Bronşit Belirtileri


Bronşit, bronş olarak adlandırılan akciğerlerdeki hava yollarının tahriş ve enfeksiyon sonucu iltihaplanmasına bağlı olarak meydana gelmektedir. Temelde akut bronşit ve kronik bronşit olarak iki önemli bronşit türü bulunmaktadır.

Akut bronşit: Akut bronşit, 2-4 hafta sürmektedir ve genellikle de tedaviye olumlu yanıt vermektedir.

Kronik bronşit: Kronik bronşitin yapısı farklıdır ve akciğerlerdeki hava yollarının iç duvarlarına uzun vadede zarar vermektedir. Bu, kronik obstrüktif akciğer hastalığı veya KOAH adı verilen bir grup akciğer hastalığının bir parçasıdır. Kronik bronşit giderek kötüleşen ve iyileştirilemeyen bir sağlık durumudur. (1)

Sürekli Öksürük

Her iki bronşit tipinin ortak belirtisi, genellikle kalıcı olan ve sarımsı yeşil bir mukus veya balgamın eşlik ettiği şiddetli öksürüktür.

Akut bronşit iyileştikten sonra öksürük çok uzun süre devam edebilmektedir. Devam eden öksürük, göğüs ve karın kaslarında da ağrı ve rahatsızlığa neden olabilmektedir.

Öksürük: Bronşit başlangıcı hastalarının yüzde 85’inde enfekte olunduktan iki gün içinde öksürük başlamaktadır. Çoğu hastada öksürük iki haftadan az sürmektedir. Diğer yandan, hastaların dörtte birinde öksürük altı ile sekiz hafta boyunca devam edebilmektedir.

Özellikle sabahları, gece boyunca yatma pozisyonu nedeniyle toplanan salgıların sabah aktiviteleri sonucu harekete geçmesiyle öksürük daha da kötü ve belirgin bir hale gelmektedir.

Geceleri hasta yatakta uzanma pozisyonunda olduğu için salgıların harekete geçirilmesi daha muhtemeldir, bu nedenle de öksürük geceleri daha fazla tetiklenebilmektedir. (2)

Bronşit nasıl anlaşılır? Bronşit belirtileri şöyle sıralanabilmektedir:

Akut Bronşit Belirtileri

Açık, beyaz, sarı, yeşil veya hatta bazen kanlı balgam ortaya çıkabilmektedir. Bu renk, balgamdaki beyaz kan hücreleri tarafından salınan peroksidaz enziminin varlığına bağlıdır ve bakteri enfeksiyonunun bir göstergesi değildir.

  • Göğüste sıkışma ve ağrı
  • Nefes darlığı
  • Boğaz ağrısı
  • Ses kısıklığı
  • Burun akıntısı
  • Özellikle akut bronşitte görülen titreme ile ateş
  • Hırıltılı ve gürültülü nefes alma
  • Tıkanmış sinüsler
  • Baş ağrısı
  • Ağız ve vücut ağrıları
  • Yorgunlukla birlikte iştah kaybı (3)

Kronik Bronşit Belirtileri

Öksürük ve balgam söktürme, yılda en az üç ay, üst üste iki yıl, her gün içerisinde gerçekleşmelidir. Tüberküloz veya diğer akciğer hastalıkları gibi benzer belirtilere sahip olan nedenlerin söz konusu olmadığı bilinmelidir.

Kronik bronşitin en yaygın belirtileri aşağıda sıralanmaktadır. Bununla birlikte, her hasta farklı belirtiler yaşayabilmektedir. Belirtiler aşağıdakileri içerebilmektedir: (4)

  • Öksürük
  • Mukus ya da balgam
  • Sık ve şiddetli solunum yolu enfeksiyonları yaşama
  • Nefes borularının daralması ve tıkanması (bronş)
  • Zor nefes alma
  • Güçsüzlük

Diğer kronik bronşit belirtileri şunlar olabilir:

  • Dudaklar ve cilt mavi renkte görünebilir
  • Anormal akciğer bulguları
  • Ayakların şişmesi
  • Kalp yetmezliği

Kronik bronşit sıklıkla diğer pulmoner hastalıklarla ilişkilidir:

  • Pulmoner amfizem
  • Pulmoner fibroz
  • Astım
  • Tüberküloz
  • Sinüzit
  • Üst solunum yolu enfeksiyonları

Kronik bronşit belirtileri diğer akciğer rahatsızlıklarına veya tıbbi problemlere benzeyebilmektedir, bu nedenle, tanı için mutlaka doktorunuza danışmalısınız. (5)

Acil Tıbbi Yardım Gerektiren Belirtiler

Bazı belirtileri acil tıbbi yardım gerektiren durumların bir işareti olabilmektedir. Tıbbi yardım gerektiren bronşit belirtileri şunlardır:

  • Üç hafta devam eden çok şiddetli öksürük
  • Üç günden fazla yaşanan yüksek ateş
  • Göğüs ağrısı ve hızlı nefes alıp verme
  • Kanlı öksürük veya balgam
  • Uyuşukluk ve karışıklık
  • Tekrarlayan bronşit atakları
  • Astım, amfizem, kalp yetmezliği veya KOAH gibi altta yatan kalp veya akciğer rahatsızlıklarının varlığı
  • Çok genç (yenidoğanlar ve bebekler) hastalar ve bağışıklık sistemi zayıf olan yaşlı hastalar (6)

Bronşit Nedir?

Bronşit, ciğerlere hava akışı sağlayan bronşiyal tüplerin astarında meydana gelen bir iltihaplanma durumudur. Bronşit hastaları genellikle renksiz ve yoğunlaşmış mukusla beraber öksürmektedir. Bronşit, akut olabilmekte ya da kronik bir hal alabilmektedir.

Genellikle soğuk algınlığı veya diğer solunum yolu enfeksiyonları nedeniyle gelişen akut bronşit, oldukça yaygın olarak yaşanmaktadır. Daha ciddi bir durum olan kronik bronşit ise bronş tüplerinin astarında sıklıkla tahriş veya iltihap oluşması durumudur.

Akut bronşit, halk arasında akciğerlerin üşütülmesi olarak da bilinmektedir, ancak öksürük haftalarca devam etse de, kalıcı etkiler olmaksızın bir hafta ile 10 gün arasında iyileşme sağlanmaktadır.

Bununla birlikte, tekrarlanan bronşit atakları varsa, tıbbi yardım gereken kronik bronşit olabilmektedir. Kronik bronşit, kronik obstrüktif akciğer hastalığının (KOAH) koşullarından biridir. (7)

Bronşit Nedenleri

Bronşit neden olur? Bronşit nedenleri akut bronşit ve kronik başlığı altında sıralanabilmektedir:

Akut Bronşit Nedenleri

  • Genellikle soğuk algınlığı ya da grip gibi bir viral enfeksiyon
  • Boğmacaya da neden olan bakteri (Bordetella pertussisi)
  • Sigara içmek ya da sigara dumanına maruz kalmak

Kronik Bronşit Nedenleri

  • Kronik bronşit, kronik obstrüktif akciğer hastalığının (KOAH) bir türüdür. İnflamatuar bronş tüpleri mukus üretmesine neden olur.
  • Kronik bronşit, akciğer ve hava yolu dokusunun tekrarlanan tahriş ve hasarından kaynaklanabilmektedir.
  • Sigara kullanımı en yaygın nedenidir.
  • Hava kirliliği, dumanlar veya tozları uzun süre solumak kronik bronşite neden olabilmektedir. (8)

Bronşit Tedavisi

Bronşit nasıl geçer? Akut bronşit tedaviye ihtiyaç duymadan birkaç hafta içerisinde kendiliğinden iyileşmektedir. Bol bol sıvı tüketmek ve bol miktarda dinlenin hastalığın daha hızlı geçmesine yardımcı olabilmektedir.

Bazı durumlarda, bronşit belirtileri daha uzun sürebilir. Belirtiler en az üç ay sürerse, bu durum, kronik bronşit olarak değerlendirilmektedir. Kronik bronşit için herhangi bir tedavi yöntemi bulunmaktadır, ancak bazı yaşam tarzı değişiklikleri belirtilerin hafifletilmesine yardımcı olabilmektedir:

  • Sağlıklı bir diyet, akciğer enfeksiyonlarını önlemeye yardımcı olabilmektedir.
  • Doğru beslenmeyle beraber yapılan düzenli egzersiz sağlıklı bir kilo vermeye yardımcı olmaktadır. (fazla kilo solunumu zorlaştırmaktadır)
  • Sigara ve dumanlı ortamlardan kaçınmak belirtilerin hafifletilmesini sağlamaktadır.

Tüm bunlara rağmen herhangi bir iyileşme sağlanmıyorsa, doktora ilaç reçete edebilmektedir. (9)

Bronşit Ameliyatı

Hasar gören akciğer dokusunun çıkarıldığı akciğer ameliyatı, kronik bronşit tedavisinde uygulanabilmektedir. (10)

Bronşit İçin Hangi Doktora Gidilir?

Bronşit teşhisi ve tedavisi için başlangıç olarak, bir aile hekime ya da bir kulak, burun, boğaz uzmanına (KBB) başvurabilir, gerekli görülürse, sonrasında göğüs hastalıkları uzmanına sevk edilebilirsiniz. (11)