Keçiboynuzu özünün faydaları nelerdir?


Keçiboynuzunun faydaları Antik Yunan ve Mısır uygarlıklarına kadar dayanmaktadır. Keçiboynuzu çayı eski zamanlardan beri tıbbi açıdan; göz enfeksiyonları, mide ağrısı ve sindirim bozukluklarını tedavi etmek amacıyla kullanılmaktadır.

Keçiboynuzu fasulye ve bezelye bitkisi ailesinden gelmektedir. Genellikle Akdeniz bölgesinde bulunan çiçekli bir çalıdır. Bu bitkinin tohum kabukları yaklaşık 5000 yıldır gıda ürünü olarak kullanılmaktadır. Bilimsel adı ceratonia siliqua olarak bilinen keçiboynuzu ağacı 30 fit yüksekliğe kadar büyümektedir. Kahverengi kalın kabuklara, kalın gövdeye ve sağlam dallara sahiptir. Keçiboynuzu yaprakları genellikle yaklaşık 15 santimetre uzunluğa kadar ulaşabilmektedir.

Keçiboynuzu bitkisinin meyvesi bir baklaya benzemektedir. Olgunlaşmamış bakla genellikle parlak yeşil renklidir ve olgunlaşma sürecinde kahverengi sonrasında ise siyah rengi alır. Olgun bakla sonunda yere düşer böylece tohumları dağılır. (1)

Keçiboynuzu özünün sağlığa faydaları

Keçiboynuzu özünün faydaları

Kolesterolü düşürür: Keçiboynuzundaki yüksek lif içeriğinin düşük kolesterol düzeyleri ile bağlantılı olduğu bulunmuştur. Yapılan bir çalışmaya göre, 4 haftaya kadar keçiboynuzu tüketiminin kandaki kolesterolü azalttığı görülmüştür. Keçiboynuzunda bulunan çeşitli polifenoller kolesterol kontrolüne yardımcı olmaktadır.

Vitamin ve mineral kaynağıdır: Keçiboynuzu özellikle kalsiyum ve demir açısından oldukça yüksektir. Ayrıca, riboflavin, folik asit, niasin, E vitamini, potasyum, bakır, mangan ve selenyum ve diyet lifi açısından iyi bir kaynaktır. Aktarlarda kolayca bulabileceğiniz keçiboynuzu özü tüketimi konsantre biçimde kalsiyum ve yüksek miktardaki diğer mineralleri temin etmenin oldukça iyi bir yoludur.

Kanserle mücadele eder: Keçiboynuzu özünde var olan hatırı sayılır seviyedeki polifenollerin bir antioksidan aktiviteye sahip olduğu gösterilmiştir. Yapılan çalışmalarda, keçiboynuzu özündeki bu polifenollerin özellikle kanser hücrelerinde etkili olduğu ve bazı kanser türlerini devre dışı bıraktığı gözlemlenmiştir. (2)

Sindirime yardımcı olur: Zengin bir diyet lifi olan keçiboynuzu özü, vücudun sindirim faaliyetlerine yardımcı olabilmektedir. Bağırsak hareketlerini düzenleyen lif ayrıca mide suyu ve peristaltik hareketi salgılanmasını uyarmaktadır. Bu nedenle, ciddi gastrointestinal koşulları önlemek için etkili olabilmektedir. Aynı zamanda ishalin önlenmesi için de destek olan keçiboynuzu özü akut başlangıçlı ishale karşı yaygın bir tedavi olarak kullanılmaktadır.

Kilo vermeye yardımcı olur: Keçiboynuzu özünde bulunan özel lif içeriği, tokluk hissinin yaşanmasına yardımcı olduğu bilinmektedir. Aç olunduğu zaman salgılanabilen bu tokluk hissi hormonu bazen yemek yedikten sonra da salgılanabilir. Diğer yandan lif içeriği sindirimi de hızlandırdığı için keçiboynuzu özü kilo vermede mükemmel bir yardımcıdır.

Kardiyovasküler sağlığı destekler: Daha önce belirtildiği gibi, keçiboynuzu özü yüksek lif içeriği sayesinde kolesterole karşı oldukça faydalı olabilmektedir. Yapılan çalışmalarda da, keçiboynuzu özünün tıpkı LDL’nin yanı sıra vücutta trigliserid miktarını da azalttığı görülmüştür. Kolesterolün tehlikeli formalarının azaltılması yüksek tansiyon, ateroskleroz, kalp krizi ve felç gibi çeşitli kardiyovasküler hastalıkların oluşma riskini de önlemektedir. (3)

Güçlü kemiklere yardımcı olur: Güçlü kemikler için faydalı olması keçiboynuzu özü mükemmel bir seçenek haline getirmektedir. Keçiboynuzu günlük kalsiyum miktarı ihtiyacını fazlasıyla gidermektedir. Bunun yanı sıra sağlıklı kemik gelişimi için kalsiyum kadar gerekli olan diğer mineralleri vücuda temin etmektedir. Diğer yandan, sinir sistemini korumaya da yardımcı olmaktadır.

Enfeksiyonlarla mücadele eder: Keçiboynuzu özünün büyük sağlığa olan faydalarından biri vücuttaki enfeksiyonlarla mücadele edebilmek için destekçi olmasıdır. Keçiboynuzu gallik asit ve tanen içerdiği için hem antiviral hem de antibakteriyel özelliklere sahiptir. Mide şikâyetlerinden muzdaripseniz keçiboynuzu özellikle faydalı olabilmektedir. (4)

Kan şekerini düşürür: Keçiboynuzu özü yüksek lif içeriği nedeniyle kan şekerini düzenlemek için mükemmel bir seçenektir. 11 gram keçiboynuzu günlük lif ihtiyacının yüzde 45’ini temin etmektedir. Bu lif içeriği, kan şekerini düzenlemeyle mücadele eden insanlar için kan şekeri dolaşımını yavaşlatarak yardımcı olabilmektedir. (5)

İshali tedavi eder: Keçiboynuzu özü mide sorunlarını azaltabilmektedir. İçerdiği tanen ve lif sayesinde ishal gibi mide sorunları için tedavi edici bir özellik taşımaktadır. Diğer bitkilerdeki tanen genelde suda çözülmektedir fakat keçiboynuzundaki tanen suda çözülmemektedir. Bu nedenle, bağırsaktaki zararlı bakterilerin üremesini önlemektedir. Keçiboynuzu suyunda sahip olduğu tedavi edici özellik sayesinde küçük çocuklarda ve yetişkinlerde ishali tedavi etmek için etkili olduğu kadar güvenli bir yol olarak kabul edilmektedir. (6)

Antioksidan kaynağıdır: Keçiboynuzu özün yüksek antioksidan konsantrasyonuna sahiptir. Bunlar çeşitli kanser türlerine karşı savaşmada çok önemlidir ve yaşlanmanın gözle görülür belirtilerini önlemeye yardımcı olurlar. Antioksidanlar, vücutta birçok sağlık sorunlarına neden olan serbest radikallerin hasarına karşı mücadele etmekte ve vücudu korumaktadır. (7)

Osteoporoz ve çocuk felci ile mücadele eder: Keçiboynuzu özü yüksek oranda fosfor, kalsiyum ve gallik asit içermektedir. Böylece osteoporoz ve çocuk felci ile mücadele etmek için oldukça faydalıdır. Bu nedenle hassasiyeti olan çocuklara ya da çocuk felcinden muzdarip olanlar için tavsiye edilmektedir.

Soğuk algınlığı ve gribe iyi gelir: Keçiboynuzu özü vitamin E, antioksidan ve bitkisel besinlere sahip olduğu için özellikle soğuk algınlığı ve gribin tedavisinde yararlı olabilmektedir. Keçiboynuzundaki gallik asit antiseptik ve antibakteriyel özellikler sunmaktadır. Bu nedenle anemi ve öksürük gibi durumlar için de etkilidir. İstisnai durumlarda, karaciğer kanserinin tedavisine de yardımcı olabilmektedir. (8)

Cilt ve saç sağlığı için faydalıdır: Keçiboynuzu özü tüketimi cilt ve saç sağlığını iyileştirmede oldukça etkilidir. Keçiboynuzunda bulunan E vitamini kırışıkları ve oluşabilecek cilt hasarının önlenmesi için faydalıdır. Aynı zamanda, sağlıklı ve güçlü saçlar için mükemmel bir seçenektir. Keçiboynuzu tüketerek hem lezzetinden hem de cilde ve saça olan faydalarından yararlanabilirsiniz. (9)

Çikolata yerine iyi bir alternatiftir: Keçiboynuzu laktoz intoleransı veya süt alerjisi olanlar için çikolata tüketimi yerine iyi bir seçenektir. Aynı zamanda çikolatanın içinde olan yağ, kalori ve kafein gibi şeyler açısından da oldukça düşük olan keçiboynuzu özü kilo almamak için de etkilidir. Ancak tek başına kullanıldığında çikolataya göre biraz daha acı bir tada sahiptir. Başka malzemeler ekleyip isteğinize göre tatlandırabilirsiniz. (10)

Keçiboynuzu tozunun sağlığa faydaları

Keçiboynuzu özü kapsüller ve bazı gıdaların yapımında oldukça sık kullanılmaktadır. Keçiboynuzu tozu ise daha çok yemeklerde pişirerek ve şeker yapımında çikolata ikamesi olarak tercih edilmektedir. Keçiboynuzu tozu yüksek oranda besin ve antioksidanlar barındırması nedeniyle sağlığa bazı faydalar sunmaktadır.

  • Sağlıklı bir tiroid fonksiyonunu korumak ve DNA inşasına yardım etmek için selenyum gereklidir. Bir fincan keçiboynuzu tozu ise önerilen günlük selenyum ihtiyacının yaklaşık yüzde 10’unu içermektedir.
  • Keçiboynuzu tozu tüketimi vücudunuzun kötü kolesterol seviyelerini azaltmaya yardımcı olabilmektedir. Toz midede kolesterolü bağlamak ve bunun sisteme geçmesine yardımcı olan polifenol içermektedir.
  • Çikolata yerine tüketilebilen keçiboynuzu tozu daha sağlıklı bir alternatif haline gelmektedir. Daha düşük süt, kalori ve yağ içeren keçiboynuzu laktoz intoleransı olan kişilerde çikolatanın yerini almaktadır.
  • Keçiboynuzu tozu 20 farklı polifenol bileşik içermektedir. Antioksidanlar ve flavonoidler kanserle mücadele etmeye yardımcı olmaktadır. Özellikle kanser karşı etkisiyle bilinen quercetin ve myricetin açısından zengindir.
  • Keçiboynuzu tozu sindirime yardımcı olmaktadır. Sindirim sistemini sağlıklı tutmak için yüksek oranda tanen içeren keçiboynuzu tozu küçük çocuklarda ishali tedavi etmek için de kullanılmaktadır.
  • Daha güçlü kemikler için keçiboynuzu tozu tüketimi önerilmektedir. Sağlıklı kemikler için oldukça gerekli olan kalsiyum ve diğer mineraller açısından zengindir.
  • Kafein içerek çikolatanın aksine keçiboynuzu bunu kafeinsiz olarak yapabilmektedir. Keçiboynuzu tozu tüketimi gerginlik duygusunu giderirken uykusuzluğun nedeni haline gelmez.
  • Keçiboynuzu tozu tüketimi kan şekeri düzeylerini stabilize etmeye yardımcı olmaktadır. Pinitol isimli glikoz seviyelerini düzenleyen bir madde içermektedir.
  • Keçiboynuzunda bulunan vitamin E hem cilt hem de saç sağlığı için oldukça faydalıdır.
  • Keçiboynuzu tozunun bir diğer faydası ise hastalıklar ve enfeksiyonlarla mücadele edebilmesidir. Keçiboynuzu tozu hem antiviral hem de antibakteriyel özelliklere sahiptir. (11)

Keçiboynuzu çayının sağlığa faydaları

  • Keçiboynuzu çayı vücuttaki tehlikeli serbest radikalleri temizlediği için kanser ve diğer hastalıkların oluşmasını önlemektedir.
  • Ani kan şekeri değişimlerini önlemeye yardımcı olduğundan şeker hastaları için doğal ve güvenli bir seçim olarak kabul edilmektedir. (12)
  • Keçiboynuzu ile hazırlanan çay sindirim sistemi sağlığı için oldukça faydalıdır. Keçiboynuzu yüksek düzeyde tanen içerdiği için sindirim sistemini iyi çalıştırmak için etkili olabilmektedir.
  • Güçlü kemikler için faydalı olması keçiboynuzu çayını mükemmel bir seçenek haline getirmektedir.
  • Keçiboynuzu çayının büyük sağlığa olan faydalarından biri vücuttaki enfeksiyonlarla mücadele edebilmek için destekçi olmasıdır. (13)
  • Keçiboynuzunda çeşitli polifenoller bulunmaktadır. Bu nedenle, liflerle benzer bir şekilde kolesterol kontrolü için faydalı olabilmektedir. (14)
  • İçerdiği tanen ve lif sayesinde ishal gibi mide sorunları için tedavi edici bir özellik taşımaktadır. (15)
  • Keçiboynuzu çayı doğal bir lif kaynağı olduğu için kan şekeri seviyelerini dengede tutmak için oldukça etkilidir.
  • Keçiboynuzu çayı vitamin E, B, B1, A ve D2 gibi vitaminler açısından oldukça zengindir.
  • Keçiboynuzu çayı yüksek oranda fosfor, kalsiyum ve gallik asit içermektedir. Böylece osteoporoz ve çocuk felci ile mücadele etmek için oldukça faydalıdır.
  • Keçiboynuzu çayı vitamin E, antioksidan ve bitkisel besinlere sahip olduğu için özellikle soğuk algınlığı ve gribin tedavisinde yararlı olabilmektedir. (16)

Keçiboynuzunun diğer kullanım şekilleri

Keçiboynuzu ilk bakışta göründüğünden çok daha fazla yöne sahiptir. Bu önerilerden bazılarıyla başlayarak keçiboynuzunu deneyebilirsiniz:

  1. Keçiboynuzu ile süt bir araya geldiğinde oldukça sıcak çikolataya benzemektedir. Bu nedenle keçiboynuzu tozunu sütle karıştırıp servis edebilirsiniz.
  2. Keçiboynuzu eklediğiniz tariflere ek olarak kakao tozu katarak tatlandırabilirsiniz.
  3. 1 çay kaşığı keçiboynuzu tozunuzu yoğurda katarak tüketebilirsiniz.
  4. Kurabiye, keklerde çikolata yerine keçiboynuzu kullanabilmektedir.
  5. Daha zengin bir lezzet ve renk katmak için ekmeğinize keçiboynuzu tozu ekleyebilirsiniz.
  6. İspanya ve Almanya’da keçiboynuzu kahve yerine de kullanılmaktadır. (17)

Keçiboynuzunun zararları

Keçiboynuzu gıdaların içinde ya da bir tedavi yöntemi olarak ağız yoluyla tüketildiğinde güvenli olarak kabul edilmektedir. Herhangi bir yan etkisi henüz rapor edilmemiştir.

Hamilelik ve emzirme: Hamilelik ve emzirme döneminde keçiboynuzu tüketiminin tamamen güvenli olduğuyla ilgili yeterli bilgi yoktur. Bu nedenle, bu dönemlerde güvenli tarafta kalmak için gıdalarla beraber fazla tüketmemekte fayda vardır. (18)

Çocuklarda tüketimi: Tıbbi amaçlı olarak bebeklerde ve çocuklarda kullanımı güvenli olarak kabul edilmektedir. Fakat bunun için her zaman sertifikalı ve lisanslı sağlık personellerinin denetiminden geçen ürünler tüketmeye dikkat edilmelidir.

Tavsiyeler

Keçiboynuzu çay, toz, ekstrakt (öz) ve ya kapsül olarak alınabilmektedir. İshal için bir çare olarak kullanıldığında yetişkinler için günlük tüketiminde olağan doz yaklaşık 20 gram, çocuklar için ise 15 gram olarak ayarlanmalıdır. Keçiboynuzu tüketiminde bol su almaya dikkat edilmelidir. (19)