Kabızlık Nedenleri


Kabızlık, genellikle dışkıdaki fazla suyun emilmesi ve sertleşip kuruması sonucu dışkının kalın bağırsakta birikmeye başlamasıyla oluşmaktadır.

Çoğu durumda kabızlık vakaları özel bir durumdan kaynaklanmamaktadır ve kesin nedenini belirlemek zor olabilmektedir. Bununla birlikte, çeşitli faktörler, kabızlık yaşama riskini artırabilir:

  • Meyve, sebze ve tahıl gibi gıdalarda bulunan lifi yeteri kadar tüketmeme
  • Yeme alışkanlıklarındaki değişiklikler veya yaşam tarzınızda bir değişiklik olması
  • Tuvaleti kullanırken sınırlı mahremiyet olması
  • Tuvalet ihtiyacı geldiğinde bunu görmezden gelmek
  • Hareketsizlik veya egzersiz eksikliği
  • Yeterli sıvıyı içmeme
  • Yüksek ateş
  • Kilolu veya aşırı kilolu olma
  • Kaygı veya depresyon
  • Cinsel istismar, şiddet veya travma sonucu ortaya çıkan psikiyatrik sorunlar (1)

İlaç

Kabızlık bazen aldığınız ilacın bir yan etkisi olabilir. Kabızlığa neden olabilen yaygın ilaç türleri arasında şunlar bulunmaktadır:

  • Alüminyum antasitler (hazımsızlığı tedavi eden ilaç)
  • Antidepresanlar
  • Antiepileptikler (epilepsi tedavisinde kullanılan ilaçlar)
  • Antipsikotikler (şizofreni ve diğer zihinsel sağlık durumlarını tedavi etmek için kullanılan ilaçlar)
  • Kalsiyum takviyeleri
  • Kodein ve morfin gibi ağrı kesiciler
  • Diüretikler (su tabletleri)
  • Demir takviyeleri (2)

Eğer kabızlık ilaçtan kaynaklanıyorsa, ilacı almayı bıraktığınızda rahatsızlık genellikle rahatlayacaktır. Bununla birlikte, doktorunuz size tavsiyede bulunmadıkça reçeteli ilaç almaktan uzak durmalısınız.

Tıbbi bir durumun neden olduğu kabızlık problemi varsa doktorunuzla konuşun. Bu durumda alternatif ilaçlar reçete edilebilir. (3)

Hamilelik

Her beş kadından yaklaşık ikisi çoğunlukla hamileliğin erken evrelerde kabızlık problemi yaşamaktadır.

Kabızlık, gebelik sırasında ortaya çıkar; çünkü bu evrede vücut bir kas gevşetici gibi davranan projesteron kadın hormonunu üretir.  Bağırsak normalde dışkı ve atıkları peristaltizm olarak adlandırılan bir işlemle anüse doğru hareket ettirir. Projesteron hormonunda bir artış olması, bağırsağın doğru bir şekilde çalışmasını ve atık maddelerin anüse doğru hareket ettirilmesini zorlaştırır. (4)

Diğer Nedenler

Nadir durumlarda, kabızlık, aşağıda sıralanmış olan durumlardan herhangi birinin bir belirtisi olabilir:

  • İrritabl bağırsak sendromu (IBS)
  • Diyabet
  • Hiperkalsemi (kan dolaşımında çok fazla kalsiyum olması)
  • Hipotiroidizm (etkin olmayan tiroid bezi)
  • Kas distrofisi (kas kaybına neden olan genetik bir durum)
  • Multipl skleroz (sinir sistemini etkileyen bir durum)
  • Parkinson hastalığı (beynin bir kısmı giderek hasar görür ve bu da vücut hareketlerinin koordinasyonunu etkiler)
  • Omurilik yaralanması
  • Anal fissür (anüs derisi içinde yer alan küçük yara veya ülser)
  • Enflamatuar bağırsak hastalığı (bağırsakların iltihaplanmasına (tahriş ve şişkinlik) neden olan bir durum)
  • Kolon kanseri (5)

Çocuklarda Kabızlık Nedenleri

Bebeklerde ve çocuklarda kabızlık oldukça yaygın yaşanan bir problemdir. Neredeyse her üç çocuğun ikisinde kabızlık problemi yaşandığı tahmin edilmektedir. Zayıf beslenme, tuvaleti kullanma korkusu ve zayıf tuvalet eğitimi çocuklarda görülen kabızlığın nedenleri olabilmektedir. (6)

Beslenme alışkanlıkları: Aşırı beslenen ve yeterli miktarda sıvı almayan çocukların kabızlık yaşama ihtimalleri daha yüksektir. Çok fazla süt tüketen bebeklerin de kabızlık yaşama olasılığı daha yüksektir. Yetişkinlerde olduğu gibi, çocuğun da beslenmesinde yeterince lif alması oldukça önemli bir unsurdur.

Tuvalet eğitimi: Çocuğunuza tuvaleti kullanma konusunda baskı veya stres hissettirmemeniz çok önemlidir. Çocukların gerek duydukları zaman tuvaletlerini yapmayı denemelerine izin vermek gereklidir. Tuvaleti kullanırken sürekli müdahale etmek onları endişelendirir ve bu da kabızlığa katkıda bulunabilir. (7)

Tuvalet alışkanlıkları: Bazı çocuklar, tuvaleti kullanma konusunda kendilerini endişeli veya stresli hissedebilirler. Bu duruma, tuvaletle ilgili bir fobi geliştirmiş olmaları ya da okulda tuvalet kullanmaktan çekinmeleri neden olabilmektedir. Tüm bunlar çocukta kabızlığı tetiklemektedir. Çocuğunuz tuvalet alışkanlığını değiştirmemede ısrarcı olursa kabızlık gitgide kötüleşecektir. (8)

Diğer nedenler: Nadiren de olsa, bebeklerde ve çocuklarda kabızlık, aşağıda görülen bir durumun belirtisi olabilir:

  • Hirschsprung hastalığı (bağırsakları etkileyerek dışkının geçirmesini zorlaştırır)
  • Anorektal malformasyon (anüs ve rektum düzgün şekilde oluşmamıştır)
  • Omurilik anormallikleri (spina bifida ve serebral felci gibi nadir koşullar da dahildir)
  • Kistik fibroz (vücudu kabızlığa götürebilen kalın ve yapışkan mukus üretmesine neden olan genetik bir durum) (9)

Kabızlık Nedir?

Kabızlık, dışkı veya atık maddelerin kalın bağırsaklarda çok yavaş ilerlemesi sonucu ortaya çıkmaktadır. Eliminasyon öncesinde bağırsakta kalan dışkılar sert ve kuru hale gelir. Bu, zor, ağrılı ve seyrek bağırsak hareketlerine neden olur. Çoğu durumda, kabızlık zararsızdır. Bir hastalık olarak görülmez ancak herhangi bir hastalığın da belirtisi olabilir.

Birçok kişi günde bir seferden daha az bağırsak hareketinin anormal olduğunu düşünerek kabız olduğunu zanneder. Ancak, kişi kendini iyi hissettiği takdirde haftada en az iki kez tuvalete gitmek bile kabızlık olarak değerlendirilmemektedir. (10)

Daha fazla kabızlık nedir için

Kabızlık Belirtileri

Kabızlık nasıl anlaşılır? Kabızlık başlangıcı ve ilerleyişinin belirtileri şunları içerebilir:

  • Bağırsakların tamamen boşalmadığı hissi
  • Karın şişmesi ve muhtemelen gürültülü bir ses
  • Gaz
  • Hazımsızlık
  • Nadir bağırsak hareketleri
  • Sert, kuru olan dışkının çıkarken çok zorlaması
  • İştah kaybı
  • Göbek bölgesinde ağrı veya basınç
  • Sıkışmanın bir sonucu olarak kanama (11)

Kabızlık belirtileri detaylı bilgi için bakınız

Kabızlık Tedavisi

Kabızlık nasıl geçer? Çoğu vakada, kabızlık herhangi bir tedavi veya sağlık riski olmadan kendiliğinden düzelir. Yinelenen kabızlığın tedavisi, daha fazla egzersiz yapma, daha fazla lif tüketme ve daha fazla su içme gibi yaşam tarzı değişikliklerini içerebilir.

Genellikle, müshil ilaçları kabızlığı başarılı bir şekilde tedavi edebilmektedir ancak dikkatli ve yalnızca gerektiğinde kullanılmalıdır. Daha zor durumlarda, kişinin reçeteyle satılan bir ilaca ihtiyacı olabilir.

Kabızlık nedenini anlamak önemlidir. Altta yatan bir hastalık veya durum olabilir. Yinelenen kabızlığı olan kişilerin, bağırsak hareketlerini ve dışkı özelliklerini not etmesi doktorun tedavi şeklini belirlemesine yardımcı olabilmektedir. (12)

Kabızlık Ameliyatı

Diğer tedaviler işe yaramazsa, rektal prolapsusun (makat sarkması) neden olduğu bir anorektal tıkanıklığı tedavi etmek için ameliyata ihtiyacınız olabilir. Kolon kaslarınız düzgün çalışmıyorsa, kolonunuzu çıkarmanız için ameliyat gerekebilir. Doktorunuz ameliyatın yararları ve riskleri hakkında size bilgi verecektir. (13)

Kabızlık için hangi doktora gidilir: Kabızlık teşhisi ve tedavisi için bir sindirim sistemi hastalıkları uzmanına (gastroenterolog) başvurabilirsiniz. (15)

Kabızlık tedavisi detaylarını inceleyiniz