İltihaplanmaya ne iyi gelir?


İnflamasyon yani iltihaplanma vücudun kendi kendini koruma girişimidir; zarar gören hücreleri, tahriş edicileri veya patojenleri içeren zararlı uyarıcıları kaldırmak ve iyileşme sürecini başlatmak için vücudun çaba göstermesi durumudur.

Zararlı veya tahriş edici bir şey vücudumuzun bir bölümünü etkilerken, vücudun kendisini iyileştirmeye çalıştığını gösteren, iltihaplanma belirtileri ve özellikle akut iltihaplanma belirtileri koruma alanı oluşturmaya çalışan biyolojik bir tepkidir.

İnflamasyon, bir enfeksiyon iltihaplansa bile enfeksiyon anlamına gelmez. Enflamasyon, bir bakteri, virüs ya da mantardan kaynaklanırken, iltihap vücudun buna tepkisidir. (1)

İltihaplanmanın nedenleri

İnflamasyonun ana nedenlerinden birinin, kan dolaşımında mide ve gastro-bağırsak yolu gibi organlarda düşük dereceli bakteri, viral ve mantar enfeksiyonları nedeniyle oluştuğu düşünülmektedir.

Örneğin, H pilori midede iltihaplanmaya neden olan bir bakteridir. H pilori, 60 yaşın üzerindeki erişkinlerin % 50’sinde ve 40 yaşın altındaki yetişkinlerin % 20’sinde mevcuttur. Görüldüğü üzere, iltihaplanma oldukça yaygındır ve yalnızca patojen organizmaların yol açtığı etkendir.

Alerjenler: Kronik düşük dereceli gıda alerjileri veya gıda hassasiyetleri az belirtiye neden olabilir.

Bakteri ve mantar dengesizliği: Gastrointestinal sisteminizdeki bakteri ve mantarların dengesizliği, ayrıca dysbiosis olarak da bilinir. Bu, bağışıklık sisteminizin bağırsağınızdaki bakterilere aşırı tepki vermesine ve iltihaba neden olabilir.

Stres: Sürekli psikolojik, duygusal veya fiziksel stres kortizol seviyesini yükselterek iltihap yaratır.

Çevre kirliliği: Hava, su, gıda kirleticileri ve cıva ya da kurşun gibi zehirli metallerden kaynaklanan çevresel toksisite tüm iltihaplanmaya katkıda bulunur. Sonuçta endometriozis ve kanser kadar çeşitli hastalıklarla da bağlantılı bir hale gelir.

Diyet ve yaşam tarzı: Diyetinizde çok fazla yağ, şeker ve protein, sürekli dehidrasyon, çok fazla soda veya kafein tüketimi, hareketsizlik ve uyku eksikliği vücudunuzdaki iltihaplanmayı artırabilir. (2)

İltihaplanmanın belirtileri

İltihaplanma belirtileri şunları içerir:

  • Kırışıklıklar gibi yaşlanma belirtileri görülebilir
  • Bakteriyel, mantar ve viral enfeksiyonlara duyarlılık
  • Asit reflüsü
  • Kanser
  • Sedef hastalığı ve akne gibi deri koşulları
  • Artrit
  • Bronşit
  • Kronik ağrı
  • Diyabet
  • Yüksek tansiyon
  • Osteoporoz
  • Kalp hastalığı
  • Kandidiyaz
  • İdrar yolu enfeksiyonları (3)

İltihaplanmanın tedavisi

Yaşam tarzı değişiklikleri, vücudunuzdaki kronik iltihaplanmayı azaltmak için uzun fakat buna değecek bir yoldur. İltihaplanmayı azaltmak için aşağıdaki değişiklikleri yapmaya odaklanın:

Sağlıklı bir diyet: Bu, trans yağlar, kızartılmış gıdalar, şeker ve tahıllar, yüksek ısıda pişirilmiş gıdalar ve oksitlenmiş kolesterol (aşırı pişmiş kolesterol) gibi pro-inflamatuar gıdalardan kaçınmayı içerir.

Omega 3: Sağlıklı omega 3 yağı tüketimi inflamasyonu azaltmaya yardımcı olmaktadır.

İnsülin seviyenizi optimize edin: İnsülin seviyeniz üçten daha düşük değilse, insülin seviyenizi optimize edene kadar tahıl ve şeker alımını sınırlandıracak şekilde bir besin programını takip etmelisiniz.

Düzenli egzersiz: Egzersiz, ilâcın yan etkileri olmaksızın iltihabı azaltmanın mükemmel bir yoludur.

Sigarayı bırakmak: Sigara, arterinizi sertleştirir ve iltihabı arttırır. Ancak araştırma, bıraktıktan sonra 10 yıl içinde atardamarlarınıza gelecek tüm zararlı etkileri tersine çevirebileceğinizi gösterir. Bununla birlikte, sağlıksız abur cubur yiyeceklere yönelerek sigara bırakmaya çalışmaktan ziyade bir diyet programı uygulamak daha doğru olacaktır.

Stresten uzak durun: Stres hormonlarının yüksek seviyeleri aşırı inflamatuar kimyasalların salınmasına neden olabilir, bu nedenle mevcut stresinizle başa çıkmanıza yardımcı olan ve geçmiş duygusal zorlukların çözümünde kullandığınız araçlardan emin olun.

Vitamin D düzeylerini optimize edin: Çoğu kişi, D vitamininin sağlığınız üzerinde büyük bir etki yarattığının farkında değildir. (4)

İltihaplanmayı azaltmaya yardımcı olan gıdalar

Zerdeçal: Zerdeçal, kurkumin adı verilen bir bileşimi içeren parlak turuncu bir kökü ifade eder. Kurkumin, antioksidan olarak hareket ederek ve hücreleri serbest radikal hasarından koruyarak karaciğeri hücresel hasarlardan korumaya çalışır. Aynı zamanda iltihabı azaltmaya yardımcı olan vücuttaki histamin seviyelerini düşürür.

Biber: Bu çok alışıldık görünmeyebilir, ancak Arnavut biberinin sıcağı aslında yutulduğunda vücudun iltihaplanma ısısını düşürür. Arnavut biberi ve diğer acı biberler, kapsaisin adı verilen, artrit ve diğer enflamatuvar hastalıklarla ilişkili iltihaplanma süreçlerine katkıda bulunan COX-2 enzimini bloke eden bir bileşik içerir.

Zencefil: Zencefil, güçlü antiinflamatuar ve ağrı kesici güçleri barındıran dört aktif bileşen içermektedir. Gingeroller, paradollar, shogaollar ve zingerone, vücudun ağrıya neden olan prostaglandinleri azaltmak için birlikte çalışırlar. (5)

Koyu yeşil yapraklı bitkiler: Çalışmalar, E vitamininin sitokinler adı verilen maddenin pro-inflamatuar moleküllerden vücudu korumada önemli bir rol oynayabileceğini ve bu vitaminin en iyi kaynaklarının ıspanak, lahana, brokoli gibi koyu yeşil sebzeler olduğunu ileri sürmüştür. Koyu yeşil ve turpgil sebzeler, açık renkli yapraklara kıyasla vitamin ve minerallerin (kalsiyum, demir ve hastalıklara karşı savaşan fitokimyasallar gibi) daha yüksek konsantrasyona sahip olma eğilimindedir.

Fındık, fıstık, badem, ceviz: İltihaplanmayla mücadele eden sağlıklı yağların bir başka kaynağı da kabuklu kuru yemişlerdir. Özellikle lif, kalsiyum ve vitamin E bakımından zengin badem ve cevizlerin alfa-linolenik asit, omega 3 yağ oranları da yüksektir. Bu yemişler antioksidanlarla doludur, bu nedenle vücuttaki iltihaplanma hasarını onarmaya yardımcı olurlar.

Soğan ve sarımsak: Yapılan çalışmalara göre, sarımsağın iltihaplanmaya yol açan yolları kapatarak NSAID ağrı kesicilerine (ibuprofen gibi) benzer şekilde çalıştığı gösterilmiştir. Soğan ise serbest radikalle savaşan sülfenik asit üretmek için parçalanan fitil besleyici kuersetin ve allisin de dâhil olmak üzere benzer antiinflamatuar kimyasallar içerir. (6)

Yeşil çay: Yeşil çayda, serbest radikallerle savaşan ve vücudun kendisini detoks haline getirmesine yardımcı olan kateşin adı verilen doğal maddeler bulunur. Günde üç bardak yeşil çay idealdir, yudumlamak için de harika bir lezzettir. Bununla birlikte, farklı yeşil çayların antioksidan içeriği çok değişkendir, bu nedenle fincan başına en çok kateşin için organik çeşitleri tercih edin. (7)

Balık: Protein elde etmek için, somon, balığı, orkinos, morina, halibut ve bas gibi balıkları tercih etmeye çalışın; bunlar, aynı zamanda iltihaplanmayı azaltmaya yardımcı olan omega-3 yağ asidi açısından da yüksektir. (8)

Karanfil: Karanfillerin ağız ve boğazdaki iltihabı azalttığı gösterilmiştir. Karanfiller aynı zamanda ishal, mide bulantısı, fıtık, ağız kokusu ve balgam söktürücü olarak kullanılabilir. Toz haline getirilmiş veya tamamen kurutulmuş çiçek tomurcuğu, birçok lezzetli yemekte, ayrıca tatlılarda ve sıcak içeceklerde oldukça hoş bir lezzete sahiptir. (9)

Zeytinyağı: Ekstra sızma zeytinyağı (rafine edilmemiş bir zeytinyağı türü), vücutta iltihaplanma ile ilgili olan iki enzime (COX-1 ve COX-2) müdahale eden oleokanthol adı verilen bir madde içerir. Aslında Nature dergisinde 2005 yılında yapılan bir araştırmaya göre, yağdaki oleokanthol maddesi iltihaplanmayı ağrı kesici ibuprofene özdeş bir şekilde inhibe etmektedir.

Kakao: Kakao, hem kan pıhtılaşmasını hem de vücuttaki iltihaplanmayı azaltan antiinflamatuar bileşikleri içerir. Haftada bir fincan ya da iki sıcak kakaodan yararlanmanız, iltihaplanmayı azaltmanıza yardımcı olabilir. Bununla birlikte, kakaoyu tatlılarla beraber tüketmenin doymuş yağları artıracağını da unutmayın.

Kırmızı meyveler: Kırmızı meyveler kanserli tümörleri inhibe etmek ve kötü (LDL) kolesterolü düşürmek gibi güçlü faydalara sahiptir. Bilim adamları, çileklerin antiinflamatuar antioksidanlar açısından zengin olmasının sağlıklı etkilerine katkıda bulunduğunu belirtmiştir. Bonus olarak, kızılcıklarda idrar yolları ve E. coli enfeksiyonlarıyla savaşmak için doğal bir antibakteriyel madde olarak görev yapabilen tanenler bulunmaktadır. (10)