Demans (Bunama) Belirtileri


Demans başlangıcı yani halk arasında bilinen adıyla bunama başlangıcı belirtileri bireyin ve demans hastalığının altında yatan nedenin durumuna göre önemli ölçüde değişmektedir. Demans hastalığından etkilenen kişilerin çoğunda bu belirtilerin bir kısmı (hepsi değil) bulunmaktadır. Belirtiler çok açık veya çok belirsiz olabilir. Aynı zamanda bir süre tanımlayabilmek zor olabilir. Demans hastalığının ilk belirtisi genellikle kısa süreli hafıza kaybıdır. Kişi, söylediği şeyi tekrarlar ya da birkaç dakika önce bir nesneyi nereye koyduğunu unutur. Demans nasıl anlaşılır? Demans hastalığının diğer belirtileri ve bulguları ise şunları içermektedir: (1)

Erken Dönem Demans (Bunama) Belirtileri

  • Kelime bulma zorluğu: Eşanlamlı kelimeleri kullanarak unutulan kelimeyi telafi edebilme veya kelimeyi tanımlayabilme zorluğu
  • İsim, randevu ya da kişinin bir şeyler yapmış olup olmadığını unutmak; bir şeyleri kaybetmek
  • Bilinen görevleri yerine getirmede güçlük çekme: Araç kullanma, yemek pişirme, ev işleri, kişisel mali yönetimi
  • Kişilik değişiklikleri (örneğin, normalde girişken olan kişinin içe dönük, sessiz ve kaba olmaya başlaması)
  • Karakter dışı davranışlar sergilemek
  • Duygudurum değişimleri, kısa sürede sinirlenme ve öfke nöbetleri geçirme
  • Yargılama zayıflığı
  • Davranış bozuklukları: Paranoya ve şüphecilik
  • İşlev seviyesinde düşüş, sadece evdeki rutini takip edebilecek kadar işlev sahibi olma
  • Bilmediği bir çevre içindeyken bocalama: Kişi gezip dolaşabilir, tanıdık çevreye dönmeye çalışabilir
  • Çoklu görev yetersizliği ve zorluğu yaşama (2)

Orta Seviye Demans (Bunama) Belirtileri

  • Demans erken dönemde görülen belirtilerin kötüleşmesi,
  • Daha az telafi etme kabiliyeti,
  • Günlük yaşam aktivitelerini yapmada zorlanma ve yardımsız yapamama (banyo, giyinme, bakım, besleme, tuvaleti kullanma gibi)
  • Uykusuzluk (genellikle gece uykusuna kadar gün içinde uyuklama)
  • Yeni bilgileri öğrenememe
  • Tanıdık çevrede dahi yönetim ve kafa karışıklığının artması
  • Zayıf yargı ve kafa karışıklığına bağlı olarak düşme ve kaza riski geçirme
  • Davranış bozuklukları: Paranoid sanrılar, agresiflik, ajitasyon, uygunsuz cinsel davranış
  • Halüsinasyonlar
  • Konfakülasyon (konuşurken hafıza boşluklarını yanlış bilgi ile doldurma)
  • Dikkatsizlik, zayıf konsantrasyon, dış dünyaya karşı ilgi kaybı
  • Anormal durumlar (kaygı, depresyon) (3)

Geç Dönem veya Şiddetli Demans (Bunama) Belirtileri

  • Erken ve orta derece demans hastalığında görülen belirtilerin daha da kötüleşmesi
  • Günlük yaşam aktiviteleri için başkalarına tam bağımlılık
  • Yürümek veya bir yerden başka bir yere taşınmak için yardım alınması
  • Yutma gibi diğer hareketlerin bozulması: Kötü beslenme, boğulma ve aspirasyon riskini arttırır (yiyecek ve içecek, tükürük veya akciğerlere mukus bulaştırma)
  • Kısa ve uzun süreli hafıza kaybı: Yakın akrabaları ve arkadaşları bile tanıyamama
  • Komplikasyonlar: Dehidrasyon (çok fazla su kaybı yaşama), malnütrisyon (besin yetersizliği), mesane kontrolü ile ilgili sorunlar, enfeksiyonlar, aspirasyon, nöbetler, basınçlı yaralar, düşmelerden ya da kazalardan yara alma (4)

Kişi bu sorunlardan, özellikle de davranış problemlerinden haberdar olmayabilir. Demans hastalığının ilerleyen aşamalarında bu durum özellikle baskın hale gelmektedir.

Yaşlı insanlarda depresyon demans benzeri belirtilere neden olabilir. Demans hastalarının yaklaşık % 40’ı depresyon da yaşamaktadır. Depresyonun yaygın belirtileri depresyondaki ruh hali, keyif aldığınız faaliyetlere ilgi kaybı, başkalarından çekinme, uyku bozuklukları, kilo alımı veya kaybı, intihar düşünceleri, değersizlik duyguları ve düşünme veya konsantre olma kabiliyetinde azalmayı içermektedir. (5)

Tıbbi Yardım İstenmesi Gereken Belirtiler

Geri döndürülemez veya tedavi edilmemiş demans hastaları birkaç yıl içinde zihinsel işlevlerde ve hareketlerde yavaş, aşamalı bir gerileme yaşar. Genelde enfeksiyona bağlı toplam bağımlılık ve ölüm bilinen son aşamalardır. Demans hastalığından etkilenen kişi kendisinde bir problemin olduğunu bilmeyebilir. Demans hastalığı olan çoğu insana, bakmakta olan bir akrabası ya da arkadaşı tarafından tıbbi yardım istenmektedir. Aşağıdaki sıralanan belirtilerden herhangi biri varsa tıbbi bir yardım alınması gerekmektedir:

  • Kısa süreli hafıza kaybı
  • Davranış veya kişilik değişiklikleri
  • Uygun olmayan veya karakter dışı davranışlar
  • Depresyon hali
  • Değişken ruh halleri
  • Banyo yapma, giyinme, besleme, tuvalet veya ev işlerini kullanma gibi günlük görevleri yerine getirememe
  • Kişisel hijyen konusunda dikkatsizlik
  • Doğru kelimeyi bulma zorlukları
  • Sürekli ya da sıklıkla kötü bir yargı
  • Özellikle tanıdık durumlarda, sürekli veya sık karşılaşılan kafa karışıklığı veya yönelim bozukluğu
  • Kişisel mali yönetiminde yetersizlik (6)

Demans (Bunama) Hastalığı Nedir?

Demans hastalığı, hafıza kaybı, kişilik değişikliği ve beynin hastalık veya travmasına neden olan zayıf entelektüel işlevler de dâhil olmak üzere bazı belirtilerin oluşturduğu bir hastalıktır. Bu değişiklikler normal yaşlanmanın bir parçası değildir ve günlük yaşamı, bağımsızlığı ve ilişkileri etkilemek için oldukça ağır olabilmektedir. Demans hastalığının en yaygın tipi Alzheimer hastalığı olmakla birlikte, vasküler ve karışık demansı da içeren birçok başka formu da bulunmaktadır.

Demans ile birlikte iletişim, öğrenme, hatırlama ve problem çözme konusunda belirgin bir düşüş yaşanmaktadır. Bu değişiklikler zamanla hızlı veya çok yavaş bir hale gelebilir.

Demansın ilerlemesi ve sonucu değişmektedir, ancak büyük ölçüde demans tipi ve beynin hangi bölgesini etkilendiğine göre belirlenmektedir. Tanı ne olursa olsun demans belirtilerini yavaşlatmaya veya belirtileri önlemeye yardımcı olmak için bol miktarda yapabileceğiniz şeyler bulabilir ve hayattan zevk almaya devam edebilirsiniz. (7)

Demans(bunama) hastalığı nedir hakkında daha fazla bilgi almak için tıklayınız.

Demans (Bunama) Nedenleri

Demans neden olur? Demans hastalığı aşağıdaki gibi birçok nedene bağlı olarak gelişebilmektedir:

  • Alkolizm
  • Beyin hasarı
  • Madde bağımlılığı
  • Bazı ilaçlara yan etkiler
  • Tiroid fonksiyon anormallikleri
  • Vitamin B12 eksikliği

Bazı demans vakalarında, altta yatan sebep tedavi gördükten sonra tersine dönebilir veya iyileşebilir.

Yaşlanma ve ailede demans öyküsü olması demans gelişimi için risk faktörleri oluşturmaktadır. Aşağıdaki nedenler de demans hastalığı geliştirme riskine neden olabilir:

  • Yüksek tansiyon
  • Yüksek kolesterol
  • Diyabet
  • Sigara içmek

Ne yazık ki demans, Alzheimer hastalığı, beyin hasarı veya kan damarı değişiklikleri gibi durumlardan kaynaklandığında, ortaya çıkan değişiklikler geri döndürülemez. (8)

Demans (bunama) nedenleri daha fazlası için

Demans (Bunama) Tedavisi

Demans nasıl geçer? Bazı demans vakaları, tedavi edilebilen tıbbi koşullardan kaynaklanır ve tedavi zihinsel işlevlerin bir kısmını veya tamamını geri getirebilir. Ancak çoğu zaman demans tersine çevrilemez. Tedavi edilebilen tıbbi koşullar şunlardır:

  • B12 vitamini eksikliği için vitamin alma
  • Hipotiroidizm için tiroid hormonlarını alma
  • Bir beyin tümörünün ameliyat ile alınması
  • Hafıza kaybına ya da kafa karışıklığına neden olan ilaçları almama veya değiştirme
  • Enfeksiyonu tedavi etmek için ilaçlar alma
  • Depresyon tedavisi için ilaç alma

Diğer tedavi yöntemleri arasında palyatif bakım (kişinin sadece fiziksel değil zihinsel ve ruhsal olarak da yaşam kalitesini artırmayı amaçlayan bakım), gelecekle ilgili planlar yapma ve evde tedavi yöntemleri bulunmaktadır. (9)

Demans için hangi doktora gidilir: Nörologlar, gerontologlar, nöropsikologlar ve bazı psikiyatrlar hastanın birinci basamak doktoruna ek olarak demans hastalığını teşhis ve tedavi edebilir. Hastanın enfeksiyon veya tümör gibi tedavi edilebilir bir nedeni varsa, çeşitli uzmanlara danışılabilir. (10)

Demans (bunama) tedavisi detayı için bakınız