İrritabl Bağırsak Sendromu Nedir?


İrritabl bağırsak sendromu bağırsaklarda meydana gelen ve oldukça yaygın yaşanan bir bağırsak sistemi bozukluğudur. Bu bağırsak bozukluğunda kabızlık, ishal veya her ikisinin de değişen periyotları karın ağrısına neden olmaktadır. İrritabl bağırsak sendromu ayrıca spastik kolon ya da spastik bağırsak (artık kullanılmamaktadır) ve fonksiyonel bağırsak rahatsızlığı olarak da bilinmektedir. Bazen bağırsakta hasar bulunan daha ciddi bir durum olan bağırsak iltihabı olan kolit ile karıştırılmaktadır, ancak irritabl bağırsak sendromu kolona zarar vermemektedir. (1)

İrritabl bağırsak sendromu, nüfusun yaklaşık % 20’sini etkilemektedir. Özellikle çalışma ve okul günlerine ara vermenin bilinen en sık nedeni olan soğuk algınlığından sonra ikinci sırada gelmektedir. İrritabl bağırsak sendromu belirtileri zaman zaman kaybolabilir ve sonra geri dönebilir.

İnflamatuvar bağırsak hastalığının (ülseratif kolit ve Crohn hastalığı) aksine, irritabl bağırsak sendromu kolonda kanser riski oluşturma riski oluşturmamaktadır. Bununla birlikte, irritabl bağırsak sendromu belirtileri 50 yaşın üzerindeki insanlarda başlaması durumunda, bir doktor tarafından yapılan alt bağırsakların doğrudan muayene edilmesiyle polipler ve kolon kanserini ekarte etmek en doğrusudur. (2)

İrritabl Bağırsak Sendromu Belirtileri

İrritabl bağırsak sendromu nasıl anlaşılır? İrritabl bağırsak sendromu başlagıcı ve sonrası şu belirtileri içerebilmektedir:

  • Bağırsak alışkanlıklarında değişim
  • Karın ağrısı ve kramplar (genellikle kişi tuvalete gittikten sonra rahatlamaktadır)
  • Tuvalete gittikten sonra bağırsakların tamamen boşalmadığı hissi
  • Fazla gaz
  • Arka pasajdan (rektum) mukus geçişi
  • Ani ve acil olan tuvalete gitme ihtiyacı
  • Şişlik veya karın şişmesi (3)

Çoğu belirti, yemek yedikten sonra daha da kötüleşir. Genellikle, şiddetlenmesi 2-4 gün sürebilir ve daha sonra belirtiler düzelir veya tamamen kaybolur.

İrritabl bağırsak sendromu belirtileri hastadan hastaya göre önemli derecede değişmektedir. Genellikle diğer hastalık ve rahatsızlıklara benzemektedir.

İrritabl bağırsak sendromu belirtileri ayrıca vücudun diğer bölümlerini de etkileyebilmektedir. Bu belirtiler ise şöyle sıralanmaktadır:

  • Sık idrara çıkma
  • Ağız kokusu
  • Baş ağrısı
  • Eklem veya kas ağrısı
  • Sürekli yorgunluk
  • Cinsel ilişki sırasında ağrı veya cinsel işlev bozukluğu
  • Düzensiz adet (4)

İrritabl bağırsak sendromu belirtileri detayı için bakınız

İrritabl Bağırsak Sendromu Nedenleri

İrritabl barsak sendromu neden olur? İrritabl barsak sendromunun altında yatan neden bilinmemektedir, ancak duyarlı kişilerde bazı faktörlerin bu hastalığı tetiklediği görülmektedir. Tetikleyiciler arasında şunlar bulunmaktadır:

Enfeksiyon: Gastroenterit epizodu, rahatsız edici bakteri veya virüsün ortadan kaldırılmasından uzun süre sonra, kalın bağırsak belirtilerine neden olur.

Besin intoleransı: Şeker laktozunun (sütte ve birçok işlenmiş gıdada bulunur) emilimindeki bozulmuş absorpsiyonu, irritabl barsak sendromu için en yaygın beslenme tetikleyicisidir.

Genel diyet: Düşük lifli diyetler, irritabl barsak sendromu belirtilerinden biri olan kabızlığı daha da kötüleştirebilir. Bazı insanlarda baharatlı veya şekerli gıdalar da aynı sorunlara yol açabilmektedir.

Duygusal stres: Kaygı veya stres gibi güçlü duygular, duyarlı insanlardaki bağırsağın sinirlerini etkileyebilir.

İlaç: Antibiyotikler, antasitler ve ağrı kesiciler gibi bazı ilaç türleri kabızlık veya ishale neden olabilir. (5)

Daha fazla irritabl bağırsak sendromu nedenleri için

İrritabl Bağırsak Sendromu Tedavisi

İrritabl bağırsak sendromu nasıl geçer? İrritabl bağırsak sendromu yaşayan neredeyse tüm insanlar bu konuda yardım alabilir, ancak herkes için tek bir tedavi uygulanmaz. Belirtileri yönetmek için doğru tedavi planını bulmak için siz ve doktorunuz birlikte çalışmanız gerekmektedir.

Bazı gıdalar, ilaçlar, gaz veya dışkı varlığı, duygusal stres gibi birçok şey irritabl bağırsak sendromu belirtilerini tetikleyebilir. Tetikleyicilerinizin ne olduğunu öğrenmeniz oldukça önemlidir. Bazı yaşam tarzı değişiklikleri yapmanız ve ilacı almanız da gerekebilir. (6)

İrritabl Bağırsak Sendromu İçin Hangi Doktora Gidilir?

Pratisyen, aile hekimi ve iç hastalıkları uzmanı, irritabl bağırsak sendromunu teşhis edebilir ve tedavi edebilir.

Daha fazla test gerekiyorsa ya da belirtileriniz tedaviye cevap vermiyorsa, sindirim sistemi problemleri (gastroenterolog) tedavisinde uzmanlaşmış bir doktora görünmeniz yararlı olabilir. (7)

İrritabl bağırsak sendromu tedavisi detaylı bilgi için bakınız

İrritabl Bağırsak Sendromuna Ne İyi Gelir?

İrritabl Bağırsak Sendromu Bitkisel Tedavisi

Yoğurt: Yoğurdun içinde bulunan sağlıklı ve canlı kültürler ishal belirtisi için oldukça faydalıdır.  Canlı kültürler bağırsaklarda bir katman koruma sağlayan ve bakteriyel toksinleri vücuttan atmak için laktik asit oluşturmaya yardımcı olan kolay bakterilerdir.

Keten tohumu: Keten tohumu, atık ürünlerin hızlı ve kapsamlı geçişi için gerekli olan diyet lifi için iyi bir kaynaktır. Ayrıca, bağışıklık ve sindirim sistemlerini destekleyen omega-3 yağ asidi sağlayıcısıdır. Hem kabızlığı hem de ishali tedavi edebilmektedir. (8)

Nane: Nane, kramp, şişkinlik ve ishal gibi irritabl bağırsak sendromu belirtilerini azaltabilir. Sindirim sisteminin düz kasları üzerinde antispazmodik bir etkiye sahip mentol yağı içerir. Şişkinlik, gaz ağrısı ve bağırsak spazmlarını hafifletmeye yardımcı olur.

Rezene: Rezene tohumları, bağırsak spazmlarını ve şişkinliği hafifletebilir. Ayrıca, sindirim sistemindeki yağları ortadan kaldırmada, dolayısıyla irritabl bağırsak sendromuna katkıda bulunan bağırsaktaki mukus aşırı üretimini önlemede önemli bir rol oynamaktadır.

Zencefil: Zencefil gazı ve şişkinliği azaltabilir, bu nedenle genellikle irritabl bağırsak sendromu tedavisinde önerilir. Ayrıca, bağırsaklardaki iltihaplanmayı azaltabilir ve bağırsak kaslarını rahatlatabilir.

Lahana: Lahana suyu, irritabl bağırsak sendromu belirtilerinden biri olan kabızlık için uygulanabilecek basit tedavi yöntemlerinden biridir. (9)

Papatya: Papatya, antispazmodik özelliğe sahiptir ve ishal de dâhil olmak üzere irritabl bağırsak sendromu belirtilerini mükemmel bir şekilde iyileştirmektedir. Aynı zamanda bağırsaklardaki iltihaplanmayı ve karın spazmlarını tedavi etmeye de yardımcı olur.

Muz: Taze ve olgun muz, irritabl bağırsak sendromu belirtilerinin hafifletilmesine yardımcı olan besleyici maddeler içermektedir. Muzda bulunan lif ishal durumunda bağırsaktaki sıvıyı emmeye destek olmaktadır. Diğer yandan, potasyum şişkinlik ve gazı azaltma potansiyeline sahiptir.

Havuç: Havuç, hem ishal hem de kabızlık gibi irritabl bağırsak sendromu belirtilerini hafifletmeye yardımcı olan pektin açısından iyi bir kaynaktır. (10)

Elma sirkesi: Elma sirkesi bağırsak probleminden kaynaklanan sindirim belirtilerinden kurtulmak için de kullanılır. Elma sirkesinin antiinflamatuar yapısı, karın ağrısı ve krampları önlemeye yardımcı olur.

Yulaf: Yulaf ezmesi lif bakımından zengindir ve lif düzensiz bağırsak hareketlerini tedavi etmek için çok önemlidir. Yulaf tüketimi sindirimin iyileştirilmesine yardımcı olan ve aynı zamanda belirtilerin çok etkili bir şekilde önlenmesine destek olan faydalı minerallerin vücuda getirilmesini sağlar. (11)

İrritabl Bağırsak Sendromu Evde Tedavi Yöntemleri

Balık yağı: Balık yağı, mide rahatsızlıklarını ve irritabl bağırsak sendromu gibi bağırsak hastalıklarını önlemeye yardımcı olur. Mide rahatsızlığını yatıştırır ve sindirim sistemini kolaylaştırmak için karın ağrısını durdurur.

Su: Her gün 8 bardak su içmek, düzenli bağırsak hareketinin sağlanmasına yardımcı olur ve krampları hafifletir. Su, daha iyi dışkı üretmek için bağırsaklardan dışarı akar. (12)

Tavsiyeler

  • Stres seviyenizi, meditasyon, yoga veya nefes egzersizi ile mümkün olduğunca iyi yönetin çünkü stres irritabl bağırsak sendromunu tetikleyen en önemli faktörlerden biridir.
  • Endişeye neden olan koşullardan kaçının. Yapamasanız bile, kendinizi nasıl yöneteceğinizi öğrenin.
  • Bağırsaklarınıza hafifçe basmayın. Kızarmış, baharatlı, yağlı gıdalardan, süt ürünleri, et ve yağlardan uzak durun.
  • Bağırsaklarınızın astarını tahriş ederek irritabl bağırsak sendromunu kötüleştiren kafeini tüketmekten kaçının.
  • Çörek otu ve bazı sebzeler gaza ve şişkinliğe neden olur. Onlardan kaçının.
  • Yapay tatlandırıcılar ile şekerlemeleri tüketmekten kaçının.
  • Nikotin, irritabl bağırsak sendromu belirtilerini ağırlaştırma eğilimi gösterdiği için sigarayı bırakın.
  • Diyetinize elma, yulaf ezmesi, fasulye, çilek ve greyfurt gibi lif içeriği yüksek gıdaları ekleyin.
  • Diyetinize daha fazla lif eklemenin diğer bir yolu, lif takviyeleri kullanmaktır. Bunları yaparsanız, bol su içtiğinizden emin olun. Yoksa kabızlığınız kötüleşir.
  • Bağırsak hareketlerinizi düzgün tutmanın yanı sıra kendinizi de nemli tutmak için her gün en az 6-8 bardak su için.
  • Çok fazla yiyecek alımı sindirim sisteminizi aşırı derecede uyarabildiğinden, 3 büyük öğün yemek yerine, 5-6 öğün küçük yemekler yemeyi tercih edin. (13)