Dehidratasyon (Sıvı Kaybı) Belirtileri


Dehidratasyon başlangıcında, vücutta susuzluğu önlemek için güçlü bir susuzluk hissi ortaya çıkmaktadır. Su alımı kaybolan sıvıyı telafi etmezse, dehidratasyon daha şiddetli hale gelir. Terleme azalır ve daha az idrar atılır. Su, gerekli miktarda kan (kan hacmi) ve kan basıncını korumak için hücrelerden kan dolaşımına geçer. Dehidratasyon devam ederse, vücudun dokuları kurumaya başlar, hücreler küçülür ve organlarda hasarlar oluşur. (1)

Dehidratasyon nasıl anlaşılır? Dehidratasyon belirtileri şöyle sıralanmaktadır:

Susamak

Susuzluk, genellikle vücudun daha fazla suya ihtiyacı olduğunu gösteren bir belirtidir. Vücut sıvı dengesini düzenlemek için kompleks bir sistem ile donatılmıştır. Sıvı dengesinde küçük bir değişiklik olsa bile bu susuzluk hissini tetiklemektedir.

Çoğu insan için, susamak ve sonrasında su içmek sıvı kaybını önlemek için etkili bir yöntemidir. Bununla birlikte, susamanın güvenli bir belirti olmadığı durumlar da vardır. Örneğin, susuzluk hissiniz yaşla birlikte azalma eğiliminde olduğu için yaşlıların sıvı alımını bilinçli olarak yönetmeleri gerekebilir. (2)

İdrar Miktarı ve Rengi

İdrarın rengi ve miktarı vücuttaki sıvı seviyeleriyle ilgili bilgiler vermektedir. Dehidratasyon yaşanması durumunda, böbrekler idrar konsantre ederek suyu korumaktadır. Sonuç olarak da, daha az idrara çıkarsınız.

Dehidratasyon idrarın rengine de etki etmektedir. Sıvı seviyeleri sağlıklı ise idrarın rengi açık ya da soluk sarıdır ve idrar kokusuzdur. Bulanık ve koyu renkteki kokulu idrar dehidratasyonun bir belirtisidir.

Yorgunluk

Yorgunluğun pek çok sebebi olabilir, ancak dehidratasyon da bu sebeplerden biridir. Yapılan çoğu araştırmaya göre, dehidratasyon egzersiz eksikliğine ve yorgunluğa neden olmaktadır. Bu nedenle, özellikle egzersiz sırasında veya sonrasında su içmeye devam etmek oldukça önemlidir. (3)

Baş Ağrısı

Dehidratasyon bazı insanlarda baş ağrısı veya migreni tetikleyebilmektedir. Vücutta yaşanan sıvı kaybı kişide baş ağrılarına ve huysuzluğa neden olabilmektedir. Beraberinde konsantrasyon güçlüğü de çekilebilmektedir.

Neyse ki, su içerek ya da diğer sıvılardan yardım alınarak baş ağrıları hafifletilebilir. Ancak, birçok farklı baş ağrısı tipi bulunduğunu ve hepsinin nedeninin dehidratasyon olmadığını bilmekte fayda vardır. Bununla birlikte, baş ağrısı vücudunuzun daha fazla suya ihtiyacı olduğunun bir göstergesi olabilmektedir. (4)

Cilt Yapısında Değişiklikler

Dehidratasyon, cildin görünümünde ve dokusunda değişikliğe neden olabilmektedir. Cildin sağlıklı yapısı ve elastikiyeti suyla ilgilidir. Sağlıklı ve doğru miktarda sıvıyı içeren cilt çekildikten sonra hemen eski halini almalıdır. Bu cildin doğal ve esnek olan yapısıdır.

Öte yandan, vücut dehidratasyon olduğunda, sıvı düzgün çalışmasını sağlamak için deriden çekilir ve büyük organlara yönlendirilir. Sıvının deriden uzaklaşması, elastikiyetini kaybetmesine neden olur.

Kas Krampları

Kas krampları dehidratasyonun bir işareti olabilir. Kramplar, özellikle aşırı terleme sonucu ortaya çıkmaktadır. Bu nedenle, yüksek sıcaklıklarda yapılan yorucu egzersiz sırasında veya sonrasında yeterli hidrasyonu sağlamak özellikle önemlidir. (5)

Kan Basıncının Düşmesi

Düşük kan basıncı dehidratasyon belirtisi olabilmektedir. Dehidratasyon, vücuttaki kan hacmini ve atardamar duvarlarındaki basıncı düşürmektedir. Bu durum baş dönmesi veya sersemlemiş gibi hissetmenize de neden olabilmektedir. Bunun nedeni, vücudun daha az sıvı nedeniyle kalbin beyne kan bulaştırmak için daha hızlı pompalama yapmak zorunda kalmasıdır.

Öte yandan, ciddi dehidratasyon tehlikeli düşük kan basıncına yol açabilir. Bulanık görme, mide bulantısı ve bayılma gibi belirtiler, tıbbi yardıma ihtiyaç duyulan çok düşük kan basıncını gösterebilir. (6)

Artan Kalp Hızı ya da Çarpıntı

Dehidratasyon hızlı kalp atış hızı veya kalp çarpıntılarına neden olabilmektedir. Çarpıntılar, kalbin vücuttaki sıvı eksikliğini telafi etmeye çalışmasının bir sonucudur. Vücudunuzda yeterli sıvı olmadığında, kan damarlarındaki kan hacmini azalır. Vücudunuz daha sonra, kalp atış hızınızı arttırarak, vücudunuzdaki kanları daha hızlı pompalayarak organlarınıza yeterince kan sağlamak için çok çalışır. Bu gerçekleştiğinde, kalp daha hızlı atmaya başlar ya da çarpıntı hissedilir. (7)

Beyin Fonksiyonlarında Düşüş

Dehidratasyon beyin fonksiyonu üzerinde önemli bir etkiye sahiptir. Hafif dehidratasyon bile sinirlilik ve beyin fonksiyonlarında azalmayı tetiklemektedir. Vücut sıvısının % 1-2 oranında kaybolmasının, anksiyete, huysuzluk, konsantre olma zorluğu ve kısa süreli hafızada bir düşüş gibi belirtilere neden olduğu ortaya konmuştur.

Dahası, dehidratasyon daha şiddetli olduğunda beyin fonksiyonu belirgin şekilde bozulabilir. Şiddetli susuzluk karışıklığa ve tutarsızlıkla sonuçlanabilir. (8)

Ciddi Komplikasyonlar

Şiddetli dehidratasyon çok ciddi komplikasyonlara neden olabilmektedir. Vücuttaki her organ için sıvıların düzgün şekilde çalışması gerekir. Dehidratasyon kritik hale gelirse, organlar kapanmaya başlayacaktır.

Aslında ciddi bir vücut sıvısı kaybı potansiyel olarak ölümcül bir durum olan şoka yol açabilir. Şok, kan hacmi çok düştüğünde beyin ve diğer organların ihtiyaç duydukları oksijeni alamaması durumudur. Dahası, şok bilinç kaybı, beyin hasarı, böbrek yetmezliği ve kalp krizi gibi komplikasyonlara sebebiyet verebilmektedir. Eğer şok derhal tedavi edilmezse ölümle sonuçlanacaktır. (9)

Dehidratasyon (Sıvı Kaybı) Nedir?

Dehidratasyon, vücutta yaşanan sıvı kaybı durumudur. Diğer bir deyişle, vücudun susuz kalmasıdır. Vücudumuzun yaklaşık olarak yüzde 75 sudur ve hayatta kalmamız için bu oran şarttır. Hafif dehidratasyon seviyeleri bile baş ağrısı, letarji ve kabızlığa neden olabilmektedir.

Su, hücrelerin içinde, kan damarlarında ve hücreler arasında bulunmaktadır. Fonksiyonlarını yerine getirmek için vücut belirli bir su yönetim sistemine sahiptir. Yaşanan susuzluk durumunda ise vücuttaki sistemler bize ne zaman sıvı alımını artırmamız gerektiğini söylemektedir.

Gün boyunca nefes alırken, terlerken, idrar yaparken ve pis kokarken devamlı olarak su kaybediliyorsa, bu suyu telafi etmek için tekrar su içilmelidir. Dehidratasyon yani susuzluk yaşanması durumunda, vücut varolan suyu en çok ihtiyaç duyulan bölgelere taşıyabilmektedir.

Çoğu kez dehidratasyon yaşanması durumunda sıvı alımı ile durum kolayca tersine çevrilebilmektedir, ancak şiddetli dehidratasyon vakalarında derhal tıbbi yardım istenmelidir. (10)

Dehidratasyon (Sıvı Kaybı) Nedenleri

Dehidratasyon neden olur? Dehidratasyon nedenleri şöyle sıralanmaktadır:

  • Özellikle, sıcak havalarda ya da ortamlarda yapılan yorucu egzersizler
  • Şiddetli kusma veya ishal
  • Ateş
  • Çok fazla alkol tüketme
  • Diüretik özellikli ilaçlar kullanma
  • Diyabet
  • Yeterince su içmeme

Herkes susuz kalabilmektedir, ancak bebekler, küçük çocuklar, yaşlı yetişkinler ve uzun süreli hastalıkları olan kişiler daha fazla risk altındadır. (11)

Dehidratasyon (Sıvı Kaybı) Tedavisi

Dehidratasyon nasıl geçer? Dehidratasyonu tedavi etmek için:

  • Bol miktarda su içmeye özen gösterin
  • Meyve suları ya da elektrolit içeren içecekleri deneyin
  • Aşırı tuz tüketmeyin çünkü bu durum ciddi bir komplikasyona neden olabilir
  • İshaliniz varsa ishale iyi gelen yiyecekleri tüketmeye çalışın

Daha ciddi dehidratasyon veya ateş olması durumunda acil tıbbi yardım istenmelidir. Neticesinde hastanede kalmanız ve damar yoluyla sıvı almanız gerekebilir. Sağlık uzmanınız dehidratasyonun sebebini de değerlendirecektir.

Bir mide virüsünün neden olduğu dehidratasyon birkaç gün sonra kendi kendine düzelmelidir. (12)

Dehidratasyon İçin Hangi Doktora Gidilir?

Dehidratasyon teşhisi ve tedavisi için aile hekimlerine, çocuk sağlığı uzmanlarına, iç hastalıkları uzmanlarına başvurabilirsiniz. (13)