Kireçlenme Belirtileri


Kireçlenme, özellikle 65 yaş üstü yetişkinlerin üçte birinden fazlasını etkilemektedir. Diğer adıyla osteoartrit olarak da bilinen kireçlenme belirtilerini, genç yetişkinlerin önemli bir kısmı da yaşamaktadır.

Kireçlenme başlangıcı, kıkırdağın yaş veya ağır kullanım nedeniyle kopmaya başlamasıyla ortaya çıkmaktadır. Kıkırdak normalde kemik uçlarını örter ve kemiklerin serbestçe hareket etmelerini sağlar. Kıkırdak dejenerasyonu eklem kemiklerini ortaya çıkarır ve kemiklerin birbirine temas etmesine sebep olur. (1)

Kireçlenme nasıl anlaşılır? Kireçlenmenin ana belirtileri şunları içermektedir:

  • Ağrı
  • Etkilenen eklemleri hareket ettirmede sorun yaşama
  • Sertlik (güne başlarken daha şiddetlidir, ancak kişi hareket etmeye başladıktan yaklaşık 30 dakika sonra düzelmeye başlar)

Bazı durumlarda kireçlenmeye sahip olan bazı kişiler bu belirtileri yaşamayabilir. Belirtiler genelde yalnızca bir eklemde veya sadece bir kaçında hissedilir. Birçok durumda bu belirtiler yavaş yavaş ortaya çıkar.

Kireçlenmenin diğer belirtileri ise şunları söyle sıralanmaktadır:

  • Etkilenen eklemler her zamankinden daha büyüktür
  • Eklemi bir süre hareket ettirmedikten sonra ağrı ve sertlik daha da kötüleşir
  • Eklemlerde sıcaklık hissi
  • Kas kaybı
  • Etkilenen eklemdeki hassasiyet
  • Etkilenen eklemlerde hareket sınırlılığı
  • Hasta, etkilenen eklemde çıtırtılı bir ses hissedebilir (2)

Sertleşme (Kireçlenme)

Kireçlenme sorunu yaşayan çoğu insan için, sertlik özellikle sabahları oldukça rahatsız edici bir hale gelmektedir. Genellikle, hareketsizlik veya dinlenme periyotlarından sonra da daha kötüleşme eğilimine sahiptir. Bu zamanlarda, eklemler fazlasıyla hissedebilir. Ağrı, sertlik ve hareket etmede zorlanma ortaya çıkan en belirgin belirtilerdir.

Ağrı

Ağrı, eklem hastalıklarının en ortak belirtisidir. Kas ağrısı çevredeki dokuda da oluşabilir. Genellikle ağrı ve sertlik, uykudan veya bir süre hareketsiz kaldıktan sonra daha yoğun olur. Kireçlenme yaşayan bazı insanlar, eklem hareketleri sırasında daha fazla ağrı hissetmekte ve dinlenme sırasındaki ağrıları azaltmaktadır. Zamanla, eklemler kullanılmadığında bile ağrı oluşabilir. Ağrıyla beraber eklem hassasiyeti de başlamaktadır. (3)

Şişme

Şişme, romatizmal artrit olan hastalarda daha yaygın olarak görülen bir belirtidir. Bununla birlikte, kireçlenme yaşayan insanlar da şişme ortaya çıkabilmektedir. Şişkinlik, vücudun tahriş edici maddelere (örneğin; kemiğe temas eden kemik gibi) verdiği bir tepkidir. Bu durum yaşanan sertlik ve ağrıyı daha da katlamaktadır.

Esneklik kaybı ve hareket alanı kısıtlılığı

Kireçlenmeye sahip olan insanların yaklaşık yüzde 80’inde hareket alanı ile ilgili bazı sorunlar yaşanmaktadır. Yaklaşık yüzde 25’inin günlük yaşam aktivitelerine katılabilmesi için yardıma ihtiyacı bulunmaktadır.

Yorgunluk

Kireçlenme sorunu olan insanlar genellikle rutin hayatın temel günlük görevlerini yerine getirmek için ekstra fiziksel gayret göstermek zorunda kalmaktadır. Bu da yorgunluğa neden olabilir.

Eklemlerin ses çıkarması

Kireçlenmesi olan birçok insan hareket ederken eklem sesleri duymaktadır.

Ateş

Ateş genellikle bir kireçlenme belirtisi olarak görülmemektedir. Bununla birlikte, yaygın inflamasyon düşük dereceli bir ateşe neden olabilmektedir. (4)

Diz, kalça veya eller en sık etkilenen eklemlerdir. (5)

Dizlerde Kireçlenme Belirtileri

Kireçlenme, bir yaralanma (veya başka bir durum) sebep olmadıkça, çoğu durumda her iki dizi de etkilemektedir. Hasta yürürken, özellikle yokuş yukarı veya merdiven çıkarken ağrı yaşamaktadır. Dizler pozisyonda kilitlenebilir, bu da bacağın düzeltilmesini zorlaştırır. Diz, kullanıldığında yumuşak, çıtırtılı bir ses çıkarabilir.

Kalçalarda Kireçlenme Belirtileri

Bir arabanın içine girip çıkmak veya ayakkabı ve çorapları giymek gibi kalça ekleminin hareketini gerektiren herhangi bir şey sorunlara neden olur.

Kalçadaki ağrı oldukça yaygındır, ancak kalçalarında kireçlenmesi olan bazı hastalar, dizlerde de ağrı yaşamaktadır. Daha az sıklıkta, uyluklarda ve ayak bileklerinde de ağrı hissedilebilir.

Ağrı genellikle yürüme sırasında hissedilir. Ancak bazı insanlar dinlenirken bile acı çekebilirler. (6)

Ellerde Kireçlenme Belirtileri

Bu durumdan üç alan etkilenebilir:

  • Başparmak tabanı
  • Parmakların üst eklemi (tırnağa en yakın)
  • Parmakların orta eklemi

Parmaklar sert, şişmiş ve ağrılı olabilir. Bazen parmak eklemlerinde çarpmalar meydana gelebilir. Bazı durumlarda parmak ağrısı azalır ve sonunda kaybolur; geriye ise şişme ve yumrular kalır.

Etkilenen eklemlerde parmaklar biraz yana eğilebilirler. Parmakların arkasında sıvı dolu topaklar (kistler) gelişebilir; bunlar genellikle ağrılı topaklardır.

Başparmakla bileğin yerde bir yumru gelişebilir. Bu durum yazı yazmak ya da kavanoz açmak gibi günlük işleri zor ve ağrı verici bir hale getirebilir. (7)

Acil olarak tıbbi yardım gerektiren durumlar

Kireçlenme yaşam kalitenizi olumsuz etkileyebilir. Bununla birlikte, genellikle acil yardım gerektiren bir hastalık değildir. Eklem ağrısına, diğer ciddi sağlık sorunları da neden olabilir. Aşağıdaki sıralanmış olan kireçlenme belirtileri durumunda ise doktorunuza başvurmalısınız:

  • Eklem ağrısının üç günden uzun sürmesi
  • Şiddetli, açıklanamayan eklem ağrısı
  • Eklemde şiddetli şişlik
  • Eklem hareketinde zorluk
  • Eklem çevresindeki deride ısı veya kızarıklık
  • Ateş veya açıklanamayan kilo kaybı (8)

Kireçlenme Hastalığı Nedir?

Osteoartrit yani halk arasında yaygın olarak bilinen adıyla kireçlenme, artritin en yaygın biçimidir ve dünya genelinde milyonlarca insanı etkilemektedir. Kemik uçlarındaki koruyucu kıkırdağın zamanla aşınmasıyla ortaya çıkmaktadır.

Kireçlenme vücudunuzdaki herhangi bir ekleme zarar verebilmesine rağmen, en çok ellerinizde, dizlerinizde, kalçalarınızda ve omurganızdaki eklemleri etkilemektedir.

Altta yatan süreç tersine çevrilememesine rağmen, kireçlenme belirtileri genellikle etkili bir şekilde kontrol altına alınabilir. Aktif olma, sağlıklı biçimde kilo verme ve diğer tedaviler hastalığın ilerlemesini yavaşlatabilir, ağrı ve eklemin işlevini iyileştirmeye yardımcı olabilir. (9)

Kireçlenme Nedenleri

Normal yaşamın bir parçası olarak, eklemleriniz sürekli olarak hafif hasarlara maruz kalır. Çoğu durumda, vücut hasarı kendisi onarır ve bu durumda herhangi bir belirti yaşamazsınız.

Fakat kireçlenme durumunda, kemiklerin uçlarındaki koruyucu kıkırdak bozulur ve bu da şişerek ve eklemimin hareketini sınırlandırarak yoğun bir ağrıya neden olur. Kemik büyümeleri gelişebilir ve bölge iltihaplanabilir (kırmızı ve şişmiş).

Kireçlenme neden olur? Kireçlenmenin kesin nedeni bilinmemekle birlikte bazı koşulların kireçlenme gelişme riskinizi artırdığı düşünülmektedir:

  • Eklem yaralanması – ekleminizde oluşan bir yaralanma veya ameliyat sonrasında eklemin iyileşmeye zaman bulamadan aşırı şekilde kullanımı
  • Diğer koşullar (sekonder artrit) – osteoartrit, romatoid artrit veya gut gibi daha önceki veya mevcut bir durumla ciddi hasar gören eklemlerde ortaya çıkabilir
  • Yaş – büyüdükçe eklem rahatsızlıkları geliştirme riski artar
  • Aile öyküsü – yapılan çalışmalarda kireçlenmenin kalıtsal bir hastalık olup olmadığı net olarak ortaya konmamış olsa da, aileden birinin kireçlenme geçmişi olması riski artırabilir
  • Obezite – obez olma, özellikle diz ve kalça eklemlerinizde fazla gerginlik yaratır (10)

Kireçlenme Tedavisi

Kireçlenme nasıl geçer? Kireçlenme için bilinen herhangi bir tedavi mevcut değildir, ancak durum zamanla kötüleştiği için belirtilerin hafifletilmesi üzerine bir takım tedavi yöntemleri bulunmaktadır. Kireçlenme belirtilerinin hafifletilmesine yardımcı olması için uygulanan başlıca tedavi yöntemleri ise şunları:

  • Yaşam tarzı önlemleri: Sağlıklı bir şekilde kilo vermek ve düzenli olarak egzersiz yapmak gibi değişiklikler kireçlenme belirtileriyle mücadele etmenize yardımcı olur.
  • İlaç: İlaçlar tedavi yöntemi daha çok ağrıyı hafifletmeye üzerine odaklanmaktadır.
  • Destekleyici tedaviler: Transkutanöz elektriksel sinir stimülasyonu, sıcak veya soğuk kompresler, masaj terapisi, yardımcı cihazlar gibi günlük aktiviteleri daha kolay yapabilmek için uygulanan tedavi yöntemleridir.

Bu tedavi yöntemlerinin yararlı olmadığı bazı durumlarda ise hasar görmüş eklemleri onarmak, güçlendirmek veya yerini almak için cerrahi de düşünülmelidir. (11)

Kireçlenme ameliyatı: Eklem ameliyatı ciddi hasar görmüş eklemlere müdehale etmek için uygulanmaktadır. Bu yöntemle özellikle kalçalar veya dizlerdeki eklemler onarılır ve değiştirilir. Doktor eğer hastayı eklem ameliyatına uygun görürse bir ortopedi cerrahına yönlendirecektir. (12)

Kireçlenme için hangi doktora gidilir?

Eklemlerinizde kireçlenme olup olmadığını anlamak için aile hekimine ya da dâhiliye (iç hastalıklar) uzmanına başvurabilirsiniz. Tedavinin sonraki aşamalarında fizyoterapist, ortopedi cerrahı ya da bir diyetisyen size yardımcı olabilir. (13)