Osteoartrit Nedenleri


Osteoartrit neden olur? Osteoartrit, vücudun onaramadığı eklemler olduğunda ve eklemlerin çevresinde hasar oluştuğunda ortaya çıkmaktadır.

Normal yaşamın bir parçası olarak, eklemleriniz sürekli olarak düşük hasar düzeyine maruz kalmaktadır. Ancak çoğu durumda, vücudun kendisi bu hasarı onarmaktadır. Genellikle, onarım işlemi fark edilmeden geçmekte ve herhangi bir belirti yaşanmamaktadır.

Osteoartrit’e neden olabilecek hasar türleri ise şunları içerebilmektedir:

  • Bağ veya tendon problemleri
  • Eklemin kendisinde veya kemiğin içindeki iltihap
  • Eklemlerin sorunsuz hareket etmesine izin veren koruyucu yüzeyin (kıkırdak) hasar görmesi

Bu onarım işleminin neden yarıda kesildiğine ilişkin kesin nedenler bilinmemekle birlikte, durumu geliştirme riskini artırdığı düşünülen birkaç faktör bulunmaktadır. (1)

Eklemdeki değişiklikler

Eklemlerinizin kenarlarında büyüyen çıkıntı kemikler olabilir. Bu hasar kıkırdak ve eklem boşluğunu daraltabilir ve eklem iltihabı, dokuların kızarması, şişmesi ve ısınmasına neden olabilir. Kemikleriniz kalınlaştıkça ve genişledikçe, eklemleriniz sert, acı verici ve hareket etmesi zor bir hale gelmektedir. (2)

Osteoartrit oluşturabilen risk faktörleri

Eklem onarım sürecinde bozulmanın neden ortaya çıktığı ve neden Osteoartrit’e yol açtığı bilinmemektedir. Bununla birlikte, çeşitli faktörlerin Osteoartrit’ in gelişimine katkıda bulunduğu düşünülmektedir. Bunlar aşağıda şöyle özetlenmektedir: (3)

Genler

Çeşitli genetik özellikler kişinin osteoartrit geliştirme olasılığının artmasına neden olabilir. Bir olasılık, vücudun kıkırdağını oluşturan protein olan kollajen üretiminde nadir bulunan bir kusur olmasıdır. Bu anormallik Osteoartrit’ in 20 yaşına kadar erken ortaya çıkmasına neden olabilir. Diğer kalıtsal özellikler, kemiklerin birbirine uyma biçiminde hafif kusurlara neden olabilir, böylece kıkırdak normalden daha hızlı yıpranır. Araştırmacılar daha önce artan ağrı duyarlılığına bağlı FAAH adı verilen bir genin, dizlerde osteoartrit olan hastalarda hastalığı olmayanlardan daha yüksek olduğunu bulmuşlardır. (4)

Aşırı kilo

Aşırı kilolu olmak kalça ve dizlere ek bir baskı uygular. Uzun yıllar bu ekstra kiloyu taşıyan, eklemleri yumuşatma görevi gören kıkırdağın daha çabuk parçalanmasına neden olabilir. Araştırmalar, kilolu olma ile ellerde osteoartrit riskinde artış arasında bir bağlantı olduğunu bulmuşlardır. Bu çalışmalar aşırı yağ dokusunun eklemlere zarar verebilecek iltihaplı kimyasallar (sitokinler) ürettiğini de söylemektedir. (5)

Yaralanma ve aşırı kullanım

Eklem hareketleri veya yaralanmalar (kırık, cerrahi müdehale gibi) Osteoartrit’e neden olabilir. Örneğin bazı sporcular, art arda eklemlere, tendonlara ve bağlara zarar verirler ve bu da kıkırdak parçalanmasını hızlandırabilir. Uzun süre ayakta kalmayı, tekrarlayan bükmeyi, ağır kaldırmayı veya diğer hareketleri gerektiren belirli meslekler de kıkırdağın daha çabuk aşınmasına neden olabilir. Bir eklemi destekleyen kasların bir dengesizliği veya zayıflığı, hareketlerde ve eklemlerde nihai kıkırdak parçalanmasına da neden olabilir. (6)

Diğer nedenler

Osteoartrit’e başka faktörler de katkıda bulunabilir. Bu faktörler romatoid artrit gibi kemik ve eklem hastalıkları, hemokromatoz gibi bazı metabolik bozukluklar, vücudun aşırı miktarda demir emmesi veya vücutta aşırı büyüme hormonu üreten akromegaliyi içerir. (7)

Osteoartrit Hastalığı Nedir?

Osteoartrit yani halk arasında yaygın olarak bilinen kireçlenme, artritin en yaygın biçimidir ve dünya genelinde milyonlarca insanı etkilemektedir. Kemik uçlarındaki koruyucu kıkırdağın zamanla aşınmasıyla ortaya çıkmaktadır.

Osteoartrit vücudunuzdaki herhangi bir ekleme zarar verebilmesine rağmen, en çok elinizde, dizlerinizde, kalçalarınızda ve omurganızdaki eklemleri etkilemektedir.

Altta yatan süreç tersine çevrilmemesine rağmen, osteoartrit belirtileri genellikle etkili bir şekilde kontrol altına alınabilir. Aktif olma, sağlıklı bir kilo verme ve diğer tedaviler hastalığın ilerlemesini yavaşlatabilir, ağrı ve eklemin işlevini iyileştirmeye yardımcı olabilir. (8)

Daha fazla osteoartrit hastalığı nedir?

Osteoartrit Belirtileri

Osteoartrit başlangıcı belirtileri genellikle yavaş gelişir ve zamanla kötüye gitmeye başlar. Osteoartrit nasıl anlaşılır?  Osteoartrit’ in belirtileri ve semptomları şunları içerebilmektedir:

Ağrı: Hareket sırasında veya sonrasında eklem ağrısı olabilir.

Hassasiyet: Ekleminize hafif basınç uyguladığınızda bile bir hassasiyet hissedebilirsiniz.

Sertlik: Sabah uyandığınızda veya bir süre hareketsiz kaldıktan sonra, eklem sertliği daha belirgin olabilir.

Esneklik kaybı: Ekleminizi tüm hareket alanı boyunca hareket ettiremeyebilirsiniz.

Eklem hareketi sesi: Eklemi kullandığınızda çıtırtılı bir ses duyabilir veya hissedebilirsiniz.

Kemik darbeleri: Sert topaklar gibi hissedilen bu ekstra kemik parçaları, etkilenen eklem çevresinde oluşabilir. (9)

Osteoartrit belirtileri detayı için bakınız

Osteoartrit Tedavisi

Osteoartrit nasıl geçer? Doktorlar genellikle tedavileri bir hastanın ihtiyaçlarına, yaşam biçimine ve sağlığına uyacak şekilde birleştirir. Osteoartrit tedavisinde dört ana hedef vardır:

  • Eklem fonksiyonunu iyileştirmek
  • Sağlıklı bir vücut ağırlığı elde etmek
  • Ağrı kontrolünü sağlamak
  • Sağlıklı bir yaşam tarzı elde etmek

Osteoartrit tedavileri şunları içerebilir:

  • Egzersiz
  • Ağırlık kontrolü
  • Dinlenme ve ortak bakım
  • Ağrı kontrolünde narkozlu ağrı kesici teknikler
  • İlaçlar
  • Tamamlayıcı ve alternatif terapiler
  • Ameliyat (10)

Diğer tedavi yöntemleri yararlı olmadığı bazı durumlarda ise hasar görmüş eklemleri onarmak, güçlendirmek veya yerini almak için cerrahi de düşünülmelidir. (11)

Osteoartrit ameliyatı: Eklem ameliyatı ciddi hasar görmüş eklemlere müdehale etmek için uygulanmaktadır. Bu yöntemle özellikle kalçalar veya dizlerdeki eklemler onarılır ve değiştirilir. Doktor eğer hastayı eklem ameliyatına uygun görürse bir ortopedi cerrahına yönlendirecektir. (12)

Osteoartrit için hangi doktora gidilir: Osteoartrit olup olmadığınızı anlamak için aile hekimine ya da dâhiliye (iç hastalıklar) uzmanına başvurabilirsiniz. Tedavinin sonraki aşamalarında fizyoterapist, ortopedi cerrahı ya da bir diyetisyen size yardımcı olabilir. (13)

Osteoartrit tedavisi fazlası için tıklayınız