Gut Hastalığı Nedenleri


Gut hastalığı neden olur? Kanda aşırı ürik asit gut hastalığını ortaya çıkarmaktadır. Ürik asit iki şekilde oluşmaktadır. Biri vücut tarafından üretilen diğer ise diyetle alınandır. Herhangi bir ekstra ürik asidi genellikle böbrekler süzer ve idrarla atılır. Vücut fazla ürik asit üretirse veya dışarı atmazsa, kristaller oluşur. Bu durumda eklemlerde ve tendonlarda yoğunlaşır. Sonuç olarak, şişme, basınç ve şiddetli ağrıya neden olur. Ağrı yoğun olabilir, ancak tedavi genelde çok iyi sonuç verir.

Kronik (uzun süreli) gut hastalığı olan kişilerde, eller, dirsekler, ayaklar veya kulak kepçeleri gibi alanların yumuşak etinde zamanla biriken küçük, sert yığınlar hissedebilir. Tofüs adı verilen bu birikintiler, ürik asit kristallerinin konsantrasyonlarıdır ve zamanla ağrıya ve sertliğe neden olabilir. Böbreklerde benzer tortular oluşursa, ağrılı ve potansiyel olarak tehlikeli böbrek taşlarına da neden olabilmektedir. (1)

  1. Akut Gut Hastalığı

Akut gut atakları, reçetesiz satılan antiinflamatuar ilaçlar, örneğin ibuprofen veya daha güçlü reçeteli ilaçlarla tedavi edilebilir. Fakat ilk saldırının ardından, önümüzdeki iki yıl içerisinde yüzde 80 oranında tekrarlama ihtimali bulunmaktadır.

  1. Kronik Gut Hastalığı

Kan dolaşımındaki ürik asit seviyeleri çok yüksek kalmaya devam ettikçe giderek daha fazla kristal oluşturur. Bu durumda gut, kronik bir duruma gelebilir, eklemlerde ağrılı ve rahatsız edici hasarlara yol açabilir. (2)

Gut Hastalığı Risk Faktörleri

Aşırı ürik asit üretimi nedeniyle oluşan gut hastalığının gelişmesindeki risk faktörleri şunları içermektedir:

Genetik: Gut hastalarının yaklaşık yüzde 20 ile 80’inde, ailenin herhangi bir bireyinde gut hastalığı geçmişi bulunmaktadır.

Cinsiyet ve Yaş: Erkeklerde gut hastalığının oluşma ihtimali kadınlara ve çocuklara göre daha sık görülmektedir.

Kilolu Olmak: Aşırı kilolu olmak gut hastalığı riskini artırmaktadır. (3)

Alkol tüketimi: Çok fazla alkol içmek vücudun ürik asidi vücuttan atmasına engel olmaktadır. Bu nedenle, gut hastalığı riski artmaktadır.

Diyet: Yüksek saf gıdalar yemek gut tetiklenmesine yol açabilir veya daha da kötüleştirebilir. Bu gıdalar arasında hamsi, kuşkonmaz, sığır böbrekleri, beyinler, kurutulmuş fasulye ve bezelye, av hayvanları eti, gravy sosu (tavuk ya da et suyuyla yapılır), ringa balığı, karaciğer, uskumru, mantar, sardalye, tarak ve karides (hayvan bezleri) bulunur. (4)

Kurşun ya da Metal Zehirlenmesi: Ağır metallerle oluşan kronik zehirlenme gut hastalığını tetikleyebilmektedir.

Diğer Sağlık Sorunları: Yaşlılarda gutun yaygın bir nedeni böbreklerin vücuttaki atıkları yok edememesidir. Gut hastalığına katkıda bulunabilecek diğer problemler ise şunlardır:

  • Yüksek tansiyon
  • Hipotiroidizm (az aktif tiroid bezi)
  • Sedef hastalığı
  • Hemolitik anemi
  • Bazı kanserler
  • Ürik asidin kontrolüne yardımcı enzimin mevcut olmadığı veya düzgün çalışmadığı bazı kalıtsal bozukluklar (5)

İlaçlar: Kullanılan çeşitli ilaçlar gut hastalığı riskini artırabilmektedir. O ilaçlar arasında şunlar bulunmaktadır:

  • Diüretikler, yüksek tansiyon, ödem ve kalp hastalığını hafifletmek için kullanılan ilaçlardır. İdrarda geçirilen ürik asit miktarını da azaltırlar.
  • Salisilat içeren ilaçlar, örneğin aspirin bu grup ilaçlara girmektedir.
  • Niacin, aynı zamanda nikotinik asit veya vitamin B3 olarak da bilinen bir vitamindir.
  • Siklosporin, bazı otoimmün hastalıkların tedavisinde bağışıklık sistemini bastırmak ve nakledilen organların reddini önlemek için kullanılan bir ilaçtır.
  • Levodopa, Parkinson hastalığını tedavi etmek için kullanılan bir ilaçtır. (6)

Gut Hastalığı Atakları

Gut ataklarını tetikleyen bazı faktörler şöyle sıralanmaktadır:

  • Eğer çok stresli veya bir hastalığınız varsa
  • Yaralıysanız (eğer guta eğilimli durumdaysanız ve eklemde küçük bir yumrudan sonra beklediğinizden daha fazla ağrı varsa, bu bir saldırı olabilir, bu nedenle hemen tedaviye başlayın)
  • Diüretik veya düşük doz aspirin alıyorsanız (bazıları yüksek tansiyonu veya kalp hastalığını önlemek için de bu ilaçları kullanmaktadır)
  • Sıvı kaybı yaşıyorsanız
  • Aşırı kiloluysanız

Yalancı gut (pseudogout) ani ateş ataklarının eklemi etkilediği yerde guta benzer bir durumun oluşmasıdır. Ürtiker kristaller nedeniyle değil, kalsiyum fosfat kristallerinden kaynaklanır ve genellikle diz, omuz ya da bilekleri etkiler. Gut hastalığından farklı bir şekilde tedavi edilir. (7)

Gut Hastalığı Nedir?

Gut hastalığı ani, şiddetli ağrı, kızarıklık ve çoğunlukla ayak başparmağı tabanındaki eklemdeki hassasiyet ile tanımlanan bir eklem hastalığıdır.

Gut (komplike bir artrit şekli) herkesi etkileyebilen bir hastalıktır. Erkeklerin gut hastalığına yakalanma riski daha yüksektir, ancak kadınlar da menopoz sonrası gut konusunda daha eğilimli bir hale gelebilmektedir.

Gut atakları aniden ortaya çıkabilmektedir. Özellikle geceleri ayak parmaklarının tabanında patladığı hissi kişiyi uykudan uyandırmaktadır. Etkilenen bölgede ek olarak, sıcaklık ve şişlik de oluşabilmektedir. Bazen bu bölgedeki cilt şişlik yüzünden oluşan gerginliği kaldıramayacak hale gelebilmektedir. Neyse ki, gut tedavi edilebilir bir hastalıktır ve gutun tekrarlama riskini azaltmanın yolları bulunmaktadır. (8)

Detaylı bilgi almak için bakınız: Gut hastalığı nedir?

Gut Hastalığı Belirtileri

Gut başlangıcı genellikle ayak başparmağının ekleminde yoğunlaşmaktadır, ancak ayak bileği veya diz gibi diğer eklemleri de etkileyebilmektedir. Gut nasıl anlaşılır? Gutta görülen yaygın belirtiler ise şunları içermektedir:

  • İltihap
  • Ağrı
  • Kızarıklık
  • Sertlik
  • Şişme

Gut saldırısı çok hızlı bir şekilde gelişir. İlk saldırı genellikle geceleri meydana gelir. Orta yaşlı erişkinlerde, bir eklemde, çoğunlukla alt ekstremitelerde belirtilerin görülme olasılığı daha yüksektir. Bu yaş grubundaki vakaların yaklaşık % 60’ı ilk önce ayak başparmağında problem yaşamaktadır.

Yaşlılarda, üst kollarda ve ellerde, özellikle parmaklarda, birkaç eklemde belirtiler görülme olasılığı daha yüksektir. (9)

Gut hastalığı belirtileri fazlası için tıklayınız

Gut Hastalığı Tedavisi

Gut nasıl geçer? Gut hastalığını tedavi etmek için ilaçlar ve yaşam tarzı değişikliklerini birleştiren iki yönlü bir tedavi yöntemi uygulanmaktadır.

Gut hastalığı ataklarının neticesinde de yaşattığı ağrılar ve şişmenin kontrol altına alınması için izlenebilecek bazı yöntemler bulunmaktadır:

  • En kısa zamanda bir antiinflamatuar bir ilaç alın
  • Buz kompresi uygulayın ve eklemi yüksekte tutmaya çalışın
  • Bol sıvı tüketin (alkollü veya gazlı içeceklerden uzak durun)
  • Doktorunuzu arayın ve randevunuzu alın
  • Rahatlayın (stres gutu ağırlaştırabilir)
  • Günlük aktivitelerinizde size yardımcı olması için arkadaşlarınızdan ve aile bireylerinizden yardım isteyin.

Ani başlangıçlı ve yoğun ağrıya rağmen, gut atakları genellikle bir hafta veya 10 gün içinde çözülür ve sonra tamamen kaybolur. İlk 36 saat genellikle en kötüsüdür. Bununla birlikte, bir atak yaşadığınızda ürik asit düzeylerini kontrol altına almak ve ileride oluşabilecek gut ataklarını önlemek için doktorunuza başvurmanız önemlidir. (10)

Gut ameliyatı: Gut belirtileri 10 yıldan fazla bir süre tedavi edilmediğinde, ürik asit kristalleri enfeksiyona, ağrıya, basınca ve deforme olmuş eklemlere neden oluyorsa, doktorunuz bunları kaldırmak için ameliyat önerebilir. (11)

Gut için hangi doktora gidilir: Aşağıdaki sağlık uzmanları gut tedavisi için teşhis koyabilir ve hastalığı tedavi edebilir:

  • Aile hekimleri
  • Dâhiliye (İç Hastalıkları Uzmanı)
  • Romatolog
  • Ortopedist (12)

Gut hastalığı tedavisi hakkında daha fazla bilgi almak için tıklayınız.