Sedef (Psöriyazis) Hastalığı Tedavisi


Sedef hastalığı nasıl geçer? Sedef hastalığı tedavileri iltihaplanmayı azaltma ve cildi temizleme üzerine yoğunlaşmaktadır. Tedaviler topikal tedaviler, hafif terapiler ve sistemik ilaçlar olarak üç ana gruba ayrılabilmektedir.

Topikal Tedaviler

Tek başına kullanıldığında, cildinize uyguladığınız kremler ve merhemler hafif ile orta derece sedef hastalığını etkili bir şekilde tedavi edebilmektedir. Hastalık daha şiddetli olduğunda, kremlerin oral ilaçlar veya hafif terapi ile kombine olması muhtemeldir. Topikal sedef hastalığı tedavileri şunları içerir: (1)

Topikal kortikosteroidler: Bu ilaçlar, hafif ile orta derece sedef hastalığının tedavisinde en sık reçete edilen ilaçlardır. Enflamasyonu azaltırlar ve kaşıntıyı hafifletirler. Diğer tedavilerle birlikte de kullanılabilirler.

Hafif kortikosteroid merhemler genellikle yüz ya da cilt katlanmaları gibi hassas bölgeleri tedavi etmek önerilir. Doktor, daha küçük ve daha az hassas olan alanlar için daha güçlü kortikosteroid merhem reçete edebilir.

Güçlü kortikosteroidlerin uzun süreli kullanımı veya aşırı kullanımı cildin incelmesine neden olabilir. Topik kortikosteroidler zamanla etkisiz hale gelebilir. Genellikle topikal kortikosteroidleri belirtiler şiddetlendiği sırasında kısa süreli bir tedavi olarak kullanmak en iyisidir. (2)

D vitamini: D vitamininin sentetik formları cilt hücresi büyümesini yavaşlatır. Kalsipotrien, diğer tedavilerle birlikte hafif-orta seviyedeki sedef hastalığını tedavi eden ve D vitamini içeren reçeteli bir krem veya çözeltidir. Kalsipotrien cildi tahriş edebilir. Kalsitriol daha pahalı bir ilaçtır ama aynı derecede etkilidir ve muhtemelen kalsipotriene kıyasla daha az rahatsız edici olabilir.

Antralin: Bu ilaç yavaş yavaş cilt hücresi büyümesine yardımcı olur. Antralin, pullanmayı da ortadan kaldırarak cildi pürüzsüz hale getirebilir. Fakat diğer yandan cildi tahriş de edebilir. Genellikle kısa bir süre uygulanır ve daha sonra yıkanır. (3)

Topikal retinoidleri: Bunlar iltihaplanmayı azaltabilecek A vitamini içeren ilaçlardır. En yaygın yan etkileri cilt tahrişidir. Ayrıca güneş ışığına duyarlılığı da artırabilir, bu nedenle ilaç kullanırken açık havaya çıkmadan önce güneş kremi uygulayın.

Kalsinörin inhibitörler: Kalsinörin inhibitörler iltihaplanmayı ve plak oluşumunu azaltmaya yardımcı olur. Diğer yandan, cilt kanseri ve lenfoma riski nedeniyle uzun süreli veya sürekli kullanım için önerilmez. (4)

Salisilik asit: Reçetesiz ve reçete ile satılabilen salisilik asit, ölü cilt hücrelerinin parçalanmasını hızlandırır. Bazen etkinliğini artırmak için topikal kortikosteroidler gibi diğer ilaçlarla kombine edilir. Salisilik asit, saçta sedef hastalığını tedavi etmek için hazırlanan şampuanlara eklenmektedir.

Kömür katranı: Kömürden türetilen kömür katranı pullanmayı, kaşıntıyı ve iltihaplanmayı azaltır. Kömür katranı cildi tahriş edebilir. Bu madde reçetesiz şampuanlar, kremler ve yağlarda bulunur. Reçeteyle daha yüksek konsantrasyonlarda da bulunur. Bu tedavi yöntemi hamile veya emziren kadınlar için önerilmemektedir. (5)

Nemlendiriciler: Nemlendirici kremler tek başına sedef hastalığını iyileştirmez, ancak kaşıntı, kireçlenme ve kuruluğu azaltabilirler. Nemlendiriciler genellikle daha hafif krem ve losyonlardan daha etkilidir. Nemin tene iyice nüfuz etmesi için banyodan veya duştan hemen sonra uygulayın. (6)

Işık Tedavisi (Fototerapi)

Bu işlem için doğal veya yapay mor ötesi ışınlar kullanır. Fototerapinin en basit ve en kolay şekli, cildi kontrollü miktarda doğal güneş ışığına maruz bırakmayı içerir.

Işık tedavisinin diğer biçimleri, tek başlarına veya ilaçlarla kombinasyon halinde suni ultraviyole A (UVA) veya ultraviyole B (UVB) ışığın kullanılmasını içerir.

Güneş ışığı: Güneş ışığı veya yapay ışık altında ultraviyole (UV) ışınlara maruz kalınması iltihaplanmayı azaltır. Az miktarda güneş ışığına kısa süreyle maruz kalınması sedef hastalığına iyi gelebilir, ancak yoğun güneş belirtileri kötüleştirebilir ve cilt hasarına neden olabilir. Güneş ışığıyla tedavi hakkında doktorunuza danışın. (7)

UVB fototerapi: Yapay bir ışık kaynağı olan UVB hafif ile orta şiddette sedef belirtilerini iyileştirebilir. Topikal tedavilere dirençli olan sedef hastalığını tedavi etmek için kullanılabilir. Kısa süreli yan etkiler kızarıklık, kaşınma ve cilt kuruluğudur. Bir nemlendirici kullanmak bu yan etkileri azaltmaya yardımcı olabilir.

Dar bant UVB fototerapi: Geniş bant UVB tedavisinden daha etkili olabilir. Genellikle cilt iyileşene kadar haftada iki veya üç kez uygulanır. Bununla birlikte, dar bant UVB fototerapisi daha şiddetli ve daha uzun süren yanıklara neden olabilir. (8)

Ağız Yoluyla Alınan ya da Enjeksiyon Yapılan İlaçlar

Şiddetli sedef hastalığınız varsa veya diğer tedaviler sonuç vermiyorsa, doktorunuz oral veya enjeksiyonluk ilaçlar reçete edebilir. Buna sistemik tedavi adı verilmektedir. Ciddi yan etkiler nedeniyle, bu ilaçların bazıları sadece kısa süreli olarak kullanılır ve diğer tedavi şekilleri ile değiştirilebilir.

Retinoidler: A vitamini ile ilgili olarak, bu ilaç grubu, diğer tedavilere cevap vermeyen ciddi sedef hastalığına yardımcı olması için verilmektedir.

Metotreksat: Ağız yoluyla alınan metotreksat cilt hücrelerinin üretimini azaltarak ve inflamasyonu baskılayarak sedef hastalığına yardımcı olur.

Siklosporin: Bu ilaç bağışıklık sistemini baskılar ve etki açısından metotreksata benzer bir ilaçtır, ancak sadece kısa süreliğine alınabilir. (9)

Bağışıklık sistemini değiştiren ilaçlar (biyolojik maddeler): Bu ilaçların birçoğu orta ile şiddetli derecedeki sedef hastalığını tedavi etmek için kullanılmaktadır.

Sedef Hastalığı Ameliyatı

Ameliyat sedef hastalığını tedavi etmek için kullanılmaz. Fakat ciddi şekilde bozulmuş ya da sedef hastalığından zarar görmüş tırnakları tedavi etmek için kullanılabilir. Tırnakların cerrahi olarak çıkarılması bu tedavi yöntemine dâhil olabilmektedir. (10)

Sedef Hastalığı İçin Hangi Doktora Gidilir?

Sedef hastalığı teşhisi ve tedavisi için cilt, saç ve tırnak tedavisinde uzmanlaşmış bir dermatolog yani cilt hastalıkları uzmanına başvurabilirsiniz. (11)

Bir takım özel diyetler, kremler, diyet takviyeleri ve otlar da dâhil olmak üzere pek çok alternatif tedavi yöntemi sedef hastalığının belirtilerini hafifletebilir. Hiçbirinin etkisi kesin olarak kanıtlanmamıştır. Fakat bazı alternatif terapiler genelde güvenli sayılır ve bazı insanlara kaşıntı ve terleme gibi belirtileri hafifletmek için yardımcı olabilir. Ancak bu tedaviler, püstüller, eritrodermik sedef hastalığı veya artrite sahip olanlar için uygun değildir, daha ziyade hafif, plak hastalığı olanlar için uygun sayılabilir. (12)

Sedef (Psöriyazis) Hastalığı Nedir?

Psöriyazis olarak da bilinen sedef hastalığı, cilt hücrelerinin yaşam döngüsünü hızlandıran ve oldukça sık yaşanan bir cilt durumudur. Bu hastalık hücrelerin hızla cilt yüzeyinde birikmesine neden olmaktadır. Oluşan ekstra cilt hücreleri de kaşıntılı ve bazen de ağrılı pullar ve kırmızı lekeler meydana getirmektedir.

Sedef hastalığı genellikle ortaya çıkan ve devam eden kronik bir hastalıktır. Tedavinin asıl amacı cilt hücrelerinin çok hızlı çoğalmasını durdurmaktır. Sedef hastalığı için herhangi bir tedavi yöntemi bulunmamaktadır, ancak belirtileri kontrol altında tutmak mümkündür. (13)

Sedef hastalığı nedir detayı için bakınız

Sedef (Psöriyazis) Hastalığı Belirtileri

Sedef hastalığı başlangıcı ve gelişimi belirtileri kişiden kişiye göre farklılık göstermektedir. Sedefin oluştuğu bölgeler sadece kafa derisi veya dirseklerde hafif bir pullanma kadar küçük olabilir veya vücudun tamamını kaplayabilir. Sedef hastalığı nasıl anlaşılır? Sedef hastalığının bilinen en ortak belirtileri şunlardır:

  • Kırmızı, kabarmış, iltihaplanmış cilt lekeleri
  • Kırmızı lekelerin üzerindeki gümüş-beyaz pullar
  • Çatlamış ve kanamış kuru ciltler
  • Yaraların etrafında acı
  • Yaraların etrafında kaşınma ve yanma hissi
  • Kalınlaşmış ve çukurlaşmış tırnaklar
  • Ağrılı, şişmiş eklemler

Sedef hastalığına sahip olan her hasta bu belirtilerin hepsini yaşamayabilir. Bazı insanlar sedef hastalığının daha az yaygın bir türüne sahip olmaları durumunda tamamen farklı belirtiler yaşayabilmektedir. (14)

Daha fazla sedef hastalığı belirtileri için

Sedef (Psöriyazis) Hastalığı Nedenleri

Sedef hastalığı neden olur? Sedef hastalığının nedeni tam olarak anlaşılamamıştır, ancak çevre faktörlerinin duruma genetik bir yatkınlığı olan insanlarda, yani belirli bir gen türüne sahip olan insanlarda vücudun bağışıklık sistemi ile etkileşime girdiği düşünülmektedir. Bu etkileşim, cilt hücrelerinin üretiminin artmasına ve hücrelerin hızla cildin yüzeyinde oluşmasına neden olur. Duyarlı insanlarda sedef hastalığını tetikleyebilecek çevresel faktörler şunları içerir:

  • Sigara içmek
  • Ağır alkol tüketimi
  • Deride yaralanma
  • Bakteriyel veya viral enfeksiyonlar
  • Fiziksel travma
  • Duygusal stres
  • Şişmanlık
  • Kan basıncı ve antimalaryal ilaçlar dâhil bazı ilaçlar (15)

Sedef hastalığı nedenleri detaylı bilgi için bakınız