Sarılık Belirtileri


Sarılık nasıl anlaşılır? Sarılık başlangıcı ve sonrası belirtileri şunları içermektedir:

Sarı Renk Pigmentasyonu

Sarılık belirtileri, cildin, gözlerin ve ağız astarının sararmasıdır. Gözler genellikle bilirubin ve sarılık yükselmesi gösteren ilk belirti noktasıdır. Sarılık cildin her yerinde görülemeyebilir. Aynı zamanda, sarılık şiddetine ve altta yatan hastalığın duruma bağlı olarak sarılık değişebilir.

Sarı renk pigmentasyonu sarılık olabileceğini akla getirmektedir, bu yüzden eğer böyle bir belirti fark ederseniz doktora gitmeniz şiddetle tavsiye edilmektedir. (1)

Dışkı Renginde Değişiklik

Çok açık renkli sarımsı-yeşil dışkılar sarılık için önemli bir belirti olabilir. Bu özel sarılık belirtisi genellikle karaciğer sonrası sarılık veya tıkanma sarılığı olarak adlandırılır ve konjuge bilirubini tutan safra drenajında bir bozulmanın sonucu meydana gelir. Sindirim sisteminde tıkanıklığa neden olur ve sanki her zamankinden daha hafif görünür. Bu sarılık belirtisi genellikle safra taşı veya pankreas kanseri ile ilişkilidir. (2)

İdrar Renginde Değişiklik

Genel olarak, idrar açık, sarımtırak bir renkte ve berrak olmalıdır. Sarılık hastalığı söz konusu olduğunda idrar karanlıkta, yeşilimsi-kahverengi pigmentlerle ortaya çıkacaktır. İdrar bu renkte görüldüğünde, yanlış safra drenajına neden olan obstrüktif bir hastalığı işaret edebilir, dolayısıyla da bu durum sarılığa neden olur. (3)

Kaşıntı

Sarılık, kolestatik karaciğer hastalığı gibi, vücutta aşırı safra tuzlarının depolanması ile bağlantılı sürekli kaşıntıya neden olabilen koşullarda oluşabilmektedir. Çünkü bilirubin seviyeleri arttıkça, safra bozulduğunda madde gelişir ve bu da maddenin birikmesine neden olur. Rahatsız edici kaşıntı, kişinin vücudunun her yerinde ortaya çıkabilmektedir. (4)

Karotenemi Arasındaki Farkı

Sarılık, avuç içi ve ayak tabanlarının (ancak cilt, göz ya da ağız değil) sarımtırak bir renk almasına neden olan ve zararsız bir durum olan karotenemi ile karıştırılmamalıdır. Karotenemi zararsızdır ve genellikle havuç suyu gibi beta karoten bakımından zengin gıdaların aşırı veya uzun süre tüketilmesinin bir sonucudur. (5)

Zihinsel Sorunlar

Sarılık, kişinin fiziksel işlevlerini etkilemekle kalmaz, aynı zamanda kişinin zihinsel sağlığına da olumsuz yönde etki eder. Bazen kişi çalkantılı, uykulu veya hatta kafası karışmış hissedebilir. Bu zihinsel sağlık belirtileri, sarılık belirtilerini ortaya çıkaran bir hastalık olan karaciğer yetmezliğinden kaynaklanabilir. Bu tür zihinsel sağlık sorunlarını hafife almamakta fayda vardır. (6)

Safra Taşları ve Pankreas Kanseri

Sarılık ve ilgili safra taşlarının sararması aynı zamanda safra drenajının kesilmesi veya safra yolunun tıkanmasının bir sonucu olabilir. Pankreatit, pankreas başında bir tıkanıklığa neden olabilir. (7)

Yenidoğan Sarılığı

Birçok yeni doğan bebekte karaciğerin eksik bir şekilde gelişmesinin sonucu olan iki ile dört gün boyunca sarılık görülür. Bu, genel olarak, tam süreli bebeklerde yaklaşık bir hafta sonra ve prematüre bebeklerde yaklaşık 14 gün sonra doğal olarak kendiliğinden geçen zararsız bir durumdur. Yenidoğan sarılığı, idrara çıkma ve dışkılama nedeniyle kısmen hafifler, bu nedenle beslenme, yenidoğan sarılığında çok önemlidir. (8)

Kernikterus

Sarılığın devam etmesi veya kötüleşmesi kernikterus adı verilen ve beyin hasarına, kalıcı zihinsel özürlülüğe neden olabilen bir durumdur. Kernikterus genellikle iç mekânda çok fazla vakit geçirmekten ve yeterli güneş ışığı almamaktan kaynaklanan D vitamini eksikliğiyle ilişkilendirilmektedir. (9)

Sarılık Nedir?

Sarılık, bilirubin adı verilen pigment fazlasıyla kan içerdiğinde oluşan cildin ve beyazların sarı görünümü almasını ifade etmektedir. Bilirubin, vücuttaki kırmızı kan hücrelerinin normal dağılımından kaynaklanan doğal bir üründür ve karaciğerin eylemleri yoluyla safra ile atılır.

Sarılık çoğu zaman karaciğeri etkileyen bir bozukluğun bir sonucudur, ancak örneğin kan veya dalağı etkileyen çeşitli diğer durumlardan da kaynaklanabilir. Altta yatan nedeni belirleyebilmek ve tedavi edebilmek için iyice araştırılmalıdır. (10)

Sarılık Nedenleri

Vücutta bulunan az sayıda kırmızı kan hücresi her gün işlevini yitirmektedir ve yerine yenileri gelmektedir. Karaciğer, eski kan hücrelerini çıkarır. Bu da bilirubin maddesini oluşturur. Karaciğer, bilirubini parçalamaya yardımcı olur ve böylelikle dışkıyla vücut tarafından atılır.

Sarılık neden olur? Sarılık, vücutta çok fazla bilirubin oluştuğunda ortaya çıkmaktadır. Sarılık aşağıdaki durumlarda ortaya çıkabilir:

  • Çok fazla kırmızı kan hücresinin ölmesi veya parçalanması ve karaciğere gitmesi
  • Karaciğerin aşırı yüklenmiş veya hasarlı olması
  • Karaciğerdeki bilirubinin, sindirim sisteminden düzgün şekilde geçememesi

Sarılık sıklıkla karaciğer, safra kesesi veya pankreasa ait bir sorunun işaretidir. Sarılığa neden olan faktörler şunları içerir:

  • Enfeksiyonlar
  • Bazı ilaçların kullanımı
  • Kanser

Kan hastalıkları, safra taşları, doğum kusurları ve diğer bazı tıbbi durumlar sarılık ile sonuçlanabilir. (11)

Sarılık Tedavisi

Kendinizde, arkadaşlarınızda veya akrabalarınızda sarılık olduğundan şüphe ediyorsanız, altta yatan neden saptamak ve mümkün olan en kısa sürede tedaviyi başlatmak için doktorunuzu görmek için gerekli düzenlemeleri yapmanız önemlidir.

Sarılık nasıl geçer? Tedavi, sarılık belirtilerinin arkasındaki teşhise bağlı olarak değişmektedir. Örneğin, sorun safra taşlarından biri ise, safra kesesinin çıkarılması gerekebilir. (12)

Sarılık Ameliyatı

Çoğu post-hepatik (karaciğer sonrası nedenler) sarılık vakasında, safra kanalı sisteminin blokajını kaldırma ameliyatı önerilmektedir. (13)

Sarılık İçin Hangi Doktora Gidilir?

Sarılık teşhisi ve tedavisi için pek çok uzmanlık alanından yardım alabilirsiniz. Bu alanlar şöyle sıralanmaktadır:

  • Aile hekimi
  • Gastroenteroloji ve iç hastalıkları Uzmanı
  • Çocuk hastalıkları uzmanı
  • Sindirim sistemi hastalıkları uzmanı
  • Cilt hastalıkları uzmanı (14)