Bronşit Nedir?


Bronşit, çoğunlukla bir solunum yolu enfeksiyonu sonucu oluşan, akciğerlerdeki bronş tüplerinin iç mukus astarının iltihaplanması durumudur. Bronş olarak da bilinen geçiş yolları tüpleri, solunum borusundan veya trakeadan (nefes borusu) havayı akciğerlere taşımaktadır. Ancak tüpler enfekte olduğunda veya tahriş olduğunda, şişmekte ve mukusla kalınlaşarak hava akımı daraltmaktadır. Bronşit hastaları tipik olarak şiddetli bir öksürük problemi yaşamaktadır. Bronşit genellikle, kuru öksürük ile başlamaktadır, ancak ilerledikçe beraberinde balgam da gelmektedir. Bu belirtiler nefes almayı oldukça zorlaştırabilmektedir. (1)

Akut bronşit ve kronik bronşit olmak üzere iki tür bronşit bulunmaktadır. Akut bronşit en yaygın olarak yaşanan bronşit türüdür. Bu durumda, iltihaplanan bronş tüpleri zamanla temizlenmek ve iyileşmektedir. Sağlıklı bir bağışıklık sistemine sahip olan ve altta yatan bir hastalığa sahip olmayan çoğu insan iki ile üç hafta sonra kendisini daha iyi hissetmektedir. Diğer yandan, tedaviye ihtiyaç duymaları halinde uygulanan tedavi yöntemleri iltihaplanmayı azaltabilmektedir.

Kronik bronşit, akut bronşitten daha farklı sağlık koşullarına ve belirtilere sahiptir. Bronşitin bu türü kalıcıdır ve belirtiler şiddetlendiğinde hasta için oldukça yorucu olabilmektedir. Kronik bronşit, akciğer hastalıklarına karşı dirençsiz olma ya da hava kirleticilerine ve alerjenlere uzun süre maruz kalma sonucu ortaya çıkabilmektedir. (2)

Bronşit Belirtileri

Bronşit nasıl anlaşılır? Akut ve kronik bronşit belirtileri şunları içerebilmektedir:

  • Sürekli öksürük (mukuslu olabilir)
  • Hırıltı
  • Düşük ateş ve titreme
  • Göğüste sıkışma
  • Boğaz ağrısı
  • Vücut ağrıları
  • Nefes darlığı
  • Baş ağrısı
  • Burun tıkanıklığı ve tıkanmış sinüsler

Akut bronşit başlangıcı belirtilerinden biri birkaç hafta süren öksürüktür. Bronş tüplerinin tamamen iyileşmesi uzun zaman aldığı zaman, öksürük birkaç ay sürebilmektedir.

Kronik bronşit belirtileri ise her yıl iki veya daha fazla kez kötüleşmektedir. Özellikle, kış aylarında daha da kötüleşme eğilimi göstermektedir. (3)

Bronşit Nedenleri

Bronşit neden olur? Bronşit nedenleri akut bronşit ve kronik başlığı altında sıralanabilmektedir:

Akut Bronşit Nedenleri

  • Genellikle soğuk algınlığı ya da grip gibi bir viral enfeksiyon
  • Boğmacaya da neden olan bakteri (Bordetella pertussisi)
  • Sigara içmek ya da sigara dumanına maruz kalmak

Kronik Bronşit Nedenleri

  • Kronik bronşit, kronik obstrüktif akciğer hastalığının (KOAH) bir türüdür. İnflamatuar bronş tüpleri mukus üretmesine neden olur.
  • Kronik bronşit, akciğer ve hava yolu dokusunun tekrarlanan tahriş ve hasarından kaynaklanabilmektedir.
  • Sigara kullanımı en yaygın nedenidir.
  • Hava kirliliği, dumanlar veya tozları uzun süre solumak kronik bronşite neden olabilmektedir. (4)

Bronşit Tedavisi

Bronşit nasıl geçer? Akut bronşit tedaviye ihtiyaç duymadan birkaç hafta içerisinde kendiliğinden iyileşmektedir. Bol bol sıvı tüketmek ve bol miktarda dinlenin hastalığın daha hızlı geçmesine yardımcı olabilmektedir.

Bazı durumlarda, bronşit belirtileri daha uzun sürebilir. Belirtiler en az üç ay sürerse, bu durum, kronik bronşit olarak değerlendirilmektedir. Kronik bronşit için herhangi bir tedavi yöntemi bulunmaktadır, ancak bazı yaşam tarzı değişiklikleri belirtilerin hafifletilmesine yardımcı olabilmektedir:

  • Sağlıklı bir diyet, akciğer enfeksiyonlarını önlemeye yardımcı olabilmektedir.
  • Doğru beslenmeyle beraber yapılan düzenli egzersiz sağlıklı bir kilo vermeye yardımcı olmaktadır. (fazla kilo solunumu zorlaştırmaktadır)
  • Sigara ve dumanlı ortamlardan kaçınmak belirtilerin hafifletilmesini sağlamaktadır.

Tüm bunlara rağmen herhangi bir iyileşme sağlanmıyorsa, doktora ilaç reçete edebilmektedir. (5)

Bronşit Ameliyatı

Hasar gören akciğer dokusunun çıkarıldığı akciğer ameliyatı, kronik bronşit tedavisinde uygulanabilmektedir. (6)

Bronşit İçin Hangi Doktora Gidilir?

Bronşit teşhisi ve tedavisi için başlangıç olarak, bir aile hekime ya da bir kulak, burun, boğaz uzmanına (KBB) başvurabilir, gerekli görülürse, sonrasında göğüs hastalıkları uzmanına sevk edilebilirsiniz. (7)

Bronşite Ne İyi Gelir?

Bronşit Bitkisel Tedavisi

Zencefil: Genellikle soğuk algınlığı tedavisinde kullanılan zencefil, bronşit tedavisine de yardımcı olabilmektedir. Zencefilde bulunan antiinflamatuar ve bağışıklık sistemini güçlendirme özellikleri, tahriş olmuş, iltihaplanmış veya şişmiş bronşiyal tüpleri hafifletebilmektedir. (8)

Zerdeçal: Zerdeçalın sahip olduğu antiinflamatuar özellik, bronşit ile ilişkili öksürüğün tedavisi için iyi bir yöntemdir. Aşırı mukusu çıkarmak ve hızlı bir rahatlama sağlamak için zerdeçaldan faydalanabilirsiniz. (9)

 

Sarımsak: Özellikle, akut bronşit tedavisine oldukça yardımcı olabilen sarımsak, sahip olduğu hem antiviral hem de antibiyotik özellikleri nedeniyle bronşitle mücadele edebilmektedir. (10)

Bal: Bal, bronşit nedeniyle oluşan öksürüğün tedavi edilmesi için oldukça doğal ve etkili bir yöntemdir. Balda bulunan antiviral ve antibakteriyel özellikler boğazda rahatlatıcı bir etki sağlamaktadır. Aynı zamanda, bağışıklık sistemini de güçlendirmektedir. (11)

Soğan: Soğan hem antiviral hem de antibakteriyel özelliklere sahiptir, bu nedenle, özellikle bronşitin belirtilerinden bazıları olan boğaz iltihabı ve boğaz ağrısı için son derece etkili olabilmektedir.

Kekik: Yaprak dökmeyen bir bitki olan kekik, mukusun azalmasına ve akciğerlerin güçlenmesine yardımcı olan antibakteriyel özelliklere sahiptir. (12)

Meyan kökü: Meyan kökü antibakteriyel, antiviral ve antiinflamatuar özelliklere sahiptir. Çay şeklinde tüketilebilmektedir. Bronşitten etkilenen insanlarda yaygın olarak bulunan iltihabın iyileştirilmesinde çok yararlıdır.

Ispanak: Yeşil yapraklı sebzeler, özellikle de ıspanak tıbbi özelliklere sahip olduğu için bronşit tedavisinde çok yararlıdır. Balla tüketildiğinde daha etkili olabilmektedir. (13)

Susam: Susam tohumları bronşit tedavisine yardımcı olabilecek tıbbi özelliklere sahiptir ve bronşite bağlı olarak oluşan göğüs ağrısını hafifletmeye destek olabilmektedir.

Portakal: Bağışıklık sistemi için vitamin C vazgeçilmezdir. Bu durumda portakal tam bir vitamin C kaynağı olduğu için oldukça faydalıdır. Portakal suyu içmek, sadece bağışıklık sistemini güçlendirmekle kalmaz, aynı zamanda iltihabı azaltmaya da yardımcı olur. (14)

Badem: Badem, bronşit tedavisine yardımcı olabilmektedir. Vücudun bağışıklığını güçlendirmesiyle bilinen magnezyum, potasyum ve kalsiyum içermektedir. Böylece de vücudun enfeksiyonlara neden olan mikroplarla savaşmasına yardımcı olabilmektedir.

Yeşil çay: Yeşil çay, bronşit de dâhil olmak üzere birçok sorun için etkili olan antioksidan özelliğine sahiptir. Aynı zamanda virüsleri ortadan kaldırma ve bağışıklık sistemini geliştirme kabiliyetine de sahiptir. (15)

Bronşit Evde Tedavi Yöntemleri

Tuzlu su: Günde birkaç kez tuzlu su ile gargara yapmak, çeşitli bronşit belirtilerini tedavi etmek için etkili bir yol olabilmektedir. Bir çay kaşığı tuzu bir bardak ılık suya ilave edin ve iyice karıştırdıktan sonra gargara yapmak için kullanın.

Tuz miktarını çok fazla ya da çok az olacak şekilde ayarlamak doğru olmayacaktır. Tuz boğazı ne çok yakmalı ne de çok etkisiz kalmamalıdır. İhtiyacınız olan miktarda tuzu kendiniz de ayarlayabilirsiniz.

Bu evde tedavi yöntemi ilk olarak, boğazdaki iltihaplanmayı yatıştırmaktadır. Sonrasında ise boğazda tahrişe neden olan mukusu önlemektedir. (16)

Epsom tuzu: Epsom tuzuyla yapılan banyo, bronşit belirtilerinde, özellikle de akut bronşitten muzdarip olduğunda rahatlama sağlayabilmektedir.

  • Banyo hazırlamak için banyo suyuna biraz epsom tuzu ekleyin.
  • Epsom tuzu tamamen çözüldüğünde, yaklaşık yarım saat banyo yapın.
  • Kronik bronşitiniz varsa bunu haftada iki kez yapabilirsiniz. Akut bronşit için ise geceden geceye yapılabilir. (17)

Esansiyel yağlar: Bronşit sırasında buhar tedavisi çok etkili olabilmektedir. Okaliptüs yağı ilave ederek yapılan buhar tedavisi, tıkanmış solunum yollarındaki mukusu yumuşatmakta ve antibakteriyel özellikleri sayesinden iyileşme sürecini hızlandırmaya yardımcı olmaktadır.

Kaynar suya birkaç damla okaliptüs yağı ekleyin ve buharı teneffüs edebilmek için başınızı bir havlu ile örtün. Okaliptüs yağı yoksa çam yağı veya çay ağacı yağı da kullanabilirsiniz.

Okaliptüs yağı göğse dışarıdan da uygulanabilir. Bu, mukusun atılmasına ve solunum sisteminin işleyişinin iyileştirilmesine yardımcı olabilmektedir. (18)