Harnup pekmezinin faydaları nelerdir?


Harnup pekmezi yani diğer adıyla keçiboynuzu pekmezi, bezelye ailesine ait, yaprak dökmeyen çiçekli bir çalının meyvesinden elde edilmektedir. Keçiboynuzu özellikle Güney Anadolu, Kıbrıs, Suriye, Yunanistan, İspanya, Fas, Tunus, Cezayir, Libya ve İsrail ülkelerinde doğal haliyle bulunmaktadır. Antik çağlardan beri tüketilen keçiboynuzu, Yahudi kültüründe tatil günlerinde tüketilen bir meyve olurken, İslam âleminde özellikle ramazan ayında talep görmektedir. Pekmezi, suyu, kakaosu yapılan keçiboynuzunun farklı yeme şekilleri olduğu gibi, sağlığa olan faydaları da geniş bir yelpazeye sahiptir. (1)

Harnup pekmezinin sağlığa faydaları

Harnup pekmezinin sağlığa olan faydaları

Kolesterolü düşürür: Harnup pekmezindeki yüksek lif içeriğinin düşük kolesterol düzeyleri ile bağlantılı olduğu bulunmuştur. Yapılan bir çalışmaya göre, 4 haftaya kadar harnup pekmezi tüketiminin kandaki kolesterolü azalttığı görülmüştür. Harnup pekmezinde bulunan çeşitli polifenoller kolesterol kontrolüne yardımcı olmaktadır.

Vitamin ve mineral kaynağıdır: Harnup pekmezi özellikle kalsiyum ve demir açısından oldukça yüksektir. Ayrıca, riboflavin, folik asit, niasin, E vitamini, potasyum, bakır, mangan ve selenyum ve diyet lifi açısından iyi bir kaynaktır. Aktarlarda kolayca bulabileceğiniz harnup pekmezi tüketimi konsantre biçimde kalsiyum ve yüksek miktardaki diğer mineralleri temin etmenin oldukça iyi bir yoludur.

Kanserle mücadele eder: Harnup pekmezinde var olan hatırı sayılır seviyedeki polifenollerin bir antioksidan aktiviteye sahip olduğu gösterilmiştir. Yapılan çalışmalarda, harnup pekmezindeki bu polifenollerin özellikle kanser hücrelerinde etkili olduğu ve bazı kanser türlerini devre dışı bıraktığı gözlemlenmiştir. (2)

Sindirime yardımcı olur: Zengin bir diyet lifi olan harnup pekmezi, vücudun sindirim faaliyetlerine yardımcı olabilmektedir. Bağırsak hareketlerini düzenleyen lif ayrıca mide suyu ve peristaltik hareketi salgılanmasını uyarmaktadır. Bu nedenle, ciddi gastrointestinal koşulları önlemek için etkili olabilmektedir. Aynı zamanda ishalin önlenmesi için de destek olan harnup pekmezi akut başlangıçlı ishale karşı yaygın bir tedavi olarak kullanılmaktadır.

Kilo vermeye yardımcı olur: Harnup pekmezinde bulunan özel lif içeriği, tokluk hissinin yaşanmasına yardımcı olduğu bilinmektedir. Aç olunduğu zaman salgılanabilen bu tokluk hissi hormonu bazen yemek yedikten sonra da salgılanabilir. Diğer yandan lif içeriği sindirimi de hızlandırdığı için harnup pekmezi kilo vermede mükemmel bir yardımcıdır.

Kardiyovasküler sağlığı destekler: Daha önce belirtildiği gibi, harnup pekmezi yüksek lif içeriği sayesinde kolesterole karşı oldukça faydalı olabilmektedir. Yapılan çalışmalarda da, harnup pekmezinin LDL’nin yanı sıra vücutta trigliserid miktarını da azalttığı görülmüştür. Kolesterolün tehlikeli formalarının azaltılması yüksek tansiyon, ateroskleroz, kalp krizi ve felç gibi çeşitli kardiyovasküler hastalıkların oluşma riskini de önlemektedir. (3)

Güçlü kemiklere yardımcı olur: Güçlü kemikler için faydalı olması harnup pekmezi mükemmel bir seçenek haline getirmektedir. Harnup pekmezi günlük kalsiyum miktarı ihtiyacını fazlasıyla gidermektedir. Bunun yanı sıra sağlıklı kemik gelişimi için kalsiyum kadar gerekli olan diğer mineralleri vücuda temin etmektedir. Diğer yandan, sinir sistemini korumaya da yardımcı olmaktadır.

Enfeksiyonlarla mücadele eder: Harnup pekmezinin büyük sağlığa olan faydalarından biri vücuttaki enfeksiyonlarla mücadele edebilmek için destekçi olmasıdır. Harnup pekmezi gallik asit ve tanen içerdiği için hem antiviral hem de antibakteriyel özelliklere sahiptir. Mide şikâyetlerinden muzdaripseniz harnup pekmezi özellikle faydalı olabilmektedir. (4)

Kan şekerini düşürür: Harnup pekmezi yüksek lif içeriği nedeniyle kan şekerini düzenlemek için mükemmel bir seçenektir. 11 gram harnup pekmezi günlük lif ihtiyacının yüzde 45’ini temin etmektedir. Bu lif içeriği, kan şekerini düzenlemeyle mücadele eden insanlar için kan şekeri dolaşımını yavaşlatarak yardımcı olabilmektedir. (5)

İshali tedavi eder: Harnup pekmezi mide sorunlarını azaltabilmektedir. İçerdiği tanen ve lif sayesinde ishal gibi mide sorunları için tedavi edici bir özellik taşımaktadır. Diğer bitkilerdeki tanen genelde suda çözülmektedir fakat harnup pekmezindeki tanen suda çözülmemektedir. Bu nedenle, bağırsaktaki zararlı bakterilerin üremesini önlemektedir. Harnup pekmezi suyunda sahip olduğu tedavi edici özellik sayesinde küçük çocuklarda ve yetişkinlerde ishali tedavi etmek için etkili olduğu kadar güvenli bir yol olarak kabul edilmektedir. (6)

Antioksidan kaynağıdır: Harnup pekmezi yüksek antioksidan konsantrasyonuna sahiptir. Bunlar çeşitli kanser türlerine karşı savaşmada çok önemlidir ve yaşlanmanın gözle görülür belirtilerini önlemeye yardımcı olurlar. Antioksidanlar, vücutta birçok sağlık sorunlarına neden olan serbest radikallerin hasarına karşı mücadele etmekte ve vücudu korumaktadır. (7)

Osteoporoz ve çocuk felci ile mücadele eder: Harnup pekmezi yüksek oranda fosfor, kalsiyum ve gallik asit içermektedir. Böylece osteoporoz ve çocuk felci ile mücadele etmek için oldukça faydalıdır. Bu nedenle hassasiyeti olan çocuklara ya da çocuk felcinden muzdarip olanlar için tavsiye edilmektedir.

Soğuk algınlığı ve gribe iyi gelir: Harnup pekmezi vitamin E, antioksidan ve bitkisel besinlere sahip olduğu için özellikle soğuk algınlığı ve gribin tedavisinde yararlı olabilmektedir. Harnup pekmezindeki gallik asit antiseptik ve antibakteriyel özellikler sunmaktadır. Bu nedenle anemi ve öksürük gibi durumlar için de etkilidir. İstisnai durumlarda, karaciğer kanserinin tedavisine de yardımcı olabilmektedir. (8)

Cilt ve saç sağlığı için faydalıdır: Harnup pekmezi tüketimi cilt ve saç sağlığını iyileştirmede oldukça etkilidir. Harnup pekmezinde bulunan E vitamini kırışıkları ve oluşabilecek cilt hasarının önlenmesi için faydalıdır. Aynı zamanda, sağlıklı ve güçlü saçlar için mükemmel bir seçenektir. Harnup pekmezi tüketerek hem lezzetinden hem de cilde ve saça olan faydalarından yararlanabilirsiniz. (9)

Çikolata yerine iyi bir alternatiftir: Harnup pekmezi laktoz intoleransı veya süt alerjisi olanlar için çikolata tüketimi yerine iyi bir seçenektir. Aynı zamanda çikolatanın içinde olan yağ, kalori ve kafein gibi şeyler açısından da oldukça düşük olan harnup pekmezi kilo almamak için de etkilidir. Ancak tek başına kullanıldığında çikolataya göre biraz daha acı bir tada sahiptir. Başka malzemeler ekleyip isteğinize göre tatlandırabilirsiniz. (10)

Keçiboynuzunun diğer kullanım şekilleri

Keçiboynuzu ilk bakışta göründüğünden çok daha fazla yöne sahiptir. Bu önerilerden bazılarıyla başlayarak keçiboynuzunu deneyebilirsiniz:

  1. Keçiboynuzu ile süt bir araya geldiğinde oldukça sıcak çikolataya benzemektedir. Bu nedenle keçiboynuzu tozunu sütle karıştırıp servis edebilirsiniz.
  2. Keçiboynuzu eklediğiniz tariflere ek olarak kakao tozu katarak tatlandırabilirsiniz.
  3. 1 çay kaşığı keçiboynuzu tozunuzu yoğurda katarak tüketebilirsiniz.
  4. Kurabiye, keklerde çikolata yerine keçiboynuzu kullanabilmektedir.
  5. Daha zengin bir lezzet ve renk katmak için ekmeğinize keçiboynuzu tozu ekleyebilirsiniz.
  6. İspanya ve Almanya’da keçiboynuzu kahve yerine de kullanılmaktadır. (11)

 

Keçiboynuzunun zararları

Harnup pekmezi gıdaların içinde ya da bir tedavi yöntemi olarak ağız yoluyla tüketildiğinde güvenli olarak kabul edilmektedir. Herhangi bir yan etkisi henüz rapor edilmemiştir.

Hamilelik ve emzirme: Hamilelik ve emzirme döneminde harnup pekmezinin tüketiminin tamamen güvenli olduğuyla ilgili yeterli bilgi yoktur. Bu nedenle, bu dönemlerde güvenli tarafta kalmak için gıdalarla beraber fazla tüketmemekte fayda vardır. (12)

Çocuklarda tüketimi: Tıbbi amaçlı olarak bebeklerde ve çocuklarda kullanımı güvenli olarak kabul edilmektedir. Fakat bunun için her zaman sertifikalı ve lisanslı sağlık personellerinin denetiminden geçen ürünler tüketmeye dikkat edilmelidir.

Tavsiyeler

Keçiboynuzu yani harnup pekmezini çay, toz, ekstrakt (öz) ve ya kapsül olarak alınabilmektedir. İshal için bir çare olarak kullanıldığında yetişkinler için günlük tüketiminde olağan doz yaklaşık 20 gram, çocuklar için ise 15 gram olarak ayarlanmalıdır. Keçiboynuzu tüketiminde bol su almaya dikkat edilmelidir. (13)