Dizanteri Hastalığı Nedir?


Dizanteri, özellikle kolonda, dışkıda mukus ya da kan ile ciddi ishale neden olabilen bir bağırsak iltihabıdır. Dizanteriye yakalanan hastalar genellikle hafif ya da şiddetli karın ağrısı veya mide krampları yaşamaktadır. Bazı vakalarda, tedavi edilmeyen dizanteri, özellikle de enfekte kişinin kaybedilen sıvıları yeterince hızlı yenilememesi durumunda, dizanteri hayati tehlike oluşturabilmektedir.

Endüstrileşmiş ve gelişmiş ülkelerde yaşayan insanlar dizanteri olduklarında bu durumu kontrol altına almakta ve belirtilerin daha hafif atlatılmasını sağlamaktadır. Birçoğu doktor tedavisine ihtiyaç duymadan birkaç gün içinde iyileşmektedir.

İki temel dizanteri tipi olduğu söylenmektedir. Shigella bakterisinin neden olduğu basillik dizanteri, özellikle tropikal olmayan bölgelerde yaşayan insanları etkilemektedir. Amibik dizanteri (amoebaz) ise entamoeba histolytica nedeniyle oluşmaktadır ve tropik bölgelerde daha sık görülmektedir.

Dünyanın pek çok yerinde dizanteri hala pek çok insanın ölümüne neden olmaktadır. Özellikle çocuklarda daha ciddi sonuçlara neden olan dizanteri, gelişmekte olan ülkelerde daha sık görülmektedir. (1)

Dizanteri Belirtileri

Dizanteri başlangıcının en yaygın belirtileri sindirim sistemindeki rahatsızlıklarla ilgilidir. Dizanteri nasıl anlaşılır? Dizanterinin bilinen diğer belirtileri ise şöyle sıralanmaktadır:

  • Karın şişkinliği
  • Karın ağrısı
  • Kanlı ishal (sulu veya mukuslu olabilir)
  • Kramp
  • Hasta hissetme ve yorgunluk
  • Kusma veya kusmadan bulantı

Dizanteri enfeksiyonu ilerledikçe, dehidrasyon (sıvı kaybı) belirtileri de dahil diğer belirtiler gelişebilir. Olası diğer belirtiler arasında şunlar bulunmaktadır:

  • Daha az idrara çıkma
  • Cilt ve ağız kuruluğu
  • Çok susamış hissetmek
  • Ateş ve titreme
  • Kas krampları
  • Kas güçsüzlüğü
  • Kilo kaybı (2)

Dizanteri belirtileri daha fazla bilgi için

Dizanteri Nedenleri

Dizanteri neden olur? Dizanteri, genellikle alt bağırsak yolunun protozoan, parazit veya bakteriyel enfeksiyonundan kaynaklanır. Gelişmekte olan ülkelerde, basillik dizanteri genellikle Shigella cinsi bakterilerin neden olduğu enfeksiyon kaynaklı olarak ortaya çıkar. Amibik dizanteri ise genellikle Entamobea Histolytica grubu amiplerinin neden olduğu enfeksiyon kaynaklı olarak ortaya çıkar. Dizanterinin nedeni viral enfeksiyon veya kimyasal tahriş ediciler de olabilir. (3)

Dizanteri Riskini Artıran Faktörler

  • Alkolizm
  • Zayıf beslenme
  • Kötü huylu tümörler
  • Yaşlı insanlar veya küçük çocuklar gibi hassas yaşlar
  • Bağışıklığı zayıflatan steroid gibi ilaçlar
  • Hamilelik
  • Enfeksiyon riskinin yüksek olduğu bir yerde seyahat etme

Dizanteri komplikasyonları şunları ise şunları içermektedir:

  • Sıvı kaybı (dehidrasyon)
  • Yetersiz beslenme
  • Karaciğer apsesi
  • Beyin veya akciğer apsesi
  • Kronik dizanteri
  • Zayıf bağışıklık sistemi ve diğer enfeksiyonlara yatkınlık
  • Anemi
  • Akut böbrek yetmezliği veya hastalığı (4)

Dizanteri nedenleri daha fazla detay için

Dizanteri Tedavisi

Dizanteri nasıl geçer? Dizanteri genellikle üç ile yedi gün sonra kendiliğinden temizlerken, tedaviye genellikle ihtiyaç duyulmaz. Bununla birlikte, bol su içmek ve susuzluğu önlemek için gerekirse oral rehidrasyon solüsyonları kullanmak önemlidir.

Eczanelerden temin edilen ağrı kesiciler ağrı ve ateşten kurtulmaya yardımcı olabilir. Bazı antidiyare (ishal önleyici) ilaçlardan kaçınmaya çalışın, çünkü işleri daha da kötüleşebilir.

Enfeksiyonun başkalarına bulaşma riskini azaltmak için son ishal atağından en az 48 saat sonrasına evde kalmalısınız. (5)

Dizanteri için hangi doktora gidilir: Dizanteri tanısı ve tedavisi için aile hekimlerine, pediatrilere ya da iç hastalıkları uzmanlarına başvurabilirsiniz. (6)

Dizanteriden Korunma Yöntemleri

Dizanteri kötü hijyen sonucu kolaylıkla yayılmaktadır. Bu nedenle, temizlik koşullarına dikkat ederek dizanteri riskini en aza indirmeye çalışmalısınız.

  • Tuvaleti kullandıktan sonra ve özellikle de enfekte bir kişiyle temasa geçtikten sonra, gün boyunca düzenli olarak ellerinizi sabun ve su ile yıkayın.
  • Yiyecekleri tutmadan, yemeden veya pişirmeden önce ellerinizi yıkayın.
  • Bebeklerle, çocuklarla ve yaşlılarla temasa geçmeden önce ellerinizi iyice yıkayın.
  • Enfekte biriyle temasınızı mümkün oldukça az tutun.
  • Havluları paylaşmaktan kaçının.
  • Enfekte kişinin çamaşırlarını mümkün olan en sıcak ortamda yıkayın. (7)

Dizanteri tedavisi hakkında daha fazla bilgi almak için tıklayınız.

Dizanteriye Ne İyi Gelir?

Dizanteri Bitkisel Tedavisi

Kişniş tohumu: Kişniş tohumları bağırsaktaki tahrişi yatıştırmaya yardımcı olmaktadır. Bu karışımın (kişniş tohumu ve su) tüketilmesi dışkıda bulunan mukusun azaltılmasını da sağlamaktadır.

Nar kabuğu: Düzenli aralıklarla tüketilen nar kabuğu tarifleri, dizanteri ile ilgili yaşanan tahrişten kurtulmaya yardımcı olmaktadır.

Bel meyvesi: Bel meyvesi, dizanteriyi tedavi etmeye yardımcı olabilecek doğal bir soğutucu olarak işlev görmektedir. Ayrıca sindirimi gelişmek için de faydalıdır. (8)

Soğan: Soğan, dizanteriyi tedavi etmeye yardımcı olan ve bu tarz durumla ilişkili olan belirtileri hafifleten başka bir faydalı evde tedavi yöntemidir.

Bektaşi üzümü: Bektaşi üzümü, ferahlatıcıdır ve doğal bir soğutucu olarak dizanteri yaşayan insana yardımcı olmaktadır. Bektaşi üzümü suyu ayrıca idrara çıkma sıklığını da artırmaktadır.

Zencefil suyu: Zencefil suyu dizanteriyi tedavi etmeye yardımcı olmaktadır. Bu karışımı içmek dizanteri belirtilerinin hafifletilmesinde oldukça etkili olabilmektedir. (9)

Limon suyu: Dizanteriden muzdarip olan kişi vücudun besin maddelerinin kaybı nedeniyle kendini zayıf hissetmeye başlamaktadır. Limon suyu, dizanteri çeken hastalara anında enerji sağlayabilmektedir.

Yoğurt: Yoğurt iyi probiyotik bakteriler için mükemmel bir kaynaktır. Tüketilen yoğurt bağırsağınıza sağlıklı probiyotik bakterileri sağlayabilmektedir. (10)

Muz: Muz, sindirim sağlığınızı geliştirmeye yardımcı olmaktadır. Kaybedilen besin maddelerini yenilemek için muz tüketmelidir. Muz, iyi bir potasyum kaynağıdır ve vücuttaki elektrolit dengesini korumaya yardımcı olabilmektedir.

Köri yaprakları: Aromatik köri yaprakları, midenin güçlenmesine yardımcı olur ve sindirimi iyileştirir. Bal ile birlikte tüketildiğinde köri yaprakları dizanteriyi rahatlatabilir. (11)

Papatya: Papatya çayı dizanteriyi iyileştirmeye yardımcı olmaktadır. Sindirim sistemi problemlerini rahatlatan papatya çayı, dizanteri belirtilerini de hafifletmektedir.

Elma sirkesi: Elma sirkesi dizanteri zamanlarında mide rahatsızlıklarının hafifletilmesine yardımcı olmaktadır. Dizanteriye neden olan bakterilere karşı savaşmaktadır. (12)

Dizanteri Evde Tedavi Yöntemleri

Sıvı alımını artırma: Sulu bir dışkı ve kusma, durumunuzu kötüleştirebilecek dehidrasyona neden olabilir. Dehidrasyonu önlemek için gün boyunca bol miktarda sıvı içtiğinizden emin olun.

Aynı zamanda, sıvılar, sisteminizin temiz kalmasına yardımcı olur; böylece vücudunuz paraziter organizmalar için daha az uygun bir ortam oluşturur.

  • Her gün 8-10 bardak saf su için.
  • İçme suyuyla birlikte hindistan cevizi suyu, ayran, siyah çay ve bitki çayı da içebilirsiniz.
  • Ayrıca, ½ küçük kaşık tuz ve 6 küçük kaşık şekeri 4 bardak temiz suyla karıştırarak evde oral rehidrasyon çözeltisi hazırlayabilirsiniz. Düzenli aralıklarla içmeye çalışın.

Not: Böbrek sorunlarınız varsa, sıvı alımını arttırmadan önce mutlaka doktorunuza danışın. (13)

Lif: Diyetinize daha fazla lif içeren yiyecekler ekleyin. Lif, parazitlerin geliştiği bağırsakları temizlemeye yardımcı olur. Aynı zamanda vücudun atık ürünleri atmasını teşvik eden düzgün ve düzenli bağırsak hareketlerini desteklemektedir.

  • Fasulye, salatalık, domates, pancar, havuç, armut, brokoli, bezelye, kahverengi pirinç, elma, yulaf, buğday tohumları, ayçiçeği tohumları, fındık ve tam tahıllı ürünler gibi yüksek lifli yiyecekleri tüketmeye çalışın.
  • Lif takviyeleri bile alabilirsiniz, ancak bunu bir doktora danıştıktan sonra yapmalısınız.
  • Lifle birlikte bağışıklık sistemini artırmak ve enfeksiyonu kısıtlamak için C vitamini ve potasyum açısından da yüksek olan gıdaları tüketmeye özen gösterin. (14)

Diyet

Başlangıçta, akut belirtilerin yaşandığı bu süreçte hasta mümkün olduğunca hızlı bir şekilde beslenme düzenini kontrol altına almalıdır. Bu süre zarfında sadece portakal suyu ve su tüketilmelidir. Hasta alternatif olarak ayran da içebilir. Tereyağı bakterilerle savaşmaya yardımcı olabilir.

Akut belirtiler bittiğinde hasta, peynir, pirinç, olgunlaşmış meyveleri ve yağsız sütü tüketebilir. Katı gıdalar iyileşme hızına göre kademeli ve dikkatli bir şekilde yenmeye başlanmalıdır. Her çeşit etli gıdadan kaçınılmalıdır. Çay, kahve, beyaz şeker, beyaz un ve alkolden uzak durmaya çalışın. (15)