İshal Nedenleri


Çoğu kişi tuvalete gittiğinde normalden daha fazla sık, sulu ve gevşek şekilde dışkı görüyorsa eğer ishalin bir hastalık olduğunu düşünmektedir. Ancak, bu durum kişiden kişiye ve sağlık koşullarına göre değişiklik göstermektedir. İshale neden olan hastalıkların yaygın olduğu ve sağlık bakımının daha az gelişmekte olan ülkelerde ishal, dehidrasyona (sıvı kaybı) neden olma potansiyeli nedeniyle önemli bir sağlık sorunu olarak görülmektedir.

Aniden ortaya çıkan ve birkaç hafta içinde kaybolan ishale “akut ishal” ismi verilmektedir. Bununla birlikte çoğu kişi bu durumda kendi kendine iyileşme sağlayabilmektedir.

4 haftadan uzun süre devam eden ishale ise “kronik ishal” denmektedir. Bu durumda, genellikle bir doktora görünmeniz gerekmektedir. Böylece ishalin nedeni bulunabilir ve herhangi bir komplikasyon için tedavi uygulanabilir. (1)

İshal neden olur? İshal, genellikle bağırsak içeriğinden sıvının emilmemesi veya bağırsakta bulunan ekstra sıvının sızmasıyla oluşan sulu dışkılar oluştuğunda ortaya çıkmaktadır. (2)

Akut İshal Nedenleri

İshal genellikle bağırsak enfeksiyonu olan gastroenteritin bir belirtisidir. Gastroenterit ise şu nedenlerden dolayı ortaya çıkabilmektedir:

  • Norovirus veya Rotavirus gibi bir virüs
  • Campylobacter, Clostridium difficile (C. difficile), Escherichia coli (E. coli), salmonella ve shigella gibi bakteriler (hepsi gıda zehirlenmesine neden olabilir)
  • Giardia intestinalis paraziti gibi, giardiyazise neden olan ve kontamine su kaynaklarından gelen parazitler
  • Kirlenmiş yiyeceklerin veya yabancı bir ülkenin suyunun neden olduğu ishal “gezgin ishali” olarak da bilinmektedir. (3)

Diğer Akut İshal Nedenleri

Akut ishale neden olan diğer kısa vadeli faktörler ise şunları içermektedir:

  • Gıda zehirlenmesi (kirli veya bozuk bir şey yemek nedeniyle)
  • Duygusal üzüntü ya da endişe
  • Çok fazla alkol içmek
  • Çok fazla kahve içmek
  • Bir gıda alerjisi
  • Apandisit
  • Radyoterapi veya reçeteli ilaçlara bağlı bağırsakların hasar görmesi (örnek olarak, fıtık yüzünden kan dolaşımının azalması sonucu oluşan bağırsak hasarları) (4)

Kronik İshal Nedenleri

Sürekli ya da kronik ishal 4 haftadan daha fazla sürmektedir. Kronik ishale neden olabilecek faktörler şöyle sıralanmaktadır:

  • İrritabl bağırsak sendromu – bağırsağın normal işlevlerinin bozulduğu bir durum
  • Çölyak hastalığı – protein glutene karşı toleranssız olduğunda oluşan bir sindirim sistemi hastalığı
  • Crohn hastalığı – sindirim sisteminin astarında iltihaba neden olan bir durum
  • Kistik fibroz – akciğerleri ve sindirim sistemini etkileyen kalıtsal bir durum
  • Diyabet – kanda çok fazla glikozun bulunması durumu
  • Divertiküler hastalık – küçük keseler (divertikül) kalın bağırsakta oluştuğunda, bu durum ishal gibi belirtilere neden olabilir
  • Gastrektomi – mide kanserini tedavi etmek için midenin bir kısmını çıkarmada kullanılan cerrahi bir prosedür
  • Laktoz intoleransı – sütte bulunan laktoz şekerine karşı intoleransa sahip olma
  • Mikroskopik kolit – sulanmış ishale neden olan bir inflamatuar bağırsak hastalığı türü
  • Kronik pankreatit – pankreasın iltihabı durumu
  • Ülseratif kolit – kalın bağırsağı etkileyen bir durum
  • Bağırsak kanseri – bağırsaklardaki kanser, dışkıda ishal ve kan oluşturabilir.

Eğer kronik ya da sürekli ishal yaşıyorsanız bir doktora görünmeniz gerekebilir çünkü bu durum altta yatan başka ciddi bir hastalığın belirtisi olabilmektedir. (5)

İlaç Nedeniyle Oluşan İshal

İshal ayrıca aşağıdakileri içeren birçok farklı ilacın bir yan etkisi olarak da ortaya çıkabilmektedir:

  • Antibiyotikler
  • Magnezyum içeren antasit ilaçlar
  • Kemoterapide kullanılan bazı ilaçlar
  • Non-steroid antiinflamatuar ilaçlar
  • Seçici serotonin geri alım inhibitörleri
  • Bazı antidepresanlar
  • Statinler (kolestrol düşürücü ilaçlar)
  • Müshil ilaçlar (tuvalete çıkmada sorun yaşıyorsanız bağırsaklarınızı boşaltmanıza yardımcı olabilecek bir ilaç türüdür) (6)

İshal Nedir?

İshal gevşek ve sulu bağırsak hareketleri tanımlayan bir durumdur. Oldukça da yaygın olarak yaşanmaktadır ve genellikle ciddi bir sağlık problemi olarak değerlendirilmektedir. Birçok kişi yılda bir veya iki kez ishal ile mücadele etmektedir. Genellikle 2-3 gün süren ishal, eczanelerde satılan ilaçlarla kolaylıkla tedavi edilebilmektedir.

Bazı durumlarda tıbbi yardıma ihtiyaç duyulabilir çünkü ishal, vücut için gerekli olan su ve tuzları hızla vücuttan atmaktadır. Çok genç, çok yaşlı ve çok hasta insanlarda kaybedilen bu sıvıların hemen geri alınması bazen oldukça güç olabilmektedir. Birkaç hafta süren ya da kan içeren ishal, ciddi bir hastalığın belirtisi olarak değerlendirilir. Bu gibi durumlarda, doktorunuza danışmalısınız. (7)

İshal Belirtileri

İshal nasıl anlaşılır? İshal, gevşek ve sulu dışkıları tanımlamaktadır, bu nedenle kendisi başka koşulların bir belirtisi olarak değerlendirilmektedir. Bununla birlikte, ishal başlangıcına başka belirtiler de eşlik edebilmektedir:

  • Karın ağrısı
  • Karın krampları
  • Şişkinlik
  • Susuzluk
  • Kilo kaybı
  • Ateş

Kan veya akıntı, ateş, dehidrasyon bulguları, sürekli kusma, kronik ishal veya kilo verme gibi daha ciddi belirtiler ciddi bir hastalığın belirtileri olarak kabul edilmektedir. (8)

İshal Tedavisi

İshal nasıl geçer? İshal yaşıyorsanız başlangıç olarak evde kendiniz belirtileri kontrol altına alabilirsiniz. Evde uygulanabilecek tedavi yöntemleri şöyle sıralanmaktadır:

  • Rehidrate: İshal ile birlikte kaybedilen sıvıları yenilemek için başta su olmak üzere bol bol sıvı tüketilmelidir.
  • Daha güvenli gıdaları tüketin: Çorba ya da yoğurt gibi daha güvenli gıdaları tüketebilirsiniz.
  • Tetikleyici gıdalardan kaçının: Kafein, pek çok şeker, kızarmış ve baharatlı gıdalar ve süt ürünlerinden oluşan gıdalar ve içeceklerden uzak durun.

Birçok durum ve çevre faktörleri kronik koşullara kadar ishale neden olabilmektedir. Belirtilerinize dikkat edin ve temizleninceye kadar kendinizi nemli ve besleyici tutmaya özen gösterin. Sorun iki günden daha uzun sürerse, doktorunuza danışın. (9)

İshal İçin Hangi Doktora Gidilir?

İshal teşhisi ve tedavisi için aile hekimine, iç hastalıkları uzmanına ya da sindirim sistemi hastalıkları uzmanına başvurabilirsiniz. (10)