Nefes Darlığı Nedir?


Nefes darlığı, diğer adıyla dispne, solunum zorluğu çekme durumudur. Her insan nedeni bağlı olarak farklı bir nefes darlığı ve nefes darlığıyla beraber gelen diğer belirtilerini yaşamaktadır.

Nefes alma hızı ve derinliği, egzersiz sırasında ve yüksek rakımlarda normal olarak artmaktadır, ancak nadiren rahatsızlık ortaya çıkabilmektedir. Nefes darlığı, akciğerler ya da vücudun diğer bölümleriyle ilgili olabilen birçok hastalığa sahip kişilerde dinlenme durumunda bile artabilmektedir. Örnek vermek gerekirse, ateşi olan bir kişi normale göre daha hızlı nefes alıp vermektedir.

Solunum sıkıntısı çekildiğinde, bu duruma daha hızlı nefes alma isteği ve havanın tükendiği hissi de eşlik edebilmektedir. Nefes darlığı yaşayan kişi sanki yeterince hızlı veya derin nefes alamıyor gibi hissetmektedir. Nefes alırken göğsü daha da genişletmek veya havayı dışarı vermek için daha fazla çaba gösterme ihtiyacı ortaya çıkmaktadır. Öksürük veya göğüs ağrısı gibi diğer belirtiler de, nefes darlığının nedenine bağlı olarak ortaya çıkabilmektedir. (1)

Normalden daha fazla fiziksel zorlanma ya da stresle beraber biraz nefes darlığı yaşamak normaldir, ancak, nefes darlığı günlük aktiviteleri yerine getirmeyi zorlaştırıyorsa, bu ciddi bir sorun haline gelebilmektedir.

Nefes darlığı, durumun nedenine bağlı olarak akut veya kronik bir şekilde ortaya çıkabilmektedir. Örneğin, astım veya anksiyete atağı durumunda, şiddetli belirtileri hızla artırabilmekte, ancak, sonrasında zamanla azalmaktadır. Diğer hastalar, obezite veya kalp rahatsızlığı gibi kronik nedenlerden dolayı solunumla ilgili devam eden nefes darlığı yaşamaktadırlar. (2)

Nefes Darlığı Belirtileri

Nefes darlığı ya da solunum sıkıntısı yeterince nefes alamama ya da akciğerlerde yeterli hava olmadığı duygusudur. Nefes darlığı nasıl anlaşılır? Nefes darlığı belirtileri şunlardır:

  • Nefes nefese kalma
  • Göğüste sıkışma
  • Hava alamama
  • Derin nefes alamama

Nefes darlığı, akut (ani) veya kronik (uzun süreli) olabilir. Akut nefes darlığı başlangıcı birkaç dakika veya saat içinde başlamaktadır. Ateş, kızarıklık veya öksürük gibi diğer belirtiler de olabilmektedir. Kronik nefes darlığı ise kişiye, odadan odaya yürümek veya oturma pozisyonundan kalkmak gibi günlük görevlerde bile nefes darlığı yaşatabilmektedir. (3)

Nefes Darlığı Nedenleri

Nefes darlığı neden olur? Nefes darlığının birçok farklı nedeni bulunmaktadır. O nedenler şöyle sıralanabilmektedir:

Akciğerlerle ilgili sorunlar

  • Akciğer arterlerinde kan pıhtısı (pulmoner emboli)
  • Bronşiolit
  • Kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH)
  • Diğer akciğer hastalığı
  • Zatürre
  • Pulmoner hipertansiyon

Akciğerlere giden hava yollarıyla ilgili sorunlar

  • Burun, ağız veya boğazdaki hava geçişlerinin tıkanması
  • Havayollarında sıkışan bir nesne sonucu boğulmak
  • Krup hastalığı
  • Epiglottitis

Kalp ile ilgili sorunlar

  • Anjin
  • Kalp krizi
  • Doğumdan gelen kalp kusurları (konjenital kalp rahatsızlığı)
  • Kalp yetmezliği
  • Kalp ritmi bozuklukları (aritmiler)

Diğer nedenler:

  • Alerjiler (küf veya polen gibi)
  • Havada daha az oksijen bulunan yüksek rakımlara tırmanmak
  • Göğüs duvarının sıkıştırılması
  • Çevredeki toz
  • Duygusal sıkıntı (anksiyete)
  • Hiatal herni
  • Obezite
  • Panik ataklar (4)

Nefes Darlığı Tedavisi

Nefes darlığı nasıl geçer? Bazen, hafif olarak yaşanan nefes darlığı normal olabilmektedir ve endişe kaynağı değildir. Çok durumda nedeni burundan nefes alamamaktır. Yorucu egzersiz, özellikle sıklıkla egzersiz yapmadığınız da bu duruma başka bir örnektir.

Nefes darlığı yeni ise ya da kötüleşirse, ciddi bir sağlık sorunundan kaynaklanıyor olabilir. Birçok neden tehlikeli değildir ve kolayca tedavi edilebilmektedir. Rahatsız edici nefes darlığı sorunu için bir sağlık uzmanınıza danışmalısınız.

Akciğerlerinizde veya kalbinizde uzun süreli bir sorun yaşıyorsanız, bu soruna yardımcı olması için doktorunuzun talimatlarını takip etmelisiniz. (5)

Nefes Darlığı İçin Hangi Doktora Gidilir?

Başlangıç olarak, aile hekimi daha kolay rahat nefes almanız için size yardımcı olabilmektedir. Ancak, nefes darlığı kalp yetmezliği, astım veya KOAH gibi kronik bir sağlık sorunuyla ilgili ise göğüs hastalıkları uzmanına, onkoloji uzmanına, immünoloji ve alerji hastalıkları uzmanına ya da kalp hastalıkları uzmanına başvurabilirsiniz. (6)

Nefes Darlığına Ne İyi Gelir?

Nefes Darlığı Bitkisel Tedavisi

Zencefil: Zencefil solunum zorluğuna neden olabilecek göğüs veya burun tıkanıklığı tedavisine yardımcı olabilecek mükemmel bir balgam söktürücüdür. İçerdiği çeşitli bileşenler, daha kolay nefes almanıza yardımcı olmak için mukus salgısını önlemeye yardımcı olur. Buna ek olarak, her türlü boğaz ve solunum yolu enfeksiyonu ile mücadele eder.

Pancar: Nefes darlığı, demir eksikliğinden kaynaklanan anemiye bağlı ise durumunuzu iyileştirmek için pancar yiyebilirsiniz. Pancar, yüksek demir içeriğinin yanı sıra lif, kalsiyum, potasyum ve vitaminlere de sahiptir. (7)

Rezene: Rezene nefes alma problemlerine yardımcı olabilmektedir. Balgam tıkanıklığı, bronşit ve öksürük gibi solunum bozukluklarını tedavi etmeye yardımcı olan balgam söktürücü özelliklere sahiptir. Buna ek olarak, rezene demir açısından zengin olduğu için anemi tedavisine de destek olur. (8)

Kahve: Siyah kahve tüketmek nefes darlığına yardımcı olabilmektedir, çünkü kahve beyni uyarmaktadır. Yapılan bir çalışmaya göre, kafein solunum kaslarının yorgunluğunu giderebilmektedir. Başka bir deyişle, hava yolu fonksiyonlarının işlevini yükseltmektedir.

Sarımsak: Sarımsak, enfeksiyon ve zararlı bakterileri azaltan güçlü bir bitkisel tedavi yöntemidir. Ayrıca, akciğerin kapasitesini artırabilmektedir. Kalp problemleri nedeniyle oluşan nefes darlığı, sarımsağın tedavi edebileceği belirtilerden biridir. (9)

Kuru incir: Kuru incir nefes darlığı için muhteşem bir ilaç olabilmektedir. Pek çok durumda astım ilaçları ve tedavileri için temel oluşturmaktadır. Kuru incir, solunum yollarındaki tıkanıklığı açma ve oksijeni akciğerlere taşımayı kolaylaştırma özelliğine sahiptir.

Bal: Bal, doğal bir dekonjestandır. Bu nedenle, özellikle alerjik reaksiyonlardan kaynaklanan nefes darlığı ile mücadele edildiğinde, solunum yollarını temizlemek için balın faydalarından yararlanılmaktadır. (10)

Maydanoz: Maydanoz, nefes darlığına neden olan solunum yolları tıkanıklığının açılmasına gerçekten yardımcı olabilmektedir. Vücutta bulunan ve nefes darlığını tetikleyen toksinleri emmektedir.

Meyan kökü: Meyan kökü, antiinflamatuar ve antioksidan özelliklere sahip olan bir bitkidir. Solunum yetersizliği yaşıyorsanız, solunum yolunuzu temizlemek ve muhtemel enfeksiyonlar ve iltihaplanmalarla mücadele etmek için meyan kökünden yardım alabilirsiniz. (11)

Nane: Nane, soğutma özelliklerine sahip rahatlatıcı bir bitkidir. Bu nedenle, solunum yollarını açmak için mükemmeldir.

Limon: Limon suyu, akciğerlerde veya yakınında toplanmış olan toksinlerle mücadele edebilen antioksidan bakımından zengindir. Doğru solunumu hızlı ve verimli bir şekilde elde etmek için limon etkili olabilmektedir. (12)

Fesleğen: Üst hava yollarındaki iltihaplanmayı azaltmak ve havanın serbestçe akmasına izin vermek için hava geçişlerini açmak çok önemlidir. Fesleğeni düzenli olarak tüketmek, üst solunum yollarını mukustan uzak tutmakta, aynı zamanda, inflamasyon ve enfeksiyonlardan arındırmaktadır.

Zerdeçal: Zerdeçal, güçlü ısıtıcı ve antiinflamatuar etkiye sahiptir. Ayrıca bakteri ve viral enfeksiyonları kaldırabilmekte ve aşırı mukusu solunum yollarından temizleyebilmektedir. (13)

Nefes Darlığı Evde Tedavi Yöntemleri

Diyafram nefesi: Karından solunuma veya derin nefes alma olarak da adlandırılan diyafram nefesi, nefes darlığını yönetmeye yardımcı olabilir. Bu teknik, özellikle kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) nedeniyle yaşanan nefes darlığını rahatlattığı söylenmektedir.

  • Arkanıza yaslanın, ellerinizi karnınıza koyun ve kaslarınızı rahatlatın.
  • Burun derinliklerinden nefes alın, karnınızı genişletin ve akciğerlerinizi havayla doldurun.
  • Nefesinizi birkaç saniye tutun.
  • Ağızdan yavaşça nefes vererek akciğerlerinizi tamamen boşaltın.
  • 5-10 dakika tekrarlayın.
  • Bu nefes egzersizini günde 2-3 defa yapın. (14)

Büzük dudak solunumu: Büzük dudak solunumu, nefes darlığını rahatlatmaya yardımcı olan bir solunum tekniğidir. Normal nefes almanıza yardım edebilmektedir. Aynı zamanda stres ve anksiyeteyi hafifletmeye de destek olur.

  • Rahatça oturun, boyun ve omuz kaslarınızı rahatlatın.
  • Burnundan birkaç saniye nefes alın.
  • Dudaklarınızı bir mum söndürür gibi büzerek burundan aldığınız havayı verin.
  • 10 dakika kadar bu şekilde nefes alıp verin.

Nefes alamadığınız zaman, bu nefes tekniğini deneyebilirsiniz. Birkaç dakika içinde daha iyi hissetmeye başlayacaksınız. (15)

Buhar: Bir solunum problemi nefes darlığına neden oluyorsa, buhar teneffüs edilmesi iyi bir seçenek olabilir. Burun kanallarındaki tıkanıklığı açmaya yardımcı olur. Buna ek olarak, buhardan gelen ısı ve nem, mukusun parçalanmasını ve çözülmesini sağlar.

  • Bir kaba sıcak suyu doldurun.
  • Suya, okaliptüs veya nane esansiyel yağından birkaç damla uçucu yağ ekleyin.
  • Yüzünüzü kabın üstüne getirin ve başınıza bir havlu koyun.
  • Birkaç dakika derin nefes alarak buharı teneffüs edin.
  • Burun tıkanıklığınız olduğunda, bu basit tedavi yöntemini uygulayabilirsiniz. (16)