Sedef (Psöriyazis) Hastalığı Nedenleri


Sedef hastalığı neden olur? Sedef hastalığına diğer adıyla psöriyazis hastalığına neyin tam olarak neden olduğu bilinememektedir, ancak genel olarak, hastanın duruma yatkınlığı ve belirtilerin tetiklenmesine katkıda bulunan tetikleyiciler sedef hastalığı nedenleri arasında kabul edilmektedir. Sedef hastalığı bulaşıcı bir hastalık değildir ve enfekte bir hastadan başkasına geçmez. (1)

Bağışıklık Sistemi

Bağışıklık sisteminde oluşan bir anormallik sedef hastalığı belirtilerinin başlıca nedeni olarak düşünülmektedir. T hücreleri genellikle vücudun bakterileri ve diğer enfeksiyonları saptamasından ve yok etmesinden sorumludur, ancak sedef hastalığına durumunda T hücreleri cilt hücrelerinde bir tehdit olduğunu düşünerek cilde doğru saldırıya geçmektedir.

Sonuç olarak, derin deri katmanlarında yeni cilt hücreleri aşırı üretilmeye başlamakta ve daha fazla T hücresi salınımı tetiklenmektedir. Bu durumda da sedef hastalığı belirtileri ortaya çıkmaya başlamaktadır. Cilt üzerinde oluşan bu etkinin nedeninin, genetik yatkınlığın ve kişiyi çevreleyen tetikleyicilerin birleşimin bir sonucu olduğu düşünülmektedir. (2)

Genetik Yatkınlık

Sedef hastalığına sahip olan kişilerin yaklaşık 3’te 1’inde, ailenin herhangi bir bireyinde sedef hastalığı geçmişi bulunmaktadır. Eğer ikiz kardeşlerden birinde sedef hastalığı varsa diğerinde de bu durumun gelişme riski yaklaşık olarak % 70’dir. Bu bulgularla beraber sedef hastalığının patogenez (bir hastalığın kaynağı ve gelişmesi sırasında organizmada meydana gelen değişiklikler bütünü) ve genetik lokus (belli bir genin kromozom üzerinde bulunduğu yer) ile ilişkili durum olduğu tespit edilmiştir.  (3)

Birçoğu bağışıklık sisteminde, özellikle de majör histokompatibilite kompleksinde (temel doku-uygunluğu bileşeni) ve T hücrelerinde rol oynayan genetik yatkınlığa karıştığı düşünülen birçok gen vardır. Bu durumun en yaygın genetik belirleyicisi genetik olarak kalıtımla geçen tüm vakaların yarısından sorumlu olan PSORS1’dir.

IL12B ve IL23R gibi bağışıklık sistemi üzerinde belirgin bir etkiye sahip olan gen mutasyonları da sedef hastalığına neden oldukları için hala araştırılmaktadır. (4)

Sedef Hastalığı (Psöriyazis) Tetikleyicileri

Sedef hastalığı ortaya çıktıktan sonra hastalık belirtilerinin harekete geçtiği ve kötüleşmeye başladığı bazı sedef hastalığı tetikleyicileri bulunmaktadır. Bu tetikleyiciler arasında şunlar bulunmaktadır:

  • Deride hasar (örneğin, kesik, böcek ısırığı, güneş yanığı)
  • Aşırı alkol tüketimi
  • Sigara içmek
  • Stres
  • Ergenlik döneminde ya da menopozda oluşan hormonal değişiklikler
  • Hastalık (örneğin streptokoksik boğaz enfeksiyonu)
  • Mevsim veya iklim değişiklikleri
  • Cilt kuruluğu
  • Şişmanlık

Sedef hastalığı olan kişilerin belirtilerini iyileştirmek ve durumun tetiklenmesini önlemek için bu tetikleyicilerden uzak kalmaları kişilere oldukça yardımcı olabilmektedir. (5)

HIV

HIV’li olan kişilerin sedef hastalığından muzdarip olma riskleri diğer kişilerle aynıdır ancak hastalığın oluşması durumunda diğer hastalara göre belirtileri çok daha ağır yaşamaktadırlar.

Bu nedenle diğer hastalara kıyasla HIV’li sedef hastalarında psöriatik artrit (sedefe bağlı artrit) riski de oldukça yüksektir. Genel belirtiler daha şiddetli olma eğilimindedir ve bu hastaların çoğunda sedef hastalığı için kullanılan standart terapinin ötesinde tedaviler gereklidir. (6)

İlaç

Bazı hastalarda sedef belirtilerini tetikleyebilecek ilaçlar şunları içerebilmektedir:

  • ACE inhibitörleri
  • Antimalaryal ilaçlar (sıtma tedavisi için kullanılmaktadır)
  • Beta blokerler
  • Kalsiyum kanal blokerleri
  • İnterlökinler
  • İnterferonlar (bakterilere, parazitlere, virüslere ve urlara karşı etki gösteren proteini içeren ilaçlar)
  • Lityum
  • Steroid olmayan antiinflamatuar ilaçlar
  • Terbinafin (mantarların cilt üzerinde büyümelerini ve çoğalmalarını engellemek için kullanılmaktadır)
  • TNF inhibitörleri

Ek olarak, topik kortikosteroid kremler belirtileri daha da şiddetlendirebilir. (7)

Sedef (Psöriyazis) Hastalığı Nedir?

Psöriyazis olarak da bilinen sedef hastalığı, cilt hücrelerinin yaşam döngüsünü hızlandıran ve oldukça sık yaşanan bir cilt durumudur. Bu hastalık hücrelerin hızla cilt yüzeyinde birikmesine neden olmaktadır. Oluşan ekstra cilt hücreleri de kaşıntılı ve bazen de ağrılı pullar ve kırmızı lekeler meydana getirmektedir.

Sedef hastalığı genellikle ortaya çıkan ve devam eden kronik bir hastalıktır. Tedavinin asıl amacı cilt hücrelerinin çok hızlı çoğalmasını durdurmaktır. Sedef hastalığı için herhangi bir tedavi yöntemi bulunmamaktadır, ancak belirtileri kontrol altında tutmak mümkündür. (8)

Detaylı bilgi almak için bakınız: sedef hastalığı nedir?

Sedef (Psöriyazis) Hastalığı Belirtileri

Sedef hastalığı başlangıcı ve gelişimi belirtileri kişiden kişiye göre farklılık göstermektedir. Sedefin oluştuğu bölgeler sadece kafa derisi veya dirseklerde hafif bir pullanma kadar küçük olabilir veya vücudun tamamını kaplayabilir. Sedef hastalığı nasıl anlaşılır? Sedef hastalığının bilinen en ortak belirtileri şunlardır:

  • Kırmızı, kabarmış, iltihaplanmış cilt lekeleri
  • Kırmızı lekelerin üzerindeki gümüş-beyaz pullar
  • Çatlamış ve kanamış kuru ciltler
  • Yaraların etrafında acı
  • Yaraların etrafında kaşınma ve yanma hissi
  • Kalınlaşmış ve çukurlaşmış tırnaklar
  • Ağrılı, şişmiş eklemler

Sedef hastalığına sahip olan her hasta bu belirtilerin hepsini yaşamayabilir. Bazı insanlar sedef hastalığının daha az yaygın bir türüne sahip olmaları durumunda tamamen farklı belirtiler yaşayabilmektedir. (9)

Sedef hastalığı belirtileri fazlası için tıklayınız

Sedef (Psöriyazis) Hastalığı Tedavisi

Sedef hastalığı nasıl geçer? Tedaviler sedef hastalığının türü ve şiddeti ile etkilenen cilt alanı tarafından belirlenir. Doktorunuz muhtemelen topik kremler (cilde uygulanır) gibi hafif bir tedaviyle başlayacak ve gerekirse daha kuvvetli tedavilere geçecektir.

Sedef hastalığı için geniş bir tedavi yelpazesi mevcuttur ancak hangi tedavinin daha etkili olduğunu tanımlamak zor olabilmektedir.

Tedaviler üç kategoriye ayrılmaktadır:

  • Topikal – cilde uygulanan kremler ve merhemler
  • Fototerapi – cildin belirli ışınlara maruz kalması
  • Sistemik – vücudun tamamında çalışan oral ve enjekte edilen ilaçlar

Genellikle, farklı tedavi türleri bir kombinasyon halinde kullanılmaktadır. Sedef hastalığınıza yönelik tedavinin düzenli olarak gözden geçirilmesi gerekebilir. (10)

Sedef Hastalığı Ameliyatı

Ameliyat sedef hastalığını tedavi etmek için kullanılmaz. Fakat ciddi şekilde bozulmuş ya da sedef hastalığından zarar görmüş tırnakları tedavi etmek için kullanılabilir. Tırnakların cerrahi olarak çıkarılması bu tedavi yöntemine dâhil olabilmektedir. (11)

Sedef Hastalığı İçin Hangi Doktora Gidilir?

Sedef hastalığı teşhisi ve tedavisi için cilt, saç ve tırnak tedavisinde uzmanlaşmış bir dermatolog yani cilt hastalıkları uzmanına başvurabilirsiniz. (12)

Sedef hastalığı tedavisi hakkında daha fazla bilgi almak için tıklayınız.