Dehidratasyon (Sıvı Kaybı) Tedavisi


Dehidratasyon nasıl geçer? Yetişkin insanlarda dehidratasyon tedavisi başta su olmak üzere kayıp besin değerleri yerine geçecek meyve suları veya içecek karışımlarını içme, vücudun soğutulması varsa kişinin üzerindeki sıcaklığı artıran fazla giyeceklerin çıkartılması gibi seçenekleri içermektedir. Yetişkinlerde dehidratasyon ciddiyse ve acil tıbbi yardım gerekiyorsa, tedavi hastanede devam edebilmekte, bu sırada kaybedilen sıvılar nedeniyle serum uygulanabilmektedir. (1)

Dehidratasyon İçin Evde Tedavi

Dehidratasyon, hatta kusma yaşayan kişilerde sıvı alımı için seçenekler şunlar olabilir:

  • Suyu küçük miktarlarla yudumlayın
  • Karbonhidrat / elektrolit içeren içecekler tercih edin
  • Meyve suları için ya da suyu çok olan (kavun, karpuz gibi) meyveleri tüketin
  • Buz parçaları emin
  • İçecekleri pipet yardımıyla için (çene ameliyatı veya ağız yarası geçiren kişi için en iyisi olacaktır) (2)

Ateş ya da yüksek sıcaklık gibi durumlara maruz kalan kişinin serinletilmesi için bazı yöntemler uygulanabilmektedir. Böylece dehidratasyon yaşanması ya da daha da kötüye gitmesi önlenebilmektedir:

  • Fazla olan giysileri çıkartın ve diğer giysileri gevşetin.
  • Klimalı alanlar, etkilenen kişinin vücut sıcaklığının normaline dönmesine yardımcı olabilir.
  • Klima mevcut değilse, direk vücuda olmayacak şekilde düşük hızda fan ya da gölge, soğumanın sağlanmasına yardımcı olabilir.
  • Vücuda ıslak bir havlu koyun.
  • Sprey şişesi içine doldurulan suyu vücuda sıkın.
  • Cilde buz paketleri uygulamayın. Bu, ciltteki kan damarlarının daralmasına ve azalmasına neden olabilir.
  • Aşırı soğuğa maruz kalmak vücudun titremeye başlamasına neden olabilir, bu da dehidratasyon belirtilerini giderek kötüleştirecektir. (3)

İlaç Tedavisi

Dehidratasyon ciddi bir seviyedeyse ve acil tıbbi yardım alındıysa, öncelikli olarak, sıvı (kan) hacmi ve elektrolitleri geri kazandırmak için tedavi uygulanmaktadır. Aynı zamanda, hayatı tehdit eden bir belirti varsa, tespit edilmekte ve tedavi edilmektedir. Dehidratasyonun altında yatan nedenin belirlenmesi tedavi seçeneklerinde önemli bir rol oynamaktadır.

Etkilenen kişinin vücut sıcaklığı 104 F (40 C) ‘den fazla ise, doktorlar tüm vücudu soğutmak için çalışacaktır. Sisleri, fanları veya soğutma battaniyelerini ve banyolarını kullanarak hastayı soğutmak mümkün olabilmektedir. (4)

Orta ve Şiddetli Dehidratasyon İçin Sıvı Takviyeleri

  • Mide bulantısı ve kusma yoksa ılımlı dehidratasyonu olan bazı hastalar için sıvı takviyeleri oral yolla başlayabilir. Hastalardan su ile birlikte elektrolit / karbonhidrat içeren sıvılar içmeleri de istenmektedir.
  • Bununla birlikte, orta dereceden şiddetli dehidratasyon belirtileri varsa (yorgunluk, artan kalp hızı, düşük kan basıncı), sıvılar genellikle bir damar yolu ile verilmektedir.

Acil servisteki hastanın durumu iyiyse (belirtiler durmuşsa), hasta, tercihen arkadaşlarının veya ailenin bakımında eve gönderilebilir. Hafif dehidratasyon belirtileri olan pek çok hasta tedavisine evde devam edebilmektedir.

Hasta dehidratasyon yaşamaya devam ediyorsa, kafası karışık, ateşli, kalıcı anormal hayati belirtileri veya enfeksiyon belirtileri varsa, muhtemelen ilave tedavi için hastaneye yatırılacaktır.

Asetaminofen veya ibuprofen kullanılabilir. Etkilenen kişi kusma problemi yaşamıyorsa, ilaçlar ağızdan verilebilir. İlaçları ağızdan almak mümkün değilse, rektal fitil şeklinde verilebilir. (5)

Dehidratasyonu Önlemek

Dehidratasyonu önlemek için:

  • Her gün iyi olduğunuzda bile bol miktarda sıvı tüketin. Hava sıcak olduğunda veya egzersiz yapıyorsanız daha fazla için.
  • Ailenizde herhangi birisi hasta olduğunda, ne kadar içebiliyorsa o kadar su içmesini sağlayın. Özellikle, çocuklara ve yaşlı erişkinlere dikkat edin.
  • Ateş, kusma veya ishal olan herkes bol miktarda sıvı içmelidir. Asla dehidratasyon belirtilerinin ortaya çıkması için beklemeyin.
  • Siz veya ailenizdeki birisinin dehidratasyon yaşadığını düşünüyorsanız, tıbbi yardım isteyin. Kişi dehidratasyon yaşamaya başlamadan önce bunu yapmanızda fayda vardır. (6)

Dehidratasyon İçin Hangi Doktora Gidilir?

Dehidratasyon teşhisi ve tedavisi için aile hekimlerine, çocuk sağlığı uzmanlarına, iç hastalıkları uzmanlarına başvurabilirsiniz. (7)

Dehidratasyon (Sıvı Kaybı) Nedir?

Dehidratasyon, vücutta yaşanan sıvı kaybı durumudur. Diğer bir deyişle, vücudun susuz kalmasıdır. Vücudumuzun yaklaşık olarak yüzde 75 sudur ve hayatta kalmamız için bu oran şarttır. Hafif dehidratasyon seviyeleri bile baş ağrısı, letarji ve kabızlığa neden olabilmektedir.

Su, hücrelerin içinde, kan damarlarında ve hücreler arasında bulunmaktadır. Fonksiyonlarını yerine getirmek için vücut belirli bir su yönetim sistemine sahiptir. Yaşanan susuzluk durumunda ise vücuttaki sistemler bize ne zaman sıvı alımını artırmamız gerektiğini söylemektedir.

Gün boyunca nefes alırken, terlerken, idrar yaparken ve pis kokarken devamlı olarak su kaybediliyorsa, bu suyu telafi etmek için tekrar su içilmelidir. Dehidratasyon yani susuzluk yaşanması durumunda, vücut varolan suyu en çok ihtiyaç duyulan bölgelere taşıyabilmektedir.

Çoğu kez dehidratasyon yaşanması durumunda sıvı alımı ile durum kolayca tersine çevrilebilmektedir, ancak şiddetli dehidratasyon vakalarında derhal tıbbi yardım istenmelidir. (8)

Dehidratasyon (Sıvı Kaybı) Belirtileri

Dehidratasyon nasıl anlaşılır? Eğer dehidratasyon başlangıcı ya da orta derecede dehidratasyon yaşıyorsanız, belirtileri şunlar olabilir:

  • Susamak
  • Ağız kuruluğu (dudaklar ve dil de dâhil)
  • Baş ağrısı
  • Koyu renkli idrar
  • Baş dönmesi ya da hafif bir sersemlemiş hissi (özellikle ayakta durunca)

Ağır dehidratasyon durumunuz varsa, belirtileriniz şunlar olabilir:

  • Son derece susuz kalmak
  • Çok fazla ağız kuruluğu
  • Hızlı nefes alma
  • Hızlı kalp atış hızı ve düşük kan basıncı
  • Ateş
  • Az idrara çıkma ya da hiç çıkamama
  • Sinirli, uykulu veya şaşkın olma (9)

Dehidratasyon (Sıvı Kaybı) Nedenleri

Dehidratasyon neden olur? Dehidratasyon nedenleri şöyle sıralanmaktadır:

  • Özellikle, sıcak havalarda ya da ortamlarda yapılan yorucu egzersizler
  • Şiddetli kusma veya ishal
  • Ateş
  • Çok fazla alkol tüketme
  • Diüretik özellikli ilaçlar kullanma
  • Diyabet
  • Yeterince su içmeme

Herkes susuz kalabilmektedir, ancak bebekler, küçük çocuklar, yaşlı yetişkinler ve uzun süreli hastalıkları olan kişiler daha fazla risk altındadır. (10)