Hipertansiyon Nedir?


Hipertansiyon, tansiyonun sağlıksız seviyelere ulaşacak kadar çıkması sonucu oluşmaktadır. Kan basıncı ölçümü, kanın damarlardan ne kadar hızlı geçtiğini ve kan pompalarken karşılaşılan direncin miktarına göre hesaplanmaktadır.

Dar arterler direnci daha da arttırmaktadır. Damarlar ne kadar dar ise, tansiyon da o kadar yüksek olmaktadır. Uzun vadede, artan bu basınç kalp rahatsızlığı da dâhil olmak üzere pek çok sağlık sorunlarına neden olabilmektedir.

Hipertansiyon oldukça yaygın bir sorundur ve birkaç yıl içinde gelişebilmektedir. O yıllarda herhangi bir belirti göstermeyebilmektedir. Belirtiler olmadan bile, hipertansiyon, atardamarlarınıza ve damarlarınıza zarar verebilmektedir.

Hipertansiyonda da tıpkı diğer rahatsızlıklar gibi erken teşhis oldukça önemlidir. Düzenli kan basıncı kontrolleri size ve doktorunuza herhangi bir değişikliği fark etmenize yardımcı olabilmektedir. Kan basıncınız yükselirse, doktorunuz birkaç hafta boyunca kan basıncınızı kontrol edebilir ve bu sayının kontrol altında kalmasını veya normal seviyelere geri dönmesini sağlayabilir. Hipertansiyon için uygulanan tedavi yöntemleri arasında ilaçlar ve yaşam tarzı değişikleri bulunmaktadır. Durum tedavi edilmezse, kalp krizi ve felç gibi sağlık sorunlarına yol açabilmektedir. (1)

Hipertansiyon Belirtileri

Hipertansiyon başlangıcının en tehlikeli yönlerinden biri, sahip olduğunuzu bilmeyebilmenizdir. Aslında, hipertansiyonu olan insanların neredeyse üçte biri bu durumdan haberdar olmadan yaşamaktadırlar. Tansiyonun yüksek olup olmadığını öğrenmenin tek yolu normal muayenelerdir. Hipertansiyonu olan yakın bir akrabanız varsa bu özellikle önemlidir. Hipertansiyon nasıl anlaşılır? Tansiyon aşırı yüksekse, aşağıdakilere sıralanmış olan bazı belirtiler de beraberinde yaşanabilir:

  • Şiddetli baş ağrısı
  • Yorulma veya karışıklık
  • Görme sorunları
  • Göğüs ağrısı
  • Nefes darlığı
  • Düzensiz kalp atışı
  • İdrarda kan
  • Göğse, boyna veya kulaklara vurma

Bu belirtilerden herhangi birine sahipseniz bir doktora başvurmalısınız. Kalp krizi veya felce neden olabilecek bir hipertansif kriz geçiriyor olabilirsiniz. (2)

Hipertansif kriz: Hipertansif kriz, diyastolik kan basıncının 110mmHg, sistolik kan basıncının 180mmHg ya da daha fazla olması durumu olarak bilinmektedir. (3)

Tedavi edilmeyen hipertansiyon felç, kalp hastalığı, böbrek yetmezliği ve göz problemleri gibi ciddi hastalıklara neden olabilmektedir. (4)

Hipertansiyon Nedenleri

Hipertansiyon neden olur? İki tip tansiyon bulunmaktadır. İlki birincil yani gerekli olan hipertansiyondur. Bu tansiyon tipinde çoğu yetişkin için hipertansiyonun bilinen bir nedeni yoktur ve yıllar yıllar geçtikçe de giderek gelişme eğilimindedir.

İkinci tansiyon tipi ise ikincil hipertansiyondur. Bu hipertansiyon tipinde altta yatan sebepleri belirmek mümkün olabilmektedir ve aniden ortaya çıkma eğilimi gösterirken birincil hipertansiyona göre daha hipertansiyona neden olmaktadır. İkinci hipertansiyonun altında yatan bazı nedenleri ise şunlardır:

  • Obstrüktif uyku apnesi
  • Böbrek sorunları
  • Adrenal bez tümörleri
  • Tiroid problemleri
  • Doğumda oluşan kan damarlarındaki bazı kusurlar (doğuştan)
  • Doğum kontrol hapları, soğuk algınlığı ilaçları, dekonjestanlar, tezgah üstü ağrı kesiciler ve bazı reçeteli ilaçlar gibi belirli ilaçlar
  • Kokain ve amfetaminler gibi yasadışı uyuşturucular
  • Alkolün aşırı kullanımı veya kronik alkol kullanımı (5)

Hipertansiyon Tedavisi

Hipertansiyon nasıl geçer? Yaşam tarzı değişiklikleri, hipertansiyonun engellenmesine ve düşürülmesine yardımcı olabilmektedir:

  • Yediğiniz tuz miktarını azaltmak ve genel olarak sağlıklı bir diyet uygulamak
  • Alkollü içecekleri tercih etmemek
  • Kilolu iseniz kilo vermek
  • Düzenli egzersiz yapmak
  • Kafeini kesmek
  • Sigara içmeyi bırakmak
  • Gece en az altı saat uyku çekmek

Hipertansiyona sahip olan bazı kişiler kan basıncını düşürmek için ilaç tedavisinden yardım alabilmektedir.

Hipertansiyon hastasıysanız, doktorunuz bu durumu kontrol altında tutmak için bir veya daha fazla ilaç almayı önerebilir. Bu ilaçların genellikle günde bir kez alınması yetmektedir. Sizin için önerilen ilaç, kan basıncınızın ne kadar yüksek olduğuna ve yaşınıza bağlı olarak değişmektedir. (6)

Hipertansiyon için hangi doktora gidilir: Tansiyonunuzu eczanede ya da gittiğiniz bir klinikte kontrol ettirebilirsiniz. Hipertansiyon tanısı ve teşhisi için iç hastalıkları uzmanı (dâhiliye uzmanı), kardiyolog, aşırı durumlarda ise böbrek hastalıkları uzmanına (nefrolog) başvurmalısınız. (7)

Hipertansiyona Ne İyi Gelir?

Hipertansiyon Bitkisel Tedavisi

Üzüm: Üzüm zengin bir potasyum ve fosfor kaynağı olan çoklu vitaminli bir meyvedir. Üzümleri günlük olarak yemek, hipertansiyon riskini azaltmada yardımcı olur.

Bal: Yarım kaşık balı yarım kaşık soğan suyuna ilave edip bu karışımı tüketirseniz hipertansiyon için faydalı olabilmektedir. Yardımcı olabilmesi için günde iki kez bu karışımdan tüketebilirsiniz. (8)

Kereviz: Diyetinize kerevizi ekleyemeye özen gösterin. Kereviz yemek, hipertansiyon riskini azaltmada oldukça etkilidir. (9)

Çikolata: Bir parça çikolata tansiyonunuzu düşürmenize yardımcı olabilmektedir.

Sarımsak: Çiğ sarımsak kan akışını geliştirmektedir. Bu nedenle kalpteki baskıyı da azaltan sarımsak, hipertansiyon için harika bir yardımcı olabilmektedir.

Elma: Elmanın çinko oranı yüksektir ve hipertansiyondan kaçınmak için günde bir elma yemek yeterlidir. Elma, hipertansiyonun çabucak düşürülmek için bilinen etkili doğal tedavi yöntemlerinden biridir. (10)

Kuru nane: Hipertansiyonu önlemek için iki çorba kaşığı kurutulmuş nane yaprağı tüketilebilir. Ayrıca limon suyuyla karıştırıp salata üzerine serpebilirsiniz.

Brokoli: Brokoli tüketimi, hipertansiyon riskini azaltmaya yardımcı olabilmektedir.

Zerdeçal: Zerdeçal hipertansiyon için gerçekten etkili bir bitkisel ilaçtır. Zerdeçalın günlük olarak tüketilmesi, hipertansiyon riskini azaltabilmektedir. (11)

Patates: Haşlanmış patates, kan basıncını düşürmek için oldukça faydalıdır. Sebzede bulunan magnezyum ve potasyum, kan basıncını düşürmede çok etkilidir.

Greyfurt: Greyfurt, hipertansiyonun engellenmesinde yararlı olan başka bir tedavi yöntemidir. Meyvedeki vitamin içeriği kan damarlarını dengelemeye yardımcı olur. (12)

Muz: Muz, hipertansiyonu olan kişilerin düzenli olarak yiyebilecekleri bir meyvedir. Muz potasyum açısından zengin bir kaynaktır, bu da sodyumun etkisini azaltır. (13)

Arnavut biberi: Trombositlerin bir araya toplanmasını ve kanda birikmesini önleyerek kan akışının düzgün olmasına yardımcı olmaktadır.

Soğan: Soğan, kuersetin adı verilen bir antioksidan flavonol varlığına bağlı olarak kan basıncını düşürmeye yardımcı olmaktadır. (14)

Limon: Limon, kan damarlarını yumuşak ve esnek tutmaya yardımcı olur ve herhangi bir rijitlik durumunu kaldırılarak, hipertansiyonu azaltır.  (15)

Hipertansiyon Evde Tedavi Yöntemleri

Hipertansiyon Diyeti

Özellikle tuzu azaltmaya özen gösterdiğiniz diyet programını sağlık uzmanıyla beraber şekillendirebilirsiniz. Hipertansiyonu azaltmak ve kontrol altında tutmak için diyete dâhil edilmesi gereken gıdalar şöyle sıralanmaktadır:

  • Tüm tahıllar
  • Meyveler (örneğin elma, muz, portakal, armut ve kuru meyveler)
  • Brokoli, lahana ve havuç gibi sebzeler
  • Baklagiller (örneğin fasulye, mercimek, nohut, barbunya ve lima fasulyesi)
  • Yağsız ya da az yağlı süt ve süt ürünleri
  • Somon, orkinos ve alabalık gibi omega-3 yağ asitleri açısından yüksek olan deniz ürünleri (haftada iki kez balık yemeye çalışın)

Hipertansiyon için uygun bir diyet izlerken, yemekten kaçınmanız gereken gıdalar ise şöyledir:

  • Kırmızı et
  • Palmiye ve hindistancevizi yağları
  • Şekerli yiyecek ve içecekler (16)

Zeytinyağı: Zeytinyağı oldukça sağlıklı bir yağdır. Kan basıncını düşürmenize yardımcı olan zeytinyağı, iltihaplanma karşıtı bileşikler olan polifenolleri içermektedir. Zeytinyağını hipertansiyon diyetinin bir parçası olarak yemeklerinizde kullanabilirsiniz. Ayrıca, kanola yağı, tereyağı veya hazır salata sosları için harika bir alternatif oluşturmaktadır. (17)

Balık yağı: Balık yağı ve bol yağlı omega-3 yağ asitleri, kalp için oldukça faydalıdır. Çalışmalar, balık yağının trigliseritleri azaltarak ve HDL (“iyi”) kolesterolü artırdığını ve yüksek kan basıncını düşürdüğünü göstermektedir. (18)

D vitamini: Yapılan araştırmalar, D vitamininin kan basıncını düşürmek, kan damarlarına yardım ederek vasküler sağlığı geliştirmek ve sağlıklı arterlere katkıda bulunmak için etkili bir çözüm olabileceğini göstermektedir. D vitamini kan basıncını düşürmeye yardımcı olurken bir yandan da kansere karşı koruyucu kalkan oluşturmaktadır. (19)

Banyo: Banyo yapmak hipertansiyon için evde tedavi yöntemlerinden biri olarak değerlendirilmektedir. Su basıncı, periferik kan damarları arasındaki kan akışını artırmaya yardımcı olur, böylece kalbin iş yükünü azaltır.

İdeal olanı yakıcı su yerine sıcak suyla banyo yapmaktır. 30 dakikalık bir banyo en iyisi olacaktır. Banyodan hemen sonra sadece bacaklarınızı soğuk suyla yıkayın. Tercihinize bağlı olarak sakinleştirici uçucu yağlar veya limon balsamı ya da lavanta gibi banyo tuzları da kullanabilirsiniz. Bu sakinleştirici bir etki yaratarak hipertansiyon üzerinde düşürücü bir rol oynayacaktır.

Banyo sonrası soğuk su uygulanmasında dikkatli olunmalıdır. Hiper gerginlik çeken kişiler sıcak banyodan hemen sonra soğuk bir duşa girmemelidir, çünkü bu hipertansiyona neden olabilmektedir. (20)