Cilt Kuruluğu Nedenleri


Cilt kuruluğu, cilde dokunulduğunda ya da dikkatli bakıldığında fark edilen bir cilt durumudur. Cilt kuruluğu, cildin dış hücre tabakasındaki (stratum corneum) nem oranını kaybetmesi sonucu oluşmaktadır. Neticesinde de cilt nemini ve dolayısıyla da esnekliği kaybettiği için çatlamaya başlamaktadır. Cilt kuruluğuna ayrıca kserozis ya da kseroderma da denebilmektedir. (1)

Cilt kuruluğu neden olur? Cilt kuruluğunun pek çok nedeni olabilmektedir ve hemen hemen herkes bu durumdan etkilenebilmektedir. Buna rağmen, bazı insanlar yüksek risk faktörleri içinde bulundukları için cilt kuruluğuna daha eğilimli bir hale gelmektedir. Cilt kuruluğu üzerinde etkisi bulunan bazı faktörler şöyle sıralanmaktadır:

  • Yaş
  • İklim şartları
  • Sağlık koşulları
  • Meslek
  • Yaşam tarzı
  • Diyet (2)

Daha ayrıntılı açıklamak gerekirse, cilt kuruluğunun nedenlerini şöyle sıralamak mümkündür:

Yaş

İnsan yaşlandıkça cilt doğal olarak daha da incelmektedir. Bu nedenle, herşeyden daha kolay etkilendiği için daha kolay nem kaybeder. Bu, cildin kendi doğal yapısında ortaya çıkan ve cilt üzerinde, aşağıdakileri içeren çeşitli değişikliklerin yaşandığı normal bir değişikliktir:

  • Sebase bezlerin aktivitesinin azalması
  • Cilt üzerindeki doğal su tutucuların azalması
  • Cildin koruyucu lipidlerin yenileme kabiliyetini devre dışı bırakması
  • Ciltte daha az kan akışı olması
  • Ciltteki sebum üretiminin azalması

Sonuç olarak, 40 yaşın üstündeki kişilerin olası cilt kuruluğunu önlemek için düzenli olarak nemlendirici kullanması gerekli görülmektedir. (3)

İklim Koşulları

Çevredeki ortamın havası, cilt kuruluğuna neden olan önemli bir faktördür. Örnek vermek gerekirse, çöl gibi kuru iklim bölgelerinde yaşayan insanların ciltleri daha fazla nem çekmektedir, bu nedenle, kuru iklimlerde yaşayan insanların cilt kuruluğundan etkilenme ihtimali daha yüksektir.

Buna ek olarak, düşük sıcaklık ve nem seviyeleri nedeniyle, kış mevsiminde, cildin nem oranı düşme eğilimi göstermektedir. Bu aynı zamanda kışın ısıtma, ocaklar ve şöminelerin artan kullanımı ile de bağlantılı olabilmektedir. Tüm ısınma sistemleri de cildin kurumasına katkıda bulunabilmektedir.

Cildin güneşe veya aşırı rüzgârlara uzun süre maruz kalması da ciltte bulunan nemin buharlaşmasına neden olabilmektedir ve sonuç olarak da, cilt kuruluğuna sebebiyet verebilmektedir. (4)

Sağlık Koşulları

Sedef hastalığı olarak da bilinen atopik dermatit gibi diğer cilt hastalıkları geçmişi olan kişilerin gelecekte tekrar cilt kuruluğu yaşama ihtimali bulunmaktadır. Bunun nedeni, cilt yapısında bazı değişikliklerin olması ve bu değişikliklerin cildin nemini daha kolay kaybetmesine izin vermesidir. (5) Diğer sağlık koşulları şunlar olabilmektedir:

  • Menopoz
  • Hipotiroidi (Tiroid yetmezliği)
  • Kronik böbrek hastalığı
  • Kötü beslenme sonucu kilo verme (6)

Meslekler

Bazı mesleklerde çalışan insanların çalıştıkları ortamlar nedeniyle cilt kuruluğu yaşama ihtimali daha yüksek olabilmektedir. Örnek vermek gerekirse, hemşirelik, tesisatçılık ya da kuaförlük gibi meslek alanlarının içinde bulunan kişilerde cilt kuruluğu daha fazla yaşanmaktadır. Bazı ciddi durumlarda, cilt hasar görebilmekte ve sonrasın çatlaklar da ortaya çıkabilmektedir. (7)

Yaşam Tarzı

Bazı yaşam tarzı biçimleri cilt kuruluğuna neden olabilmektedir. Mesela, yüzme havuzları devamlı temizlendiği için yüksek miktarda klor içermektedir. Havuz suyunda bulunan bu klor, cilt kuruluğuna yol açabilmektedir. Diğer yandan, uzun süre duş almak ya da çok sıcak bir suyla duş almak da cilt kuruluğu ile sonuçlanabilmektedir. Kullanılan sabunlar, deterjanlar ve şampuanlar cilt kuruluğuna önemli derecede etki edebilmektedir. (8)

Diyet

Yağsız gıdaların tüketildiği bazı diyetler, esansiyel yağ asitleri eksikliğine neden olabilmektedir. Yağ ise cildin nem oranını korumak için oldukça gereklidir. Benzer şekilde, alkol aşırı tüketimi veya bazı ilaçların büyük dozlarda reçete edilmesi de cilt kuruluğu riskini yükseltebilmektedir. (9)

Cilt kuruluğuna neden olabilen bazı ilaçlar şunlardır:

  • Oral retinoidler
  • Diüretikler
  • Epidermal büyüme faktörü (hücre büyümesi)
  • Reseptör inhibitörleri (10)

Cilt Kuruluğu Nedir?

Cilt kuruluğuna her ne kadar çoğu zaman ciddi bir tıbbi durum neden olmasa da, oldukça rahatsız edici bir sorun haline gelebilmektedir.

Cilt kuruluğu altta yatan bazı tıbbi nedenler sonucu ortaya çıkabilmektedir, ancak çoğu zaman bunun nedeni cildin sağlıklı yapısını zorlayan çevresel koşullardır. Çok sıcak ya da çok soğuk hava, düşük nem oranı ya da aşırı sıcak suya maruz kalma gibi koşullar cildin yapısına etki edebilmekte ve cilt kuruluğuna neden olabilmektedir.

Cilt kuruluğunu iyileştirmek için cildin nem oranını dengede tutmak çoğu zaman yeterli olabilmektedir. Bu durumda nemlendiriciler oldukça yardımcıdır. Diğer yandan, sabun gibi tahriş edicilerden de uzak durmak da fayda vardır. (11)

Cilt Kurluğu Belirtileri

Cilt kuruluğunun belirtileri hem hissedilebilir hem de gözle görülebilir olabilmektedir. Diğer yandan, cilt kuruluğu başlangıcında belirtiler hafif geçerken, zamanla daha da ciddileşebilir. Cilt kuruluğu belirtileri şunları içerebilmektedir:

  • Kaba, kabuklanan ya da pul pul dökülen bir cilt
  • Kaşıntı
  • Koyu tenlilerde gri bir cilt rengi
  • Zaman zaman cilt üzerinde meydana gelen çatlaklar (bazen kanamalara da neden olabilir)
  • Çatlamış veya hassas dudaklar

Cilt kuruluğu çatlaklara neden olduğunda, mikroplar bu bölgelerden cilt içine girebilmektedir. İçeri giren mikroplar sonrasında enfeksiyonlara yol açabilmektedir. Cilt üzerindeki kızarıklık ve yanma hissi oluşan lekeler enfeksiyonun bir belirtisi olarak değerlendirilmektedir. (12)

Cilt Kuruluğu Tedavisi

Cilt kuruluğu nasıl geçer? Cilt kuruluğu için uygulanabilecek en iyi ve etkili tedavi yöntemi, cildin nemini kaybetmesini önleyen yumuşatıcılar kullanmaktır. Bu duruma bir nevi cildi yağ takviyesi yapmak da denebilmektedir. Cilt kuruluğu genellikle çevresel faktörler ve iklim şartları nedeniyle ortaya çıktığı için kremler ve losyonlar gibi nemlendiricilerle cildi dışarıdan tedavi etmek mümkündür.

Daha ciddi cilt kuruluğu için eczanelerde satılan bazı nemlendiriciler de, cilt neminin geri kazandırılmasına yardımcı olabilmektedir. Cilt kuruluğunun altında yatan neden tespit edildiğinde, tedavilerin esas amacı cilt üzerindeki kaşıntı ve su kaybını önlemek, diğer yandan da, cildi nemli tutmaktır. (13)

Cilt Kuruluğu İçin Hangi Doktora Gidilir?

Cilt kuruluğu için bir cilt hastalıkları uzmanına (dermatolog) başvurabilirsiniz. (14)