Dizanteri Nedenleri


Dizanteri neden olur? Basilli dizanteri hastalığına Shigella bakterileri neden olmaktadır. Amibik dizanteri ise genellikle tropik bölgelerde bulunan bir amip (tek hücreli parazit) nedeniyle oluşmaktadır.

Basilli Dizanteri Nedenleri

Dört çeşit Shigella bulunmaktadır:

  1. Shigella sonnei: En yaygın olan Shigella tipidir ve belirtileri diğerlerine göre daha hafif yaşanmaktadır.
  2. Shigella flexneri
  3. Shigella boydii
  4. Shigella disenteriae: En ciddi belirtiler bu Shigella tipinde yaşanmaktadır. (1)

Shigella bakterileri dışkıda bulunmaktadır ve temizlik koşulları sağlanmadığında kolayca yayılmaktadır. Örneğin, ishal sonrasında elleri yıkamamak bakterilerin yayılmasına neden olmaktadır.

Ellerinizi yıkamıyorsanız, bakterileri diğer yüzeylere aktarabilirsiniz. Bakterilerin bulaştığı yüzeylere temas edilmesi başka insanların da hastalığı kapmasına neden olur. Bakteriler, bağırsaktan bağırsak yoluna gelerek, kalın bağırsağı tutan hücreleri istila eder. Böylece bakteriler çoğalır, hücreleri öldürür ve dizanteri belirtileri ortaya çıkar.

Aile fertleri arasında, okullarda, kreşlerde ve askeri üslerde hastalığın yayılması daha kolaydır. Yakın temasların sağlandığı ortamlar bakterilerin yayılmasına daha müsaittir. Enfekte olan kişi 4 haftaya kadar bakteriyi yayabilmektedir. (2)

Dizanterinin özellikle pişmemiş meyve ve sebzelerle ya da gıdalarla yayılma olasılığı da bulunmaktadır. Bakterinin gelişmesine müsait olan diğer olası koşullar şunlardır:

  • Sağlık koşullarının yetersiz olması
  • Su temininin ve kanalizasyon sisteminin yetersiz olması
  • İnsan dışkısının gübre olarak kullanılması

Bakterilerle temasa geçtikten sonra belirtilerin oluşmaya başladığı süre genellikle 1 ile 7 gün arasındadır. (3)

Amibik Dizanteri Nedenleri

Amibik dizanteri, Entamoeba histolytica olarak adlandırılan amip (tek hücreli bir parazit) nedeniyle oluşur. Genellikle tropikal bölgelerde bulunur.

Enfekte olan kişinin bağırsağındaki amipler vücudu terk etmeye hazır olduğunda, gruplaşırlar ve bir kabuk çevreleyerek onları korur. Bu amip kümesi kist olarak da bilinir.

Kist, dışkı yoluyla dışarı atılır ve vücudun dışında da hayatta kalabilir. Hijyen standartları zayıfsa; örneğin, kişi hijyenik olarak dışkısını atmazsa yakınlardaki çevreyi kirleterek su ve yiyeceklere bakterileri bulaştırabilir. Bu suyu ya da yiyeceği tüketen kişi enfekte olur. Amibik dizanteri özellikle, insan dışkısının gübre olarak kullanıldığı ülkelerde yaygındır.

Dizanteri oluşturan amipler, cinsel yolla bulaşma riskine de sahiptir. (4)

Dizanteriye Neden Olan Risk Faktörleri

Bir dizi faktör, dizanterinin geliştirme riskini artırmaktadır. Bu durum risk faktörlerine sahip olan herkesin dizanteri olacağı anlamına da gelmez. Bilinen dizanteri risk faktörleri ise şöyle sıralanmaktadır:

  • Enfekte bir kişi veya hayvanla yakın temas
  • Göller, nehirler veya akarsulardan arıtılmamış su tüketimi
  • Dışkının ağızla teması
  • Enfeksiyonun yaygın olduğu ülkelere seyahat
  • Toplu yüzme havuzlarının kullanımı
  • Bireysel bakım çalışmalarına katılım (5)

Dizanteri Hastalığı Nedir?

Dizanteri, kalın bağırsağı etkileyen ciddi bir durumdur. Bu durum bağırsağın alt kısmında iltihaplanma ve yaralanma ile sonuçlanabilmektedir. Tüm dünyada oldukça yaygın bir hastalıktır. Temizlik ile ilgili problemlerin yaşandığı yerlerde daha çok ortaya çıkmaktadır. Bu hastalık her iki cinsiyeti de eşit derecede etkilemektedir. Çocuklar ise hastalığa yakalanmaya daha yatkındır. (6)

Dizanteri yiyecek ve su yoluyla insanlar arasında yayılır. Bir kişiye virüs bulaştığında, bulaşıcı organizma bağırsaklarda yaşar ve enfeksiyon kapmış kişinin dışkısından çıkarak yayılır. Bazı enfeksiyonlarla, hayvanlara da enfekte olur ve hastalığı insanlara bulaştırır. (7)

Dizanteri hastalığı nedir detayı için bakınız

Dizanteri Belirtileri

Dizanteri başlangıcı yani kuluçka süresi genellikle 3 gündür. Ancak, bazı durumlarda bakterilerin bulaşmış olduğu yiyecekleri yedikten birkaç saat sonra bile hastalığın ilk belirtileri ortaya çıkabilir. Dizanteri nasıl anlaşılır? Dizanterinin başlıca belirtileri şunları içermektedir:

  • Kanlı ya mukuslu ishal
  • Tenesmus, ihtiyaç olmasa bile sürekli tuvalete çıkma isteği (yanlış dürtü)
  • Mide bulantısı ve kusma
  • Baş ağrısı
  • İştah kaybı
  • Genel zayıflık ve yorgunluk
  • Dehidratasyon (vücudun susuz kalması)
  • Ateş (8)

Dizanteri belirtileri fazlası için tıklayınız

Dizanteri Tedavisi

Dizanteri nasıl geçer? Dizanteri genellikle üç ile yedi gün sonra kendiliğinden temizlerken, tedaviye genellikle ihtiyaç duyulmaz. Bununla birlikte, bol su içmek ve susuzluğu önlemek için gerekirse oral rehidrasyon solüsyonları kullanmak önemlidir.

Eczanelerden temin edilen ağrı kesiciler ağrı ve ateşten kurtulmaya yardımcı olabilir. Bazı antidiyare (ishal önleyici) ilaçlardan kaçınmaya çalışın, çünkü işleri daha da kötüleşebilir.

Enfeksiyonun başkalarına bulaşma riskini azaltmak için son ishal atağından en az 48 saat sonrasına evde kalmalısınız. (9)

Dizanteri için hangi doktora gidilir: Dizanteri tanısı ve tedavisi için aile hekimlerine, pediatrilere ya da iç hastalıkları uzmanlarına başvurabilirsiniz. (10)

Daha fazla dizanteri tedavisi