Hazımsızlık Hastalığı Nedir?


Dispepsi olarak da bilinen ancak halk arasında sıklıkla bilinen adıyla hazımsızlık, üst bağırsakta oluşan bir sorundan kaynaklanan ve bir grup belirtileri içeren bir terimdir. Bağırsak (gastrointestinal sistem) ağızda başlayan ve anüsle biten tüptür. Üst bağırsak özofagus, mide, duodenumu içermektedir ve çeşitli koşullar burada meydana gelen hazımsızlığı tetikleyebilmektedir. Başlıca belirti genellikle üst karında (karında) ağrı ya da rahatsızlıktır. Buna ek olarak, gelişebilecek diğer belirtiler ise şişkinlik,  geğirme, yemek sonrası dolgunluk hissi, mide bulantısı ve kusma olabilmektedir.

Belirtiler genellikle yemek yeme ile ilişkilidir. Doktorlar, mide ekşimesi (alt göğüs bölgesinde hissedilen bir yanma hissi) ve boğazın arkasına doğru giden acılı sıvıyı da hazımsızlık belirtileri olarak değerlendirmektedir. Bununla birlikte, tüm hazımsızlık belirtileri gastroözofageal reflü hastalığı adı verilen bir durumun belirtileri de olabilmektedir.

Belirtiler, her zaman var olmaktan ziyade gelip gitme şekilde ortaya çıkma eğilimindedir. Çoğu kişi sıklıkla hazımsızlık olarak adlandırılan dispepsi ile mücadele etmektedir. Örneğin, büyük çok baharatlı bir yemek yedikten sonra hazımsızlık tetiklenebilmektedir. Çoğu durumda hazımsızlık çok geçmeden ortadan kaybolur ve endişe verici değildir. Bununla birlikte, bazı insanlar, yaşam kalitelerini etkileyecek şekilde sık sık hazımsızlık atakları geçirmek durumunda kalırlar. (1)

Hazımsızlık Belirtileri

Hazımsızlık nasıl anlaşılır? Hazımsızlık başlangıcı ve ileri derecede hazımsızlık belirtileri şunları içermektedir:

  • Karın veya göğüs üst kısmında ağrı, doluluk veya rahatsızlık (mide yanması)
  • İştah kaybı
  • Hasta hissetmek
  • Gaz

Hazımsızlık nedenine bağlı olarak, belirtiler de çok hızlı bir şekilde gidebilir, gelip gidebilir veya uzun süre ya da düzenli bir şekilde devam edebilir.

Aşağıdaki belirtilerin ve faktörlerin bulunması durumunda acil tıbbi yardım alınması gerekmektedir:

  • Açıklanamayan kilo kaybı
  • 55 ve üstü bir yaştaysanız ve açıklanamayan ya da devam eden hazımsızlık belirtileri yaşıyorsanız
  • Şiddetli ağrı ya da giderek kötüleşen ağrı
  • Kusarken kan görme (sadece kan lekesi olsa bile) (2)

Hazımsızlık belirtileri fazlası için tıklayınız

Hazımsızlık Nedenleri

Hazımsızlık eden olur? Hazımsızlık probleminin birçok olası nedeni bulunmaktadır. Genellikle, hazımsızlık yaşam tarzıyla ilişkilidir ve yiyecek, içecek veya ilaçla tetiklenebilir. Genel hazımsızlık nedenleri ise şunları içerir:

  • Aşırı yeme veya aşırı içme
  • Yağlı ve baharatlı gıdalar
  • Çok fazla kafein, alkol, çikolata veya gazlı içecekler
  • Sigara içmek
  • Kaygı
  • Bazı antibiyotikler, ağrı kesiciler ve demir takviyeleri

Bazen hazımsızlık, diğer sindirim koşullarından da kaynaklanır:

  • Gastrit
  • Peptik ülserler
  • Çölyak hastalığı
  • Safra taşları
  • Kabızlık
  • Pankreas iltihabı (pankreatit)
  • Mide kanseri
  • Bağırsak tıkanıklığı
  • Bağırsakta azalan kan akışı

Belirgin bir nedene sahip olmayan hazımsızlık fonksiyonel ya da ülser olmayan dispepsi olarak da bilinir. (3)

Hazımsızlık nedenleri detayı için bakınız

Hazımsızlık Tedavisi

Hazımsızlık nasıl geçer? Hazımsızlık, bir hastalık değil bir belirti olduğundan, tedavi genelde hazımsızlığa neden olan alttaki duruma odaklanmaktadır.

Genellikle, hazımsızlık tıbbi yardım almadan birkaç saat içinde kendiliğinden kaybolur. Bununla birlikte, belirtileriniz daha da kötüye giderse, tıbbi yardım almalısınız. Bazı gıdalardan kaçınmak hazımsızlığı hafifletmeye yardımcı olabilir. Hazımsızlığı hafifletmeye yardımcı olmasıyla bilinen diğer yararlı ipuçları ise şunlardır:

Yemeği ağzınız açıkken çiğnememeye, çiğneme yaparken konuşmamaya çalışın. Bu, hazımsızlığı şiddetlendiren aşırı miktarda hava yutmanızı engellemeye yardımcı olur.

  • Katı yemekler yerine sonra sıvı yemekleri tercih edin
  • Gece yemek yemekten kaçının
  • Baharatlı gıdalardan kaçının
  • Sigara içmeyi bırak
  • Alkollü içeceklerden kaçının

Bu değişiklikler yapıldıktan sonra hazımsızlık engellenmez ya da hafiflemezse, doktorunuz belirtilerinizi hafifletmek için ilaçlar reçete edebilir. (4)

Hazımsızlık ameliyatı: Hazımsızlığın bir belirti olduğu bazı sağlık problemleri durumunda eğer ilaç tedavisi ve yaşam tarzı değişiklikleri yardımcı olmuyorsa doktor ameliyatı önerebilmektedir.

Her ameliyatta risk bulunduğu için asit reflüsü veya gastroözofageal reflü hastalığı cerrahisini ancak diğer tedaviler sonuç vermedikten sonra düşünmelisiniz. (5)

Hazımsızlık için hangi doktora gidilir: İlk olarak hazımsızlığını teşhis etmesi için aile hekimini görebilirsiniz. Sonrasında bir gastrointestinal sistemin rahatsızlıkları uzmanına sevk edilebilirsiniz. (6)

Hazımsızlığı Önlemenin Yolları

Yedikleriniz ya da içtiklerinizde değişiklikler yapmanın yanı sıra, hazımsızlığı önlemeye yardımcı olmak için yaşam tarzı değişiklikleri de uygulayabilirsiniz. O yöntemler arasında şu ipuçları bulunmaktadır:

  • Yedikten hemen sonra egzersiz yapmaktan kaçınmak
  • Yiyecekleri dikkatli ve tamamen çiğneyerek yemek
  • Aşırı olan kiloyu sağlıklı bir şekilde vermek
  • Gece yemek yemekten kaçınmak
  • Eğer tetikliyorsa steroid olmayan antiinflamatuar ilaçları almamak
  • Sigarayı bırakmak
  • Hayatındaki stresi azaltmaya çalışmak
  • Yatmadan en az 2-3 saat önce son öğünü yemek yemek (7)

Daha fazla hazımsızlık tedavisi için

Hazımsızlığa Ne İyi Gelir?

Hazımsızlık Bitkisel Tedavisi

Elma sirkesi: Elma sirkesi sıklıkla mideyi rahatlatmak için kullanılır. Asidik olmasına rağmen, aynı zamanda hazımsızlığı da dengelemeye yardımcı olan alkalize edici bir etkiye sahiptir.

Rezene tohumu: Rezene tohumları çok baharatlı veya yağlı yiyeceklerden kaynaklanan hazımsızlık için gerçekten faydalı olabilmektedir. Rezene tohumları, mide bulantısını azaltan ve gazı kontrol altına alabilen uçucu yağlar içermektedir. (8)

Zencefil: Zencefil, yiyecekleri sindirmenize yardımcı olan sindirim sularını ve enzim akışını uyarır. Zencefil özellikle aşırı yeme nedeniyle oluşan hazımsızlık için kullanılabilmektedir.

Karbonat: Hazımsızlık genellikle yüksek seviyelerde mide asidi nedeniyle oluşur. Karbonat, bu sorunun en basit ve etkili tedavi yöntemlerinden biridir çünkü bir antasit gibi davranabilmektedir. (9)

Kimyon: Kimyon, hazımsızlık, bulantı, ishal ve gaz gibi sindirim problemleri için uzun yıllardır kullanılmaktadır. Sindirime yardımcı olan pankreas enzimlerinin salgılanmasını uyarmaktadır.

Kişniş: Kişniş, enzim üretimini teşvik eden ve mideyi sakinleştirmeye yardımcı olan hazımsızlık tedavisinde etkili bir baharattır. (10)

Bitki çayları: Ağır bir yemek yedikten sonra bitki çayı içmek hazımsızlığı önemli ölçüde azaltabilir. En sevdiğiniz bitki çay poşetini bir bardak sıcak suya daldırın ve beş dakika süreyle demlenmesini bekleyin. Hala sıcakken için. Özellikle, nane çayı ve papatya çayı, midenizi sakinleştirmeye ve sindirim problemlerini hafifletmeye yardımcı olur. (11)

Fesleğen: Fesleğen hazımsızlık ve asit reflüsü için mükemmel bir tedavi yöntemi olabilmektedir. Aynı zamanda, bağırsak gazının hafifletilmesine de yardımcı olur.

Tarçın: Tarçın sindirim sürecine yardımcı olmada oldukça etkilidir. Diğer yandan, hazımsızlık nedeniyle oluşan kramplardan ve şişkinlikten kurtulma da sağlayabilir. (12)

Ananas: Yemekten sonra içilen küçük bir bardak ananas suyu, hazımsızlık için faydalı olabilmektedir. Ananasın içinde bulunan bromelain enzimi, midede asit seviyelerini düzenler ve mideyi yatıştırır.

Limon: Limon, bulantı ve şişkinlik gibi hazımsızlık belirtileri için mükemmel bir evde bitkisel tedavi yöntemidir.

Havuç: Havuç, tükürük ve diğer sindirim suları üretimini teşvik eden çeşitli enzimler içerir, böylece sindirim sürecini hızlandırır. Havucu direk yiyebilir veya suyunu içebilirsiniz. (13)

Hazımsızlık Evde Tedavi Yöntemleri

Su: Bunun farkında olmayabilirsiniz, ancak sisteminizle uyumlu olmayacak şekilde aşırı yemek yemek nedeniyle hazımsızlık sorunları yaşıyorsanız, az miktarda su içmeniz önerilir, çünkü bu hazımsızlığa yardımcı olabilir.

  • Mümkünse, ılık su içmeye çalışın.
  • Çok fazla su içmeyin, çünkü bu sizi daha da kötü hissettirir.

Diyet: Muhtemelen, yediğiniz yiyeceğe biraz özel bir dikkat gösterirseniz hazımsızlık yaşamayı önlemiş olursunuz. Her zaman tükettiğiniz yiyeceklerden çok, sağlıklı olduklarını bildiğiniz yiyecekleri tercih etmeye çalışın.

  • Zengin miktarda lif içeren meyve ve sebzeleri diyetinize ekleyin.
  • Yiyeceğiniz etin üzerindeki yağı alarak temizlemeye çalışın.
  • Bazı süt ürünlerinden kaçının. (14)