Diyare Nedenleri


Çoğu kişi tuvalete gittiğinde normalden daha fazla sık, sulu ve gevşek şekilde dışkı görüyorsa eğer diyarenin bir hastalık olduğunu düşünmektedir. Ancak, bu durum kişiden kişiye ve sağlık koşullarına göre değişiklik göstermektedir. Diyareye neden olan hastalıkların yaygın olduğu ve sağlık bakımının daha az gelişmekte olan ülkelerde diyare, dehidrasyona (sıvı kaybı) neden olma potansiyeli nedeniyle önemli bir sağlık sorunu olarak görülmektedir.

Aniden ortaya çıkan ve birkaç hafta içinde kaybolan diyareye “akut diyare” ismi verilmektedir. Bununla birlikte çoğu kişi bu durumda kendi kendine iyileşme sağlayabilmektedir.

4 haftadan uzun süre devam eden diyareye ise “kronik diyare” denmektedir. Bu durumda, genellikle bir doktora görünmeniz gerekmektedir. Böylece diyarenin nedeni bulunabilir ve herhangi bir komplikasyon için tedavi uygulanabilir. (1)

Diyare neden olur? Diyare, genellikle bağırsak içeriğinden sıvının emilmemesi veya bağırsakta bulunan ekstra sıvının sızmasıyla oluşan sulu dışkılar oluştuğunda ortaya çıkmaktadır. (2)

Akut Diyare Nedenleri

Diyare genellikle bağırsak enfeksiyonu olan gastroenteritin bir belirtisidir. Gastroenterit ise şu nedenlerden dolayı ortaya çıkabilmektedir:

  • Norovirus veya Rotavirus gibi bir virüs
  • Campylobacter, Clostridium difficile (C. difficile), Escherichia coli (E. coli), salmonella ve shigella gibi bakteriler (hepsi gıda zehirlenmesine neden olabilir)
  • Giardia intestinalis paraziti gibi, giardiyazise neden olan ve kontamine su kaynaklarından gelen parazitler
  • Kirlenmiş yiyeceklerin veya yabancı bir ülkenin suyunun neden olduğu diyare “gezgin diyaresi” olarak da bilinmektedir. (3)

Diğer Akut Diyare Nedenleri

Akut diyareye neden olan diğer kısa vadeli faktörler ise şunları içermektedir:

  • Gıda zehirlenmesi (kirli veya bozuk bir şey yemek nedeniyle)
  • Duygusal üzüntü ya da endişe
  • Çok fazla alkol içmek
  • Çok fazla kahve içmek
  • Bir gıda alerjisi
  • Apandisit
  • Radyoterapi veya reçeteli ilaçlara bağlı bağırsakların hasar görmesi (örnek olarak, fıtık yüzünden kan dolaşımının azalması sonucu oluşan bağırsak hasarları) (4)

Kronik Diyare Nedenleri

Sürekli ya da kronik diyare 4 haftadan daha fazla sürmektedir. Kronik diyareye neden olabilecek faktörler şöyle sıralanmaktadır:

  • İrritabl bağırsak sendromu – bağırsağın normal işlevlerinin bozulduğu bir durum
  • Çölyak hastalığı – protein glutene karşı toleranssız olduğunda oluşan bir sindirim sistemi hastalığı
  • Crohn hastalığı – sindirim sisteminin astarında iltihaba neden olan bir durum
  • Kistik fibroz – akciğerleri ve sindirim sistemini etkileyen kalıtsal bir durum
  • Diyabet – kanda çok fazla glikozun bulunması durumu
  • Divertiküler hastalık – küçük keseler (divertikül) kalın bağırsakta oluştuğunda, bu durum diyare gibi belirtilere neden olabilir
  • Gastrektomi – mide kanserini tedavi etmek için midenin bir kısmını çıkarmada kullanılan cerrahi bir prosedür
  • Laktoz intoleransı – sütte bulunan laktoz şekerine karşı intoleransa sahip olma
  • Mikroskopik kolit – sulanmış diyareye neden olan bir inflamatuar bağırsak hastalığı türü
  • Kronik pankreatit – pankreasın iltihabı durumu
  • Ülseratif kolit – kalın bağırsağı etkileyen bir durum
  • Bağırsak kanseri – bağırsaklardaki kanser, dışkıda diyare ve kan oluşturabilir.

Eğer kronik ya da sürekli diyare yaşıyorsanız bir doktora görünmeniz gerekebilir çünkü bu durum altta yatan başka ciddi bir hastalığın belirtisi olabilmektedir. (5)

İlaç Nedeniyle Oluşan Diyare

Diyare ayrıca aşağıdakileri içeren birçok farklı ilacın bir yan etkisi olarak da ortaya çıkabilmektedir:

  • Antibiyotikler
  • Magnezyum içeren antasit ilaçlar
  • Kemoterapide kullanılan bazı ilaçlar
  • Non-steroid antiinflamatuar ilaçlar
  • Seçici serotonin geri alım inhibitörleri
  • Bazı antidepresanlar
  • Statinler (kolestrol düşürücü ilaçlar)
  • Müshil ilaçlar (tuvalete çıkmada sorun yaşıyorsanız bağırsaklarınızı boşaltmanıza yardımcı olabilecek bir ilaç türüdür) (6)

Diyare Nedir?

Diyare gevşek ve sulu bağırsak hareketleri tanımlayan bir durumdur. Oldukça da yaygın olarak yaşanmaktadır ve genellikle ciddi bir sağlık problemi olarak değerlendirilmektedir. Birçok kişi yılda bir veya iki kez diyare ile mücadele etmektedir. Genellikle 2-3 gün süren diyare, eczanelerde satılan ilaçlarla kolaylıkla tedavi edilebilmektedir.

Bazı durumlarda tıbbi yardıma ihtiyaç duyulabilir çünkü diyare, vücut için gerekli olan su ve tuzları hızla vücuttan atmaktadır. Çok genç, çok yaşlı ve çok hasta insanlarda kaybedilen bu sıvıların hemen geri alınması bazen oldukça güç olabilmektedir. Birkaç hafta süren ya da kan içeren diyare, ciddi bir hastalığın belirtisi olarak değerlendirilir. Bu gibi durumlarda, doktorunuza danışmalısınız. (7)

Diyare nedir hakkında daha fazla bilgi almak için tıklayınız.

Diyare Belirtileri

Diyare nasıl anlaşılır? Diyare, gevşek ve sulu dışkıları tanımlamaktadır, bu nedenle kendisi başka koşulların bir belirtisi olarak değerlendirilmektedir. Bununla birlikte, diyare başlangıcına başka belirtiler de eşlik edebilmektedir:

  • Karın ağrısı
  • Karın krampları
  • Şişkinlik
  • Susuzluk
  • Kilo kaybı
  • Ateş

Kan veya akıntı, ateş, dehidrasyon bulguları, sürekli kusma, kronik ishal veya kilo verme gibi daha ciddi belirtiler ciddi bir hastalığın belirtileri olarak kabul edilmektedir. (8)

Daha fazla diyare belirtileri için

Diyare Tedavisi

Diyare nasıl geçer? Diyare yaşıyorsanız başlangıç olarak evde kendiniz belirtileri kontrol altına alabilirsiniz. Evde uygulanabilecek tedavi yöntemleri şöyle sıralanmaktadır:

  • Rehidrate: Diyare ile birlikte kaybedilen sıvıları yenilemek için başta su olmak üzere bol bol sıvı tüketilmelidir.
  • Daha güvenli gıdaları tüketin: Çorba ya da yoğurt gibi daha güvenli gıdaları tüketebilirsiniz.
  • Tetikleyici gıdalardan kaçının: Kafein, pek çok şeker, kızarmış ve baharatlı gıdalar ve süt ürünlerinden oluşan gıdalar ve içeceklerden uzak durun.

Birçok durum ve çevre faktörleri kronik koşullara kadar diyareye neden olabilmektedir. Belirtilerinize dikkat edin ve temizleninceye kadar kendinizi nemli ve besleyici tutmaya özen gösterin. Sorun iki günden daha uzun sürerse, doktorunuza danışın. (9)

Diyare İçin Hangi Doktora Gidilir?

Diyare teşhisi ve tedavisi için aile hekimine, iç hastalıkları uzmanına ya da sindirim sistemi hastalıkları uzmanına başvurabilirsiniz. (10)

Diyare tedavisi detaylı bilgi için bakınız