Kabızlık Nedir?


Kabızlık, bir hafta içinde üçten az bağırsak hareketliliği oluştuğunda ortaya çıkmaktadır. Kabızlık, bağırsak hareketlerinin seyrek olması ya da hiç olmamasıyla bilinen oldukça yaygın olarak yaşanan bir sindirim problemidir.

Bir hastalıktan ziyade çeşitli sağlık sorunlarının bir belirtisi olarak da kabul edilmektedir. Normal ya da sağlıklı olarak kabul edilen bağırsak hareketleri insanlar arasında farklılık gösterir. Bazıları günde üç kez tuvalete gitme ihtiyacı hissederken, bazı insanlar haftada en fazla üç kez bağırsak hareketliliği yaşamaktadır.

Haftada üçten az bağırsak hareketliliğiniz varsa kabız olma ihtimaliniz bulunmaktadır. Bu noktadan sonra, dışkı sertleşir ve geçmesi zorlaşır ya da ağrılı hale gelir. Kabız olduğunuzda tuvaletinizi yapmanız çok yorucu bir hale gelir. Aynı zamanda, tuvalete gitseniz bile hala gitme ihtiyacı da hissedebilirsiniz. (1)

Kabızlık Belirtileri

Kabızlık nasıl anlaşılır? Kabızlık başlangıcı ve ilerleyişinin belirtileri şunları içerebilir:

  • Bağırsakların tamamen boşalmadığı hissi
  • Karın şişmesi ve muhtemelen gürültülü bir ses
  • Gaz
  • Hazımsızlık
  • Nadir bağırsak hareketleri
  • Sert, kuru olan dışkının çıkarken çok zorlaması
  • İştah kaybı
  • Göbek bölgesinde ağrı veya basınç
  • Sıkışmanın bir sonucu olarak kanama (2)

Son üç ay içinde sıralanan bu belirtilerden iki veya daha fazlasına maruz kaldıysanız bu durum kronik kabızlık olarak değerlendirilmektedir. (3)

Kabızlık belirtileri detayı için bakınız

Kabızlık Nedenleri

Kabızlık neden olur? Kabızlığın birçok nedeni bulunmaktadır, ancak bazı durumlarda belirgin bir nedeni de olmayabilir. Kabızlığın bilinen en yaygın nedenleri ise şunlardır:

  • Yeterince lif tüketmemek (meyve, sebze ve tahıllar gibi)
  • Yeterli sıvı içmemek
  • Egzersiz yapmamak veya daha az aktif olmak
  • Genellikle tuvalete gitme isteğini görmezden gelmek
  • Diyeti veya günlük rutini değiştirmek
  • Stres, kaygı veya depresyon
  • İlacın yan etkisi

Kabızlık hamilelikte ve doğumdan sonraki altı hafta boyunca daha yaygın yaşanmaktadır. Daha seyrek durumlarda, kabızlık tıbbi bir durumdan kaynaklanabilir. (4)

Kabızlık İçin Risk Oluşturan Faktörler

Kronik kabızlık riskinizi artırabilecek faktörler şunlardır:

  • Yaşlı bir yetişkin olmak
  • Kadın olmak
  • Sıvı kaybı yaşamak
  • Lif azlığı olan bir diyeti tüketmek
  • Çok az fiziksel aktivite yapmak
  • Sedatif, uyuşturucu, bazı antidepresanlar veya kan basıncını düşürmek için kullanılan ilaçlar dâhil olmak üzere bazı ilaçlar almak
  • Depresyon ya da yeme bozukluğu gibi zihinsel sağlık durumuna sahip olmak (5)

Kabızlık nedenleri daha fazla bilgi için

Kabızlık Tedavisi

Kabızlık nasıl geçer? Çoğu vakada, kabızlık herhangi bir tedavi veya sağlık riski olmadan kendiliğinden düzelir. Yinelenen kabızlığın tedavisi, daha fazla egzersiz yapma, daha fazla lif tüketme ve daha fazla su içme gibi yaşam tarzı değişikliklerini içerebilir.

Genellikle, müshil ilaçları kabızlığı başarılı bir şekilde tedavi edebilmektedir ancak dikkatli ve yalnızca gerektiğinde kullanılmalıdır. Daha zor durumlarda, kişinin reçeteyle satılan bir ilaca ihtiyacı olabilir.

Kabızlık nedenini anlamak önemlidir. Altta yatan bir hastalık veya durum olabilir. Yinelenen kabızlığı olan kişilerin, bağırsak hareketlerini ve dışkı özelliklerini not etmesi doktorun tedavi şeklini belirlemesine yardımcı olabilmektedir. (6)

Kabızlık Ameliyatı

Diğer tedaviler işe yaramazsa, rektal prolapsusun (makat sarkması) neden olduğu bir anorektal tıkanıklığı tedavi etmek için ameliyata ihtiyacınız olabilir. Kolon kaslarınız düzgün çalışmıyorsa, kolonunuzu çıkarmanız için ameliyat gerekebilir. Doktorunuz ameliyatın yararları ve riskleri hakkında size bilgi verecektir. (7)

Kabızlık için hangi doktora gidilir: Kabızlık teşhisi ve tedavisi için bir sindirim sistemi hastalıkları uzmanına (gastroenterolog) başvurabilirsiniz. (8)

Kabızlık tedavisi daha fazla detay için

Kabızlığa Ne İyi Gelir?

Kabızlık Bitkisel Tedavisi

Limon: Limon veya daha özel olarak limon suyu, sindirim sistemini uyarır ve bu nedenle de kabızlığı tedavi edebilir. Limon, evde deneyebileceğiniz en basit ve en etkili tedavilerden biridir.

Rezene: Rezene tohumları sindirim sistemindeki düz kas hareketini teşvik etmektedir, böylece hazımsızlık, şişkinlik, kabızlık ve irritabl barsak sendromu gibi sorunların tedavisine yardımcı olmaktadır. (9)

İncir: İncir, yüksek oranda lif içerir, bu nedenle doğal bir müshil olarak çalışır. Kabızlık tedavisinde hem taze hem kurutulmuş incir kullanılabilir. Kabuğu yenilebilen inciri kabuğuyla beraber yemeye çalışın. Lif ve kalsiyumun çoğunu kabuğu içerir.

Bal: Bal, hafif bir müshil olarak işlev gördüğünden kabızlığı hafifletmede son derece yararlıdır. Kabızlığı önlemenin yanı sıra kabızlığı tedavi etmek için günlük olarak da alabilirsiniz. (10)

Keten tohumu: Keten tohumu, lif ve omega-3 yağ asitleri ile birlikte birçok tıbbi özelliklere sahiptir. Müshil etkisi de sahip olduğu bir diğer özelliktir. Hem hafif hem de şiddetli seviyedeki kabızlığı tedavi etmeye yardımcı olmaktadır. (11)

Üzüm: Üzüm, normal bağırsak hareketlerini yapmaya yardım eden çözünür olmayan lifi içermektedir. Hem kuru hem de taze üzümü tüketebilirsiniz. (12)

Ispanak: Ispanak sindirim sistemi için gerçekten oldukça faydalıdır. Çiğ ıspanak tüm bağırsak yolunu temizleyebilecek çeşitli bileşenlere sahiptir. (13)

Zeytinyağı: Zeytinyağı, bağırsak hareketlerini iyileştirirken sindirim sisteminin uyarılmasına yardımcı olduğu için kabızlığı gidermede oldukça etkili bir tedavi yöntemi olabilmektedir.

Pekmez: Pekmez, bazı vitaminler ve mineraller, özellikle de magnezyum açısından zengindir ve bu nedenle kabızlıktan kurtulmaya yardımcı olmaktadır.

Kahve: Kahve, sindirim sistemi için doğal bir uyarıcı olduğu kanıtlanan kafeini içerir. Bu nedenle, her gün bir fincan kahve yudumlayarak kronik kabızlıktan kurtulabilirsiniz. (14)

Lahana: Normal diyetinize lahana ekleyin. Lahana lif bakımından zengindir ve böylece bağırsağın temizliğine yardımcı olur. Lahana suyunu da deneyebilirsiniz.

Fasulye: Fasulye lif açısından oldukça iyi bir kaynaktır. Kabızlık problemini ortadan kaldırmada da oldukça etkilidir.

Yoğurt: Yoğurtta bulunan probiyotikler, vücudumuzda bulunan iyi bakterilere yardım ederken sindirim sisteminin iyileştirilmesine de yardımcı olur. (15)

Kabızlık Evde Tedavi Yöntemleri

Epsom tuzu: Magnezyum sülfattan oluşan epsom tuzu oldukça eski evde tedavi yöntemlerinden biridir. Bu tuz kabızlığın rahatlamasına oldukça yardımcı olabilmektedir. Magnezyum bağırsak kaslarını doğal olarak uyararak her şeyin kolaylıkla ve ağrısız şekilde hareket etmesini sağlar. (16)

Karbonat: Bir çay kaşığı karbonatı çeyrek fincan sıcak suyla karıştırın. Bu karışımın kabızlık ile ilişkili ağrı ve basıncı hafiflettiği söylenmektedir. Karbonatın mide yanması ile ilişkili belirtileri azalttığı da düşünülmektedir.

Magnezyum: Magnezyum, kas sağlığı için oldukça önemlidir. Bu nedenle, sindirim sistemi boyunca gıdaların hareketi için gereklidir. Düşük magnezyum tüketimi kabızlık riskinin artması ile ilişkilendirilmektedir. Yeterli miktarda magnezyum alımı, suyun bağırsaklara yönlendirilmesini sağlar ve dışkıyı yumuşatarak hareket ettirir. Ispanak, fındık, balık ve yeşil yapraklı sebzeler magnezyum açısından yüksektir. (17)

Diyet

Çoğu zaman, kabızlık nedeni diyetteki lif eksikliğidir. Lif, bağırsakta suya bağlanan bir tür maddedir. Böylece dışkıyı yumuşatır.

Patates, havuç, kahverengi pirinç, kuru erik, buğday tohumu, taze meyveler, yeşil yapraklı sebzeler, fındık çeşitleri, kabak çekirdeği, ayçiçeği çekirdeği, brokoli, bezelye gibi yüksek lifli yiyecekleri yemek sindirim sistemi için çok önemlidir. Ayrıca lif takviyeleri de alabilirsiniz.

Ayrıca, kabızlık problemi durumunda, yeterli miktarda sıvı almak çok önemlidir. Her gün yaklaşık 8 ile 10 bardak su içtiğinizden emin olun. En iyi sonucu elde etmek için sabah ilk iş olarak su için. Bu bağırsak hareketlerini uyarır ve birkaç gün içinde size iyi sonuçlar verir.

Su ile birlikte, gün boyu taze sebze suyu ve meyve suyu da içebilirsiniz. Dehidrasyona neden olduğundan ve durumunuzu daha da kötüleştirebildiğinden alkollü içecekler ve kafeinlerden kaçının. (18)