Isırgan otu çayının faydaları nelerdir?


Isırgan otu (Urtica dioica) dünyada ılıman bölgelerde yetişmektedir. Isırgan otu çok yoğun ve besleyici olduğu için bitki bilimciler tarafından “besleyici” bitki olarak kabul edilmektedir. Antik çağlardan beri ısırgan bitkisi gıda, ilaç ve besleyici bir tonik olarak kullanılır olmuştur. Urtica kelimesi “yakmak” anlamına gelen Latince urere kelimesinden gelmektedir. Bunu nedeni yaprak ve kökünü kaplayan kılların dokunulduğunda yarattığı batma hissidir. Yaprakların keskin tırtıklı kenarları ile birlikte bu batan kıllar ısırgan otunun ayırt edici özelliği olarak kabul edilmektedir.

Uzun bir süre kurutulmuş ısırgan otu yapraklarını su ile demlemek ısırgan otu çayının yararlarını elde etmek için bilinen en kolay ve en geleneksel yollardan biridir. (1)

Bir çay olarak ısırgan yaprakları demlenince besin içeriği çok yüksek olan yararlı bir içecek haline gelmektedir. Bu çay vitamin A, B kompleks, C, E ve demir, kalsiyum, potasyum, magnezyum, manganez, fosfor, selenyum, çinko ve mineral gibi temel besin çeşitlerini içermektedir. Bu nedenle, düzenli olarak ısırgan çayı içmek vücut için gerekli olan önemli ve temek vitaminleri temin etmek için mükemmel bir yoldur. (2)

 

Isırgan otu çayının sağlığa faydaları

Isırgan otu çayının sağlığa faydaları

Üriner sisteme yardımcı olur: Isırgan otu hem mesane hem de idrar yolu işlevi için oldukça faydalıdır. Bu şifalı çay doğal bir idrar söktürücü gibi davranmakta ve vücudu idrara çıkmaya teşvik etmektedir. Böylece böbrek taşları oluşumunu önlemeye de yardımcı olmaktadır. Diğer yandan ısırgan bitkisi pelvik dekonjestan gibi davranmakta ve prostat büyümesi engellemektedir.

Sindirime destek olur: Isırganın yaprakları mideden asidin geri dönmesi, fazla gaz, bulantı, kolit ve çölyak hastalığına kadar sindirim sistemi semptomlarını azaltmada oldukça etkilidir. (3)

Kaşıntı, hapşırma, egzama ve deri hastalıklarına iyi gelir: Kaşıntı hapşırma veya alerjik rinit sorun mu yaşıyorsanız ısırgan çayı sadece mevsim değişikliği ile gelen alerjiyi tedavi etmekle kalmaz aynı zamanda rahatsızlık oluşmadan önleyebilir. Isırgan çayı herhangi bir alerjene tepki vermek için vücudunuzun ürettiği histamin seviyesini azaltmaya yardımcı olmaktadır. Doktorlar saman nezlesi ve alerjisi olan kişilere diğer belirtileri önlemek için ısırgan otunu önermektedir.

Kilo vermeye yardımcı olur: Isırgan otu temizleyici özelliklere sahiptir. Bu nedenle ısırgan çayı kişinin vücudundan metabolik atıkların atılmasına yardımcı olmaktadır. Vücuttaki metabolik artıklar azaldıkça sistem ve vücut fonksiyonları daha iyi çalışır böylece daha sağlıklı bir sonuca ulaşılır. (4)

Kan basıncı düzeylerinin yönetimine yardımcı olur: Bir idrar söktürücü olarak görev gören ısırgan çayı, sistolik kan basıncı düzeylerini azaltmaya yardımcı olmaktadır. Almanya’da bu bitkisel çay hipertansif durumların tedavisi için sağlık kurumları tarafından diüretik ilaç olarak reçeteyle verilmektedir.

Soğuk algınlığa iyi gelir: C vitamini açısından oldukça zengin olan ısırgan çayı, bronşsal ve burun yollarını açarak soğuk algınlık hastalıkları için bir kür görevi görmektedir.

Tiroid fonksiyonlarını düzenler: Isırgan çayı zengin iyot içeriği sayesinde tiroid bezinin normal işleyişine yardımcı olmaktadır; böylece hipotiroidizm rahatsızlığının önlenmesi ve tedavisinde oldukça etkili bir görev görmektedir. (5)

Kalp sağlığına destek olur: Isırgan çayı kalp sağlığını için faydalıdır. Yapılan birçok bilimsel çalışmalarda ısırgan çayını günlük olarak tüketmek sistolik kan basıncında bir düşüşü sağlamaktadır. Bu düşük kan basıncı, kalp-damar sistemi sağlığını korumak için oldukça etkili bir yoldur.

Kanamayı durdurur: Kanamayı durdurucu özelliği nedeniyle ısırgan çayı, mide ve akciğer kanamasını durdurmak için etkili bir yol olarak gösterilmektedir. Ayrıca, ısırgan çayı hemoroitlerle ilgili kanamayı durdurmayı sağlamasının yanı sıra; burun ile ilgili kanamaları da kontrol edilebilmesine yardımcı olmaktadır.

Akneleri tedavi eder: Eğer güvenli bir şekilde aknelerden kurtulmak istiyorsanız, kozmetikleri unutun ve ısırgan çayı güvenmeyi deneyin. Akne için yapmanız gereken tek şey ısırgan çayını günlük olarak cilde masaj yaparak uygulamak. Bu yöntemle, yüzünüzdeki ve cildinizdeki akneler zamanla kaybolacaktır. (6)

Stresi sakinleştirmeye yardımcı olur: Vücuttaki kalsiyum ve magnezyum seviyelerindeki dengesizlik strese yol açmaktadır. Isırgan çayı hem kalsiyum ve magnezyum (hatta ıspanak daha fazla) açısından mükemmel bir kaynaktır hem de eksikliklerin oluşturduğu dengesizliğin ortadan kaldırılmasıyla stresin azalmasına yardımcı olmaktadır.

Anemi rahatsızlığıyla mücadele için demir sağlar: Isırgan otunun yeşil yapraklı sebze görevi gören bir bitkidir ve bol miktarda demir içermektedir. Bu nedenle, ısırgan çayı tüketmek demir eksiklikleri dengelemede oldukça faydalı olmaktadır.

İltihaplanmayı tedavi etmektedir: Isırgan otu çayının inflamasyon ile ilişkili ağrıları azaltabilen bir iksir olduğu düşünülmektedir. Kronik iltihap ayrıca çeşitli kardiyovasküler hastalıklar sebebi olarak bulunmuştur. Isırgan çayının düzenli tüketimi iltihabı azaltmakta aynı zamanda kalp hastalıklarının başlamasını önlemeye yardımcı olmaktadır. (7)

Hücre yapısını korumaktadır: Isırgan otu quercetin gibi flavonoidler bakımından zengindir ve antioksidan özelliklere sahiptir. Isırgan çayının özleri serbest radikallerin yol açtığı hasarlardan DNA ve hücre zarlarının korunmasına yardımcı olmaktadır.

Ağız sağlığına yardımcı olur: Ağız sağlığının ve kokusunun sebepleriyle ilgili çok şey söylenmektedir. Gingivitis ve plak gibi dişeti problemleri ağız kokusu ve ağız yaralarına neden olabilmektedir. Gargara yaparken ısırgan otu çayını kullanmanız gingivitisi önleyecektir. (8)

Eklem ağrılarını rahatlatır: Eğer artrit rahatsızlığından muzdaripseniz ve hiçbir ilaç başarı sağlamadıysa ısırgan çayı deneyebilirsiniz. Doğal bir ağrı kesici olduğu için ısırgan çayı tüketimi artrit rahatsızlığının yol açtığı ağları hafifletmeye yardımcı olmaktadır. Isırgan yaprakları kuersetin ve flavonoidler dâhil olmak üzere birçok biyolojik olarak aktif bileşenler içerir. Bu bileşenler antioksidan özelliğine sahiptir; böylece vücuttaki serbest radikalleri ortadan kaldırır ve akut ağrının hafiflemesine destek olur.

Kas ağrılarını hafifletir: Isırgan yaprağı iyileştirici ve canlandırıcı özelliklere sahip bazı bileşenleri içermektedir. Spor yapan kişilerin kas hareketleri nedeniyle oluşan kas ağrıları için ısırgan otu çayı oldukça faydalı olabilmektedir. (9)

Saç sağlığına destek olur: Isırgan çayı saç büyütmek ve saç kaybını azaltmak için kullanılan güvenilir bir yöntemdir. Ayrıca ısırgan sağlıklı ve güçlü saç üretimi için gerekli olan mineraller ve vitaminler ile folikülleri sağlayarak saç özelliklerini iyileştirdiği düşünülmektedir. (10)

Isırgan otu çayı tarifi

Isırgan otu çayının hazırlanışı

Isırgan bitkisini toplamak

Isırgan otunun ısırgan ismini almasının oldukça iyi bir nedeni vardır. Eğer bitkinin herhangi bir bölümüne dokunursanız, batma ve yanma hissedeceksiniz. Bu hafif acı saatlerce sürebilir. Isırgan toplamak için eldiven kullanmak ve uzun kollu gömlek, uzun pantolon giymek oldukça önemlidir. Bitkinin geri kalanı bırakarak, yaprakların olduğu üst kısmı bir makas veya bahçe makası kullanarak kesebilirsiniz. Topladığınız bitkileri doldurmak için yanınızda bir çanta bulundurmanız mantıklı olacaktır. (11)

Isırgan otunu kurutmak

5-6 adet ısırgan otunu bir araya getirin ve bir ip yardımıyla bağlayın. Birbirlerine karışmamaları için aşırı sıkmamaya çalışın. Hazırladığınız ısırgan demetlerini temiz, kuru ve karanlık bir yere asın. Kurutulmuş ısırgan otu yapraklarını mümkün olduğunda büyük parçalar halinde bırakın çünkü böylece içerdiği temel yağlar korunur. Saklamak için cam kavanozlar tercih etmeye çalışın. Plastik poşet doğru bir tercih olmayacaktır. (12)

Isırgan otu çayını hazırlamak

Esas olarak bu çay kurutulmuş ya da taze ısırgan otu yapraklarıyla hazırlanmaktadır ama dilerseniz kök ve gövdeyi de ekleyebilirsiniz. Eğer taze ısırgan otu kullanıyorsanız batmalara karşı eldiven kullanmanız doğru olacaktır.

  • Yaklaşık on taze ısırgan yaprağı veya bir çorba kaşığı kurutulmuş ısırgan yaprakları kullanın.
  • Herhangi bir kir veya tozdan kurtulmak için temiz su ile taze yaprakları yıkayın.
  • Bir tencereye dört bardak su alın.
  • İçine yaprakları koyun.
  • Isırganın tüyleri yok olacak şekilde yaklaşık 15 dakika boyunca kaynamaya bırakın.
  • Hazırladığınız karışımı süzgeçten geçirin.
  • Tatlandırmak için bal ya da şeker ekleyin.
  • Yaklaşık iki saat buzdolabında soğutulduktan sonra bir buzla beraber de çay olarak sunulabilir. (13)

Enerji verici naneli ısırgan otu çayı tarifi

  • 2 yemek kaşığı kurutulmuş ısırgan
  • 2 çorba kaşığı kurutulmuş nane yaprağı

4 bardak sıcak suyu ısırgan ve nane yapraklarının üzerine dökün ve 5-10 dakika boyunca demlenmesi için bekleyin. Daha sonra çayı süzün ve keyfiniz çıkarın. (14)

Serinletici soğuk ısırgan otu çayı tarifi

Sıcak bir yaz günü için mükemmel ve sağlığa olan faydaları açısından oldukça etkili lezzetli, soğuk bir ısırgan çayı tarifidir.

  • 1 tatlı kaşığı ya da 1 çay poşeti ısırgan çayı
  • 200 ml sıcak su
  • 2 adet hurma (veya daha fazla eğer tatlı seviyorsanız)
  • 2 limon dilimi
  • Buz küpleri, soğuk su ve karanfiller

 

  1. Isırgan çayının üzerine sıcak suyu ekleyin ve 5 dakika demlemeye bırakın.
  2. Daha sonra soğumasını bekleyin.
  3. Hurmaları küçük parçalar halinde kesin ve limon dilimleriyle beraber çaya ekleyin.
  4. Buzları ve karanfilleri ekleyin.
  5. Biraz daha soğuyunca buzdolabına koyun.
  6. Servis ederken dilerseniz buz küpleri ekleyebilirsiniz. (15)

Isırgan otu çayının zararları

Isırgan genellikle güvenli ve toksik olmayan olarak kabul edilir olsa da, onun yanlış kullanımı bazı yan etkileri sebep olabilmektedir. Bunlar mide, cilt tahrişine, deri döküntüleri ve terleme olarak gözlemlenmenin yanı sıra anti-platelet, antikoagülan, anti-hipertansif, kan basıncı, kan inceltici, diüretik, diyabet, uykusuzluk ilacı gibi bazı ilaçlarla etkileşime girebilmektedir. Çay yapımında ısırganın kökünü kullanmak yapraklarını kullanmaya oranla daha çok yan etkiye sahiptir.

Tavsiyeler: Isırgan çayının günde 4 fincandan fazla tüketilmesi önerilmemektedir. (16)

Hamililikte ve emzirme döneminde ısırgan çayı tüketimi: Isırgan çayı doğurganlığı artırmak için kullanıyor olsa da, bu çayın tüketim uterus kasılmalarına neden olabilir. Bu nedenle, hamilelik sırasında kaçınılması gerekmektedir. Isırgan otunun çayı süt akışını artırmaya yardımcı olduğu düşünülmektedir. Yine de emziren annelerin çocuktaki olası bir alerjiye karşılık ısırgan çayı tüketilmemesinde fayda olduğu bilinmektedir. (17)