Kansızlık Belirtileri


Kansızlık başlangıcı ve belirtileri, kanamaya neden olma, ülserler, menstrüel sorunlar veya kanser gibi kansızlık türüne, altta yatan nedene, şiddete ve altta yatan sağlık sorunlarına göre değişmektedir. Tüm bunların bazı belirgin belirtileri ayırt edilebilmektedir.

Vücudun ayrıca erken kansızlığı telafi etmek gibi dikkate değer bir yeteneği bulunmaktadır. Kansızlık hafifse ya da gelişmesi uzun bir süre aldıysa, herhangi bir belirti fark etmeyebilirsiniz.

Kansızlık nasıl anlaşılır? Kansızlığın belirtilerinden bazıları şunlardır:

  • Hemen yorulma ya da enerji kaybı yaşama
  • Alışılmışın dışında hızlı kalp atışı (özellikle de egzersiz sırasında)
  • Özellikle egzersiz sırasında yaşanan nefes darlığı ve baş ağrısı
  • Konsantrasyon zorluğu
  • Baş dönmesi
  • Cilt solgunluğu
  • Bacak ağrısı
  • Uykusuzluk hastalığı (1)

Diğer belirtiler, kansızlığın belirli formlarıyla ilişkilidir.

Demir Eksikliği Nedeniyle Oluşan Kansızlık

Demir eksikliği nedeniyle kansızlık yaşayan insanlar bu belirtileri yaşayabilmektedir:

  • Kâğıt, buz veya kir gibi garip maddelere karşı açlık hissetme (pika adı verilen bir durum)
  • Tırnakların yukarı eğriliği (koilonisias olarak anılır)
  • Ağız kokusunun da eşlik ettiği ağız kenarı çatlakları

Vitamin B12 Eksikliği Nedeniyle Oluşan Kansızlık

B12 vitamini eksikliği nedeniyle kansızlık yaşayan insanlar şu belirtilere sahip olabilmektedir:

  • Ellerde veya ayaklarda karıncalanma ya da iğnelenme hissi
  • Dokunma hissinin kaybolması
  • Yürürken aşırı yorulma ve yürüme zorluğu yaşama
  • Kolların ve bacaklardaki sertlik
  • Demans (2)

Kurşun Zehirlenmesi Nedeniyle Oluşan Kansızlık

Kurşun zehirlenmesi şu belirtilere neden olabilir:

  • Dişetlerinde mavi-siyah bir çizginin oluşması
  • Karın ağrısı
  • Kabızlık
  • Kusma

Kronik Kırmızı Kan Hücresi İmhası Nedeniyle Oluşan Kansızlık

Kronik kırmızı kan hücresi tahribatının neden olduğu anemi aşağıdaki belirtileri içerebilir:

  • Sarılık (sarı gözler veya sarı bir ten)
  • Kahverengi veya kırmızı renkte idrar
  • Bacak ülserleri
  • Bebeklik döneminde gelişme başarısızlığı
  • Safra taşı semptomları (3)

Orak Hücre Kansızlığı

Orak hücre kansızlığının belirtileri şunları içerebilir:

  • Yorgunluk
  • Enfeksiyona yatkınlık
  • Çocuklarda büyüme ve gelişmede gecikme
  • Özellikle eklem, karın ve ekstremitelerdeki şiddetli ağrılar

Ani Kızıl Kan Hücresi İmhası Nedeniyle Oluşan Kansızlık

Ani kırmızı kan hücresi tahribatının neden olduğu kansızlık belirtileri şunları içerebilir:

  • Karın ağrısı
  • Kahverengi veya kırmızı renkte idrar
  • Sarılık (sarı bir ten)
  • Derinin altında küçük morluklar
  • Nöbetler
  • Böbrek yetmezliği belirtileri (4)

Açıklanamayan nedenlerden ötürü yorulduğunuzu hissediyorsanız doktorunuzdan randevu almakta fayda vardır. Demir eksikliği kansızlığı veya vitamin B-12 eksikliği gibi bazı kansızlık türleri oldukça sık yaşanmaktadır.

Yorgunluğun, kansızlığın yanı sıra birçok nedeni bulunmaktadır; bu nedenle yorgun olduğunuz durumu her zaman kansız olduğunuz anlamına gelmemektedir. Bazı insanlar, hemoglobinlerinin düşük olduğunu ve kansızlık sahibi olduğunu genelde kan bağışında öğrenir. Düşük hemoglobin nedeniyle kan bağışı yapamayacağınız söyleniyorsa, doktorunuza başvurmalısınız. (5)

Kansızlık Hastalığı Nedir?

Anemi olarak da bilinen kansızlık, dolaşımdaki kırmızı kan hücrelerinin sayısının azaldığı bir hastalık olarak teşhis edilmektedir. Vücudumuzun yeterli sağlıklı kırmızı kan hücresi üretmediği, çok sayıda kırmızı kan hücresini yok ettiği veya dolaşan kırmızı kan hücrelerini kaybettiği durumların hepsi kansızlığa neden olabilmektedir.

Kırmızı kan hücreleri vücudumuzun refahı için kritik önem taşımaktadır. Çünkü demir molekülleri içeren karmaşık bir protein olan hemoglobini içermektedir. Bu moleküllerin temel işlevi akciğerlerden vücudun geri kalanına oksijen taşımaktır. Yeterli miktarda kırmızı kan hücresi yoksa kişi yorgun veya zayıf hissetme gibi belirtileri yaşayabilmektedir. (6)

Kansızlık Nedenleri

Kansızlık neden olur? Vücudun birçok kısmı kırmızı kan hücrelerinin oluşmasına yardımcı olsa da, işin çoğu kemik iliğinde yapılır. Kemik iliği, kemiklerin merkezinde bulunan ve tüm kan hücrelerinin oluşumuna yardımcı olan yumuşak dokudur. Sağlıklı kırmızı kan hücreleri 90 ile 120 gün arasında üretilir. Vücudunuzun parçaları daha sonra eski kan hücrelerini çıkarır. Böbreklerinizde yapılan eritropoietin adı verilen bir hormon, kemik iliğinizi daha fazla kırmızı kan hücresi yapmak üzere işaret eder. Hemoglobin, kırmızı kan hücrelerindeki oksijen taşıyan proteindir. Kırmızı kan hücrelerine rengini verir. Kansızlık bulunan insanlarda yeterli miktarda hemoglobin bulunmamaktadır.

Vücutta yeterli miktarda kırmızı kan hücresi yapmak için belirli vitaminler, mineraller ve besin maddeleri gerekir. Demir, vitamin B12 ve folik asit en önemlileridir. Vücut şu sebeplerden dolayı yeterli miktarda besleyiciye sahip olmayabilir:

  • Midenin veya bağırsağın astarındaki değişiklikler, besinlerin ne kadar iyi emildiklerini etkiler (örneğin, Çölyak hastalığı)
  • Kötü beslenme
  • Midenin veya bağırsağın bir bölümünü ortadan kaldıran bir ameliyat

Kansızlığı olası nedenleri şunlardır:

  • Bazı ilaçlar
  • Normalden daha erken kırmızı kan hücrelerinin imha edilmesi (bağışıklık sistemi problemlerinden kaynaklanıyor olabilir)
  • Kronik böbrek hastalığı, kanser, ülseratif kolit veya romatoid artrit gibi uzun süreli (kronik) hastalıklar
  • Akdeniz anemisi veya orak hücre anemisi gibi kalıtsal olabilen bazı anemi formları
  • Gebelik
  • Lenfoma, lösemi, miyelodisplazi, multipl miyelom veya aplastik anemi gibi kemik iliği ile ilgili sorunlar
  • Yavaş kan kaybı (örneğin, adet dönemleri veya mide ülseri)
  • Ani ve ağır kan kaybı (7)

Kansızlık Tedavisi

Kansızlık nasıl geçer? Kansızlığın tedavisi nedenine ve ciddiyetine bağlı olarak değişmektedir, ancak genel anlamda aşağıdakileri içerebilir:

  • Vitamin ve mineral takviyeleri (eksiklik durumunda)
  • Demir enjeksiyonu (kişinin demir seviyesi çok düşükse)
  • Enjeksiyon yoluyla B12 vitamini takviyesi ( (pernisiyöz anemi için gereklidir)
  • Antibiyotikler (enfeksiyon nedeni ise)
  • Gerekirse antiinflamatuar ilaçlar gibi düzenli ilaçların dozunu veya rejimini değiştirme
  • Gerekirse kan nakli
  • Gerektiğinde oksijen tedavisi
  • Anormal kanamanın önlenmesi için cerrahi (adet düzensizliği gibi)
  • Ağır hemolitik anemi vakalarında dalak çıkarmak için cerrahi (Splenektomi) (8)

Kansızlık ameliyatı: Splenektomi, midenin yakınında, sol göğüs kafesinin altına yerleşen yumuşak, yumruk büyüklüğündeki bir organ olan dalağı çıkarmak için yapılan ameliyattır. Dalak, vücudun savunma (bağışıklık) sisteminin önemli bir parçasıdır. Aynı zamanda eski kırmızı kan hücrelerinin vücudun dolaşımından uzaklaştırılmasına veya filtrelenmesine yardımcı olur. Dalağın yalnızca bir kısmı çıkarılırsa, bu işlem kısmi Splenektomi olarak adlandırılır. (9)

Anemi için hangi doktora gidilir?

Doktorların hemen hemen hepsi kansızlığı teşhis ve tedavi edebilmektedir. Bununla birlikte, nedeni bulma ve iyileştirme yolculuğu sırasında, kansızlık problemi yaşayan bir hasta muhtemelen gastroenterolog (sindirim sistemi hastalıkları uzmanı) veya hematolog (kan hastalıkları uzmanı) tarafından tedavi edilecektir. (10)