Rooibos çayının faydaları nelerdir?


Genellikle en faydalı bitkilerin ve otların en aşılmaz ormanlarda ve bataklıklarda bulunduğuna inanılmaktadır; bu kesinlikle rooibos için de geçerlidir. Afrikalılar için rooibos kırmızı çalı anlamına gelmektedir. Güney Afrika ormanlarında yetişmektedir ve süpürgeyi andıran bir şekle sahiptir. Bitkinin yaprakları şifa çayları oluşturmaktadır. İsmi rooibos ya da kırmızı çalı olarak bilinmektedir. (1)

Kırmızı rooibos çayının sağlığa olan faydalarını baş ağrısı, uykusuzluk, astım, egzama, kemik zayıflığı, hipertansiyon, erken yaşlanma ve alerji gibi durumların tedavisinde kullanımı kapsamaktadır. Rooibos çayı kafein içeriği barındırmamaktadır; ayrıca tanen seviyesi oldukça düşüktür. Hiçbir olası yan etkilerini yaşamadan gün boyu serinletici bir içecek olarak tüketebilirsiniz. Rooibos çayını içmek şiddetli mide kramplarını yatıştırmaya yardımcı olmanın yanı sıra astım ve diğer ilgili durumlarda da rahatlama sağlamaktadır. Ayrıca insan vücudunun bağışıklık sistemini güçlendirmektedir.

Kırmızı rooibos çay oksalik asit barındırmamaktadır bu nedenle, böbrek taşı olan kişiler tarafından tüketilebilir. Rooibos çayı demir, kalsiyum, potasyum, bakır, manganez, çinko, magnezyum ve alfa hidroksi asit gibi birçok mineral içerikleri açısından zengindir. Ayrıca aspalathin ve nothofagin ve son derece güçlü ve çok yönlü bir fenolik bileşikler gibi antioksidanlar içermektedir. (2)

Rooibos çayının sağlığa faydaları

Rooibos çayının sağlığa faydaları

Anti-inflamatuar kaynağıdır: Rooibos çayı aspalathin, nothofagin polifenolleri ve antioksidanlar açısından oldukça zengindir. Bu antioksidanlar vücutta bulunan zararlı serbest radikallerle savaşarak vücudu korumaktadır. Rooibos çayının barındırdığı polifenoller anti-inflamatuar özelliği kalp ile ilgili hastalıkları önlenmesi için yardımcı olmaktadır. Son olarak, bu polifenoller ayrıca antiviral özelliği de sahip olduğu için bağışıklık sistemini destekleyerek soğuk algınlık, grip ve virüslerden vücudu korumaktadır.

Solunum sistemini destekler: Rooibos çayı bir bronkodilatördür. Bu bronkodilatör özelliği bronşlarda ve bronşiyollerde genişletici bir etki göstermektedir; böylece bunu yaparken daha kolay nefes alabilmek için hava akımını artırmayı sağlamaktadır. Solunum yolunun direnç kazanması ile rooibos çayı tüketenler ateroskleroz ve kalp krizi de dâhil olmak üzere ortak kardiyovasküler hastalıkların önlenmesi için destek almaktadır. Rooibos çayı ayrıca astım hastalığı ile mücadele etmek içinde oldukça etkilidir. (3)

Zihni stresten korur: Serbest radikallerin artması psikolojik açıdan stresin yaşanmasına sebep olmaktadır; sonrasında bu serbest radikallerle savaşmak bir takım nörodejeneratif hastalıklara da yol açmaktadır. Fakat rooibos çayının sahip olduğu yüksek miktardaki antioksidanlar vücut ve beyin üzerinde herhangi bir hasar bırakmadan stresin olumsuz etkilerini ortadan kaldırmayı sağlamaktadır.

Diyabetik komplikasyonların önlenmesi ile yardımcı olur: Rooibos çayının doğrudan şeker düzeylerine yardımcı olduğu henüz bulunamamıştır fakat diyabetik vasküler komplikasyonların ve göz sorunlarına neden olan oksidatif stres ile mücadele için oldukça yararlı olduğu tespit edilmiştir. Yapılan benzeri araştırmalarda diyabet ile mücadele için rooibos çayının tavsiye edilebileceği sonucuna varılmıştır. (4)

Bazı kanserlerin önlenmesini sağlar: Bazı çalışmalar rooibos çay tüketimi ile kansere neden olan kimyasallardaki azalmalar arasında bir bağlantı olduğunu göstermiştir. Bu yüksek seviyedeki antioksidanlar bazı anti-mutajenik (anti-kanser) özelliklere sahiptir. Buda hücrelerin ve DNA’nın kansere dönüşen hasarlardan korunması anlamına gelmektedir.

Kan dolaşımı artırır: Chysoeriol rooibos çayının sahip olduğu güçlü antioksidanlardan biridir. Buda kardiyovasküler hastalıkları tetikleyen enzimlerin aktivitesini engellemeyi sağlayan dolaşımı desteklemektedir. Ayrıca rooibos çayı tüketmenin aynı zamanda kan basıncını ve kolesterolü düşürmek için etkili olduğu da bilinmektedir. (5)

Kafein içeriği yoktur: Rooibos çay kafeinsizdir bu nedene kafein tüketiminden kaçınan fakat kahve veya çay içmek isteyenler için mükemmel bir içecek seçimi ve mükemmel bir antioksidan kaynağı haline gelmektedir. Ayrıca yararlı olduğu kabul edilse dahi tanen seviyesinin düşüklüğü nedeniyle bazı insanlar tarafından tercih edilmemektir. Tanen eksikliği nedeniyle rooibos çayı diğer çaylar gibi damakta hafif acı bir tat bırakmamaktadır. (6)

Mideyi yatıştırır: Rooibos çayında flavonoid içeriğinin yüksek olması nedeniyle antispazmodik özelliklere sahip olduğu bilinmektedir. Bu bir fincan yatıştırıcı rooibos çayı içmek mide krampları, karın ağrısı sakinleştirmek ve sindirim rahatsızlığı rahatlatmak anlamına gelmektedir. Eğer ishal ve diğer bağırsak sorunları gibi gastrointestinal sıkıntı dönemlerindeyseniz belirtileri rahatlatmak için rooibos çayına başvurabilirsiniz.

Kalp sağlığını destekler: Rooibos çayı kardiyovasküler durumların geniş anlamda önlenmesi ile bağlantılı olduğunu düşünülen kersetin adlı güçlü bir antioksidan içermektedir. Bu antioksidan bir anti-inflamatuardır ve kan basıncını azaltmak için çalışmaktadır. Ek olarak, kan damarlarına ve arterler duvarlarına kötü kolesterolün bağlanmasını önlerken rooibos çayı iyi kolesterolü de artırmaktadır. Eğer ateroskleroz, felç ve kalp krizi gibi kalp koşulları riskini azaltmak için yardım almak istiyorsanız rooibos çayını düşünebilirsiniz. (7)

Bağışıklık sistemini güçlendirir: Bilim adamları rooibos çayının içerdiği önemli ölçüdeki antioksidanların kandaki antioksidan düzeylerini yükselttiğini; böylece vücudun iç savunma sistemini desteklediğini ve hastalığa karşı vücudu koruduğunu savunmaktadırlar. Ayrıca rooibos çayı serbest radikallerin zararlı etkilerine karşı da vücudu korumaktadır.

Alerjilerle mücadeleye yardımcı olur: Rooibos çayı sitokrom P450 üretimini artırmayı sağladığı için alerjilerle mücadeleye yardımcı olmaktadır. Bu enzim alerjik reaksiyonlarla savaşmak için oldukça önemli bir enzimdir. Japon araştırmacılar düzenli olarak rooibos çayı tüketiminin vücuttaki sitokrom P450 enzimi seviyelerinin arttırdığı, bunun sonucu olarak alerjik reaksiyonları iyileştirmek için oldukça yardımcı olduğu bulmuşlardır. (8)

Cildi yatıştırır: Bitkinin yaprakları alfa hidroksi içermektedir bu nedenle cilde oldukça olumlu faydaları mevcuttur. Kesikler, sıyrıklar, döküntüler, akne, egzama ve güneş yanığı sadece rooibos kullanımından sağlanacak faydalardan birkaçıdır. Sadece bunlar değil ayrıca alfa hidroksinin yaşlanma süreci yavaşlatmaya oldukça etkisi olduğu bilinmektedir. (9)

Rooibos çayı tarifi

Rooibos çayının hazırlanışı

  • 1 adet rooibos çay poşeti ya da 1 çay kaşığı kurutulmuş rooibos çayı yaprakları
  • Kaynamış su
  • İsteğe bağlı olarak limon ve süt
  • Tatlandırmak için isteğe bağlı olarak bal ( rooibos çayının kendine has tatlı, aromatik, meyveli bir lezzeti vardır bu nedenle tatlandırmaya ihtiyacınız olmayacaktır)

Favori fincanınızı alın ve içine çay poşetini ya da çay yapraklarını ekleyin.

Kaynar suyu üzerine dökün.

5-10 dakika boyunca çayı demleyin. Ardından çay poşetini içinden çıkarın ya da çayı süzün.

İsteğe bağlı olarak balı ekleyebilirsiniz. (10)

Elmalı, zencefilli, limonlu soğuk rooibos çayı tarifi

  • 800 ml su
  • 6 adet rooibos çayı poşeti
  • 4 adet elma
  • 2 cm büyüklükte soyulmuş ve rendelenmiş taze zencefil
  • 2 cm büyüklükte soyulmuş ve dilimlenmiş limon

Suyu kaynatın ve sürahi içine attığınız çay poşetlerinin üzerine dökün. Hemen güzel kırmızı bir renk aldığını göreceksiniz.

Eğer gerçekten bu sağlıklı çayın tadını çıkarmak istiyorsanız buzdolabında çayın soğumasına izin verin.

Zencefil, limon ve elmaların suyunu çıkarın buzdolabına koyup biraz soğutun. Meyvelerinde biraz soğuması tarifi hazırlamak için süreyi hızlandıracaktır.

Servis etmek için bardağın yarısından biraz daha fazlasına rooibos çayını, geri kalanına ise meyve suyunu ekleyin. Karıştırın ve bu sağlıklı içeceğin tadını çıkarın. (11)

Şeftalili soğuk rooibos çayı tarifi

  • 500ml soğutulmuş güçlü rooibos çayı
  • 500ml şeftali suyu
  • 1 limon, ince dilimlenmiş
  • 1 avuç taze nane yaprakları
  • 2 şeftali, ince dilimlenmiş

Büyük bir sürahi içinde tüm malzemeyi birleştirin ve iyice karıştırın.

Üzerine buz ekleyerek servis edin. (12)

Zencefilli ve limonlu rooibos çayı tarifi

  • 1 yemek kaşığı taze zencefil, rendelenmiş
  • 1 yemek kaşığı bal
  • Yarım limon suyu
  • 250 ml rooibos çayı

Tüm malzemeleri bir araya getirin ve bal eriyinceye kadar kısık ateşte karıştırarak pişirin.

Servis edin. (13)

Akneler için rooibos çayı tarifi

  • 1 bardak su
  • ¼ rooibos bitkisi

Rooibos bitkisini metal olmayan tercihen seramik bir kaba koyun. Suyu kaynatın ve kaynattığınız suyu rooibos bitkisinin üzerine dökün, karıştırın. Daha sonra 20-30 dakika demlenmesi için bekleyin.

Cildiniz için kullanabileceğiniz dereceye gelene kadar soğutun.

Karışımı daha sonra kullanabilmek için buzdolabında 1 haftaya kadar saklayabilirsiniz.

Günlük olarak küçük miktarlarda kullanarak yüzünüzü yıkamak için kullanın. (14)

Rooibos çayının zararları

Rooibos çayında bazı östrojenik aktiviteler gözlemlenmiştir. Hormona duyarlı kanserleri (meme kanseri) olan hastaların çay tüketimi konusunda dikkatli olmaları gerekmektedir. Çayın antioksidan özellikleri kemoterapi için kullanılan bazı ilaçların etkisine müdahalesi söz konusu olabilir. Eğer kanser ya da herhangi bir karaciğer veya böbrek rahatsızlıklarından muzdarip iseniz bu çayı tüketmeden önce bir doktora danışmalısınız.

Yan etkileri: Aşırı tüketimi baş ağrısına neden olabilir, aynı zamanda böbrek ve karaciğer için zarar oluşturabilecek bir duruma sebebiyet verebilir.

Hamilelikte rooibos çayı tüketimi: Rooibos çayı kafein içermemektedir, tanen seviyesi oldukça azdır. Bu çay antioksidan özelliklere sahiptir ve bu nedenle hamilelik boyunca tüketmek için iyi bir seçenek olarak sayılabilmektedir. Ancak, her zaman oluşabilecek herhangi bir riski önlemek için öncelikle jinekologunuza danışın.

Emziren annelerde rooibos çayı tüketimi: Bu bitkisel çay süt arzının artırılmasına olan etkisiyle bilinmesine rağmen, emziren annenin rooibos çayı tüketiminin emzirilen bebeğin sağlığı için engel oluşturmadığından emin olunmalıdır ve bunun için öncelikle bir doktora danışılmalıdır. (15)