Gastroenterit Nedir?


Gastroenterit aslında halk arasında mide gribi veya mide üşütmesi olarak da bilinen hastalığın tıbbi terimidir. Gastroenterit, çocuklarda yaygın olarak rotavirüs nedeniyle oluşurken, erişkinlerde norovirüs nedeniyle oluşan bakteriyel bir enfeksiyondan kaynaklanmaktadır.

Gastroenterit hastalığı, özellikle mide bulantısı, kramp ve mide ağrısı ile karakterize olmasıyla bilinmektedir, ancak, kusma, diyare veya her ikisinin de birden ortaya çıktığı durumlar da olabilmektedir. Viral veya bakteriyel enfeksiyon ortadan kalkmadan 3-4 gün önce, hastalık vücut için kesinlikle rahatsızlık verici olmaktadır. Bazı durumlarda iyileşme süreci daha uzun sürebilmektedir.

Çoğu kişi enfeksiyona hemen karşı koymak için reçetesiz ilaçlara başvurmaktadır, ancak buna rağmen hastalık oldukça kolay yayılabilmekte ve bağışıklık sistemini gelecekteki muhtemel saldırılara karşı zayıflatabilmektedir. (1)

Gastroenterit oldukça sık görülen bir durumdur, zira gastroenterit oluşturabilen virüsler ve bakterilerle karışmış olan yiyecek veya su yoluyla kolayca bulaşmakta ve kişiden kişiye temas yoluyla yayılmaktadır. (2)

Gastroenterit Belirtileri

Gastroenterit’in başlangıcının ilk belirtisi ishaldir. Gastroenterit sırasında kolon (kalın bağırsak) enfekte olduğunda, sıvıları tutma kabiliyetini kaybetmektedir. Sonuç olarak da dışkı daha gevşek veya sulu bir hale gelmektedir. Gastroenterit nasıl anlaşılır? Gastroenterit’in diğer belirtileri şunları içerebilmektedir:

  • Karın ağrısı veya kramp
  • Mide bulantısı
  • Kusma
  • Ateş
  • Zayıf beslenme (bebeklerde)
  • İstenmeyen kilo kaybı (sıvı kaybı belirtisi de olabilir)
  • Aşırı terleme
  • Nemli bir cilt
  • Kas ağrısı veya eklem sertliği
  • Dışkı kontrolü kaybı (3)

Gastroenterit Nedenleri

Gastroenterit neden olur? Gastroenterit viral, bakteriyel veya paraziter enfeksiyonlara bağlı olarak ortaya çıkmaktadır. Viral gastroenterit bulaşıcıdır ve gelişmiş ülkelerdeki salgınların çoğundan viral gastroenterit sorumludur.

Sık görülen enfeksiyon yolları şunları içermektedir:

  • Gıda (özellikle deniz ürünleri)
  • Kirlenmiş su
  • Enfekte biriyle temas kurma
  • Yıkanmamış eller
  • Kirli kaplar
  • Az gelişmiş ülkelerde gastroenterit, virüs, bakteri ve parazit ile karışan yiyecek veya su yoluyla daha sık yayılmaktadır. (4)

Gastroenterit Tedavisi

Gastroenterit nasıl geçer? Çoğu zaman fazla sürmeden hızlı bir şekilde ve belirli bir tıbbi tedaviye ihtiyaç duymadan iyileşmektedir. Temel amaç, sıvı kaybı oluşmasını önlemek veya oluşmuşsa bunu tedavi etmektir.

Genel olarak, normalde içtiğiniz şeylere ek olarak, ishalin her bölümünden sonra yaklaşık olarak 250 ml sıvı içmeyi deneyebilirsiniz. Beraberin kusma da varsa, sonrasında tekrar içmeyi deneyin, ancak kustuktan 10 dakika sonra daha yavaş yavaş yudumlayarak içmeye özen gösterin. Bazen ishali daha da kötüleştirebileceğinden, sadece suyu tercih etmek ve diğer şekerli içeceklerden uzak durmak önemlidir.

Gerekirse, sıvı kaybını onarıcı içecekleri bir eczacınızdan temin edilebilirsiniz.

Küçük öğünler şeklinde hafif yemekler yiyin, ancak aç değilseniz kendinizi yemek için zorlamayın. Baharatlı, yağlı veya ağır yiyeceklerden kaçının. (5)

Şiddetli gastroenterit belirtileri varsa, doktorunuz mide bulantısını, kusmayı ve ishali azaltmak için ilaçlar reçete edebilir; şiddetli dehidrasyon belirtileri için intravenöz sıvılar uygulayabilir. Gastroenterit bakteriyel bir enfeksiyondan kaynaklanıyorsa, antibiyotik tedavisine başlanır. (6)

Gastroenterit İçin Hangi Doktora Gidilir?

Gastroenterit hastalığının teşhisi ve tedavisi için aile hekimlerine, iç hastalıkları uzmanlarına ve sindirim sistemi hastalıkları uzmanlarına başvurabilirsiniz. (7)

Gastroenterit Hastalığından Korunma Yöntemleri

Gastroenterit’i önlemek için aşağıdaki yöntemleri uygulayabilirsiniz:

  • Mutfak eşyalarını ve pişirme yüzeylerini temiz tutun
  • Yiyecek hazırlamadan önce ve sonra elinizi daima yıkayın
  • Meyve ve sebzeleri iyice durulayın
  • Pürüzsüz, sert ve gözeneksiz bir kesme tahtası kullanın
  • Kesme tahtasını kullanımdan önce ve sonra sabun ve su ile temizleyin
  • Tüm yiyeceklerin iyice pişirildiğinden emin olun (özellikle deniz ürünleri ve kümes hayvanları)
  • Gıdaları piştikten hemen sonra servis yapın (8)

Gastroenterit’e Ne İyi Gelir?

Gastroenterit Bitkisel Tedavisi

Zencefil: Zencefil, antibakteriyel, antiviral, antiinflamatuar ve antioksidan özelliklerinden dolayı gastroenterit tedavisinde çok etkilidir. Mide enfeksiyonunu önleyebilir ve tedavi edebilir; ayrıca sulu dışkılar, mide bulantısı, kusma ve karın krampları gibi belirtilerin de sıklığını azaltır.

Fesleğen: Antispazmodik özelliklere sahip olan ve gastrik spazmları önleyebilen fesleğen, gastroenterit için iyi bir çözümdür. Midenizi daha güçlü hale getirebilir ve birçok gastroenterit belirtilerini önlemeye yardımcı olabilir. (9)

Elma sirkesi: Elma sirkesi de birçok gastroenterit belirtilerinin hafifletilmesine yardımcı olabilmektedir. Mide için uygun olan pH seviyesini yükseltecek ve zararlı toksinleri vücuttan çıkaracaktır. Ayrıca, pektin açısından yüksek olması nedeniyle, tahriş olmuş mideyi yatıştırır, mide ağrısını, bulantıyı, kusmayı ve gazı hafifletir. (10)

Muz: Muz, gastroenterit sırasında alınabilecek en iyi besindir. Bakteriyel enfeksiyonun etkisini azaltacak ve böylelikle Gastroenterit’i hafifletecektir. Düzenli aralıklarla muz yenmesi ağrıyı azaltmaya ve bakterileri yok etmeye yardımcı olmaktadır.

Beyaz üzüm suyu: Beyaz üzüm suyu oldukça faydalı olabilmektedir. Soruna neden olan bakterilerin yok edilmesine yardımcı olacak bileşenlerle birlikte tıbbi özelliklere de sahiptir. Gastroenterit yaşayan kişi dehidrasyona maruz kalmaktadır. Beyaz üzüm suyunun alımı ise yüksek su seviyesini muhafaza etmekte ve vücudun tüm zararlı organizmalarını yok etmesine yardımcı olmaktadır. (11)

Papatya çayı: Papatya, antiinflamatuar ve antimikrobiyal özelliklere sahiptir. Ayrıca hafif bir sakinleştirici olarak çalışmakta ve kişiyi rahatlatmaktadır. Bu nedenle, aşırıya kaçmadıkça ve alerji olmadıkça gastroenterit için mideyi rahatlatmada kullanılmaktadır.

Nane: Nane mide rahatsızlığını tedavi etmek için yüzyıllardır kullanılmaktadır. Alternatif olarak, nane ailesine ait olan melisa ya da limon balsamı gibi bitkileri de kullanabilirsiniz. Nane, antimikrobiyal özelliklere sahiptir, bu nedenle hastayı rahatlatabilir. Ayrıca antispazmodiktir ve hafif sakinleştiricidir. (12)

Limon: Limon suyu ishale neden olan patojenleri yok edebilmektedir. Vücudunuzun mide gribine karşı daha etkili bir şekilde savaşabilmesi için bağışıklığınızı artırmaya yardımcı olacak C vitamini bakımından da son derece zengindir.

Zerdeçal: Zerdeçal, antibakteriyel ve iyileştirici özellikleri nedeniyle gastroenterit için kullanılabilmektedir. Çorbanıza veya pirinç suyunuza bir parça zerdeçal ekleyebilirsiniz, böylece gastroenterit hastalığına neden olan bakterileri yok etmeye yardımcı olabilirsiniz. (13)

Sarımsak: Sarımsak antibakteriyel ve antimikrobiyal özellikleri nedeniyle gastroenterit için etkili olabilmektedir. Mide ve bağırsaklarınızı yatıştırır ve kalıcı kramplarda rahatlama sağlar.

Yaban mersini: Yaban mersini yüksek oranda lif ve antioksidan barındırır. Aynı zamanda, çeşitli mide enfeksiyonlarına neden olduğu bilinen E. coli bakterilerini öldüren antosiyanosit adlı bir bileşiği de içermektedir. Yaban mersini ayrıca diyarenin sıklığını azaltmak için suyun tutulmasına ve dışkının normale dönmesine de yardımcı olur. (14)

Gastroenterit Evde Tedavi Yöntemleri

Tuz: Tuz, kusma ve ishale bağlı olarak oluşan su kaybını önlemek için gerekli olan elektrolit olan sodyumu içermektedir. Ayrıca, tuz enfeksiyonla mücadeleye ve sindirim sisteminin pH seviyesini korumaya yardımcı olmaktadır.

  • 1 çay kaşığı tuzu 1 litreye veya 4 fincan suya ekleyin.
  • 2 çorba kaşığı şeker ekleyin ve iyice karıştırın.
  • Bu çözümü gün boyunca kısa aralıklarla içebilirsiniz.

Elektrolitleri dengelemek ve dehidratasyonu önlemek için piyasada bulunan elektrolit içeren içecekleri de deneyebilirsiniz.

Karbonat: Doğal bir antasit olan karbonat midenizdeki asidi nötralize edebilir. Böylece karın ve mide ekşimesi gibi gastroenterit belirtilerini azaltmaya yardımcı olur. Karbonat ayrıca kusma ve ishali azaltmak için de kullanılabilmektedir. (15)

Probiyotik: Sindirim kanalındaki kötü bakterilerden kurtulmak ve sindirim sistemi için gerekli olan faydalı bakterileri artırmak için probiyotiklerle başlayabilirsiniz. Probiyotikler, sindirim sisteminizi çok hızlı bir şekilde onarabilmektedir ve mide bulantısı, kusma ve diyare gibi belirtilerden kurtulmanızı sağlayabilmektedir.

  • Probiyotikler içeren yoğurt ve kefir gibi yiyecekleri yiyin. Yapay olarak şekerlendirilmiş yoğurt ve kefirden kaçının.
  • Ayrıca, doktorunuza danıştıktan sonra probiyotik takviyeleri de alabilirsiniz. (16)

Sıcak kompres: Sıcak kompres, gastroenterit sorununu gidermeye yardımcı olabilmektedir. Biraz sıcak suyu alıp sıcak su torbasına doldurun. Ağrı ve kramp durumunda rahatlama sağlamak için bu sıcak su torbasını karnınıza doğrudan uygulayın. (17)