Şeker Hastalığı Nedenleri


Şeker hastalığı neden olur? Şeker hastalığının nedenleri, genetik yapınıza, aile öyküsüne, etnik kökene, sağlık ve çevresel faktörlere bağlı olarak değişmektedir. Her tip şeker hastalığında da hastalığın nedeni olan yaygın bir şeker hastalığı nedeni bulunmamaktadır.

Tanımlanmış bir şeker hastalığı nedeni bulunmamasının nedeni, şeker hastalığının nedenlerinin bireyin kendisine ve hastalığın tipine bağlı olarak değişmesidir. Örneğin; Tip 1 diyabetin nedenleri gestasyonel diyabetin nedenlerinden önemli ölçüde farklılık göstermektedir. Benzer şekilde, tip 2 diyabetin nedenleri tip 1 diyabetin nedenlerinden oldukça farklı olabilmektedir. (1)

Tip 1 Diyabet Şeker Hastalığı Nedenleri

Tip 1 şeker hastalığı, insülin üreten pankreastaki hücreleri yok eden bağışıklık sisteminden kaynaklanmaktadır. Bu durum, insülin miktarına etki ederek şeker hastalığına neden olmaktadır.

Yani sonuç olarak, buna bir otoimmün reaksiyon veya otoimmün neden olmaktadır, çünkü vücut kendine saldırmaya başlamaktadır. Belirli herhangi bir diyabet nedeni bulunmamaktadır, ancak aşağıdaki tetikleyiciler şeker hastalığı gelişmesine neden olabilmektedir:

  • Viral veya bakteriyel enfeksiyon
  • Gıda içerisindeki kimyasal toksinler
  • Tanımlanamayan bir bileşenin otoimmün reaksiyona neden olması

Altta yatan genetik bozukluklar da tip 1 şeker hastalığı nedeni olabilmektedir. (2)

Tip 2 Diyabet Şeker Hastalığı Nedenleri

Tip 2 şeker hastalığının nedeni genellikle çok faktörlüdür, yani birden fazla şeker hastalığı nedeni söz konusu olabilmektedir. Çoğu zaman, en zorlayıcı faktör, bir aile öyküsüyle beraber gelen tip 2 şeker hastalığıdır.

Bu en muhtemel tip 2 şeker hastalığı olarak bilinmektedir. Tip 2 şeker hastalığı geliştirme riskini artıran çeşitli risk faktörleri bulunmaktadır, bunların biri veya hepsi durumun gelişme riskini arttırabilir. (3)

Tip 2 şeker hastalığı riski artıran risk faktörleri arasında şunlar bulunmaktadır:

  • Aşırı kilolu veya obez olmak
  • Yerleşik bir yaşam tarzı yaşamak
  • Yaşın artması
  • Kötü beslenme

Diğer tip 2 şeker hastalığı risk faktörleri arasında gebelik veya hastalık gibi durumlar bulunmaktadır. (4)

Gestasyonel Şeker Hastalığı Nedenleri

Gebelikte yaşanan şeker hastalığı gestasyonel diyabet olarak da bilinir; ancak halen tam olarak nedeni bilinmemektedir. Bununla birlikte, bu durumu geliştirme riskini artıran bir takım risk faktörleri bulunmaktadır:

  • Gestasyonel diyabet ile ilgili aile öyküsü
  • Fazla kilolu veya obez olma
  • Polikistik över sendromu
  • Kilolu bir bebek doğurma

Gestasyonel diyabetin nedenleri etnik kökenden kaynaklanıyor olabilir, çünkü bazı etnik grupların gestasyonel diyabet riski daha yüksektir. (5)

Diğer Şeker Hastalığı Nedenleri

Diğer potansiyel şeker hastalığı nedenleri ise şöyle sıralanmaktadır:

  • Pankreatit veya pankreatektomi: Pankreatit’in şeker hastalığı gelişme riskini arttırdığı bilinmektedir.
  • Polikistik over sendromu: Polikistik over sendromunun temel nedenlerinden biri, obeziteye bağlı insülin direncidir; bu da pre-diyabet ve tip 2 şeker hastalığı riskini artırabilmektedir.
  • Cushing sendromu: Bu sendrom, artan kan şekeri seviyelerine hizmet eden kortizol hormonunun üretimini arttırmaktadır. Çok fazla miktarda kortizol şeker hastalığına neden olabilir.
  • Glukagonoma: Glukagonomaya sahip hastalar, insülin üretimi ve glukagon üretimi seviyeleri arasında bir denge eksikliği nedeniyle şeker hastalığı yaşayabilmektedir.
  • Steroid ile ilgili olan şeker hastalığı (steroid diyabet), glukokortikoid tedavisinin uzun süreli kullanımı nedeniyle ortaya çıkan nadir bir şeker hastalığı şeklidir. (6)

Şeker Hastalığı Nedir?

Şeker hastalığı, kan şekeri olarak da adlandırılan kan şekeri çok yüksek olduğunda ortaya çıkan bir hastalıktır. Kan şekeri vücudun ana enerji kaynağıdır ve yediğiniz gıdalardan gelmektedir. Pankreas tarafından üretilen bir hormon olan insülin, gıdalardan enerji almak için hücrelerinize girmesine yardımcı olur. Bazen vücudunuz yeterli insülini yapamaz ya da insülini iyi kullanmaz. Bu durumda, şeker daha sonra kanınızda kalır ve hücrelerinize ulaşamaz.

Zamanla, kandaki çok fazla şeker sağlık problemlerine neden olabilir. Şeker hastalığının kesin bir tedavisi olmasa da, şeker hastalığınızı idare etmek için bazı adımlar atabilir ve sağlıklı kalabilirsiniz. (7)

Detaylı bilgi almak için bakınız: şeker hastalığı nedir

Şeker Hastalığı Belirtileri

Şeker hastalığı belirtileri kan şekerinizin ne kadar yükseldiğine bağlı olarak değişmektedir. Bazı insanlar, özellikle de pre-diyabetik veya tip 2 şeker hastalığı olanlar, şeker hastalığı başlangıcında belirti yaşamayabilir. Tip 1 şeker hastalığında ise, belirtiler hızlı bir şekilde ortaya çıkma eğilimi gösterir ve daha şiddetli olur.

Şeker hastalığı nasıl anlaşılır? Tip 1 ve tip 2 şeker hastalığının bazı belirtileri şunlardır:

  • Susuzluk yaşama
  • Sık idrara çıkma
  • Aşırı açlık
  • Açıklanamayan kilo kaybı
  • İdrarda keton varlığı (ketonlar, yeterli insülin olmadığında ortaya çıkan kas ve yağ parçalanmasının bir yan ürünüdür)
  • Yorgunluk
  • Sinirlilik
  • Bulanık görme
  • Yavaş iyileşen yaralar
  • Dişeti veya cilt enfeksiyonları ve vajinal enfeksiyonlar gibi enfeksiyonların sık yaşanması (8)

Şeker Hastalığı Tedavisi

Şeker hastalığı nasıl geçer? Tip 2 şeker hastalığı yaşam tarzı değişiklikleri, özellikle de egzersizle kilo kaybı ve daha sağlıklı gıdalar tüketme ile tersine çevrilebilir. Bazı tip 2 şeker hastalığı vakaları kilo kaybı cerrahisi ile de tedavi edilebilir. Ancak, Tip 1 şeker hastalığı için herhangi bir tedavi yöntemi bulunmamaktadır.

Tip 1 şeker hastalığının veya tip 2 şeker hastalığının tedavisi, ilaçlar, diyet ve kan şekeri seviyesini kontrol etmek için egzersiz yapmayı içermektedir.

Kan şekeri, kolestrol ve tansiyon düzeyleriniz üzerinde daha iyi kontrol sahibi olmak böbrek hastalığı, göz hastalıkları, sinir sistemi hastalıkları, kalp krizi ve felç riskini azaltmanıza yardımcı olmaktadır.

Şeker hastalığı komplikasyonlarını önlemek için, yılda en az iki ile dört kez doktorunuza başvurun. Sahip olduğunuz herhangi bir sorun da varsa, bu konu hakkında doktorunuzdan bilgi alın. (9)

Şeker Hastalığı Ameliyatı

Tip 1 diyabetin bazı komplikasyonları ameliyatla tedavi edilir. Pankreas ameliyatı da bunlardan biridir. (10)

Tip 2 diyabetin tedavisi için herhangi bir ameliyat bulunmamaktadır, ancak tetikleyici faktörleri kontrol altına almak için diğer tıbbi koşullara ameliyat uygulanabilmektedir. Örneğin, obezite problemi varsa mide cerrahisinden (bariatrik cerrahi) yararlanılmaktadır. (11)

Şeker Hastalığı İçin Hangi Doktora Gidilir?

Şeker hastalığı teşhisi ve tedavisi için aile hekimi, dâhiliye uzmanı (iç hastalıkları uzmanı), çocuk doktoru, endokrinolog (metabolizma hastalıkları uzmanı) ve diyetisyenden yardım alabilirsiniz. (13)

Şeker hastalığı tedavisi hakkında daha fazla bilgi almak için tıklayınız.