Boğmaca Nedenleri


Boğmaca, genellikle şiddetli öksürükle bilinen bir solunum yolu hastalığıdır. Boğmaca neden olur? Şiddetli öksürükle karakterize olan boğmaca, Bordetella pertussis olarak adlandırılan bir çeşit bakterinin neden olduğu çok bulaşıcı bir hastalıktır. Bu bakteri, üst solunum sisteminin bir parçası olan silia üzerine (küçük, saç benzeri uzantılara) bağlanır. Bakteriler toksinleri (zehir) bırakır ve bu da kili ayırır sonrasında da hava yollarının şişmesine neden olur. (1)

Enfeksiyon belirtilerinin ortaya çıkma zamanı (kuluçka süresi) 6 ile 20 gün arasında değişebilir.

Bağışıklığa sahip olan kişilerin yüksek olduğu ülkelerde boğmacaya yakalama riski düşüktür.

Bazı ülkelerde boğmaca özellikle 20 yaş üzerindeki yetişkinlerde görülmektedir. Son yıllardaki araştırmalar göre ise bebeklerde boğmaca enfeksiyonunun ana kaynağı aile bireyleri, ev temasları ve bakıcıların bakterileri taşımasıdır. (2)

Boğmaca Nasıl Bulaşır?

Boğmaca, insanlarda bulunan ve bulaşması çok kolay olan bir hastalıktır. Kişiden kolayca kişiye yayılabilir. Boğmaca hastası, genellikle öksürük, hapşırma veya nefes alma yoluyla alanı paylaştığı ya da çok fazla vakit geçirdiği kişilere hastalığı bulaştırır.

Boğmaca hastası olan birçok bebeğe boğmaca bakterisi, kardeş çocuklar, ebeveynler ya da hastalığa yakalandığının farkında olmayan bakıcı kişiler tarafından enfekte edilir.

Boğmaca enfekte olmuş insanlar öksürük başladıktan yaklaşık 2 hafta sonra hastalığın en bulaşıcı dönemini yaşamaktadır. Bu evrede antibiyotiklerin kullanılması hastalığın bulaşma süresini kısaltmaya yardımcı olabilmektedir.

Boğmaca aşıları bu hastalığı önlememiz gereken en etkili araç olmasına rağmen, hiçbir aşı % 100 etkili değildir. Toplum içinde dolaşırken, aşılanmış dahi olsa kişinin herhangi bir yaşta bu çok bulaşıcı hastalığa yakalanma riski bulunmaktadır. Ancak, aşı olmuşsanız ve yine de boğmaca hastalığı yaşıyorsanız, muhtemelen enfeksiyon kötü bir dereceye ulaşmayacaktır. (3)

Kimler Boğmaca Riski Altındadır?

Boğmaca her yaştan insanı etkileyebilir. Risk altında olan kişiler ise şöyle gruplandırılmaktadır:

  • Bebekler ve küçük çocuklar: 6 aydan küçük bebekler, özellikle boğmaca komplikasyonları riski altındadır.
  • Çocuklar ve yetişkinler: Bu vakalarda boğmaca belirtileri daha az ciddi olma eğilimi gösterir, ancak yine de hastalık oldukça rahatsız edici ve sinir bozucu olabilir.
  • Daha önce boğmaca olan insanlar: Eğer daha önce boğmaca olduysanız ve vücudunuz bağışıklık kazanmadıysa, belirtileriniz hafif de olsa boğmaca olma riskiniz bulunmaktadır.
  • Çocukken aşı olan insanlar: Boğmaca aşısı yapıldıktan birkaç yıl sonra etkisini kaybedebilir.

Boğmaca olan kişinin hastalığı özellikle ilk 2 hafta boyunca çok bulaşıcıdır. Enfeksiyonlu biriyle yakın temasta bulunursanız boğmacaya yakalanabilirsiniz. (4)

Boğmaca Hastalığı Nedir?

Boğmaca, Bordetella pertussis bakterisinin neden olduğu ciddi, bulaşıcı bir solunum yolu enfeksiyonudur. Hastalık soğuk algınlığı gibi başlar ve şiddetli öksürüklerle kendini belli ederek gelişir. Bu öksürük, antibiyotik tedavisinin tamamlanmasına ve kişinin hastalığının artık bulaşıcı olmamasına rağmen, üç aya kadar sürebilir.

Boğmaca (ki her zaman açık değildir), durumunda öksürük sonra kişi derin nefesler almak zorunda kalır. Öksürdükten sonra kusma yaşanması da oldukça yaygın bir belirtisidir.

Boğmaca, altı aydan küçük bebekler için özellikle tehlikelidir. Bebekler boğmacadan yaşlı çocuklar veya yetişkinlerden daha ciddi şekilde etkilenirler ve komplikasyonların gelişme olasılığı daha yüksektir.

Araştırmalara göre, boğmaca geçiren her 200 bebekten biri ölmektedir. Bu nedenle, bağışıklık sağlanması son derece önemlidir. Boğmaca riskini azaltmanın en iyi yolu da bağışıklık kazandırılmasıdır. (5)

Boğmaca hastalığı nedir fazlası için tıklayınız

Boğmaca Belirtileri

Boğmaca başlangıcı belirtileri tıpkı soğuk algınlığı belirtilerine benzer bir şekilde başlamaktadır. Boğmaca nasıl anlaşılır? Aşağıda sıralanan diğer belirtiler ise hastalığın sonraki günlerinde hızla şiddetlenme eğilimi göstermektedir:

  • Şiddetli öksürük ya da öksürük krizleri
  • Öksürük sırasında boğulur gibi içten gelen kalın bir ses
  • Öksürüğün sonunda kusma
  • Apne (çocuk belirli bir süre solunumu keser ve çocuk bu durumda maviye döner)

Bu belirtiler iştah kaybı, yorgunluk ve dehidratasyon ile ilişkili olabilir. Kişi öksürük krizleri arasında normal görünebilir. İyileşme sırasında öksürük yavaş yavaş azalır, ancak üç aya kadar da sürebilir. (6)

Boğmaca belirtileri detayı için bakınız

Boğmaca Tedavisi

Boğmaca nasıl geçer? Boğmaca geçiren bebekler genellikle tedavi için hastaneye kaldırılmaktadır, çünkü bu yaş grubu için daha tehlikelidir. Çocuğunuz sıvıları veya yiyecekleri tutamıyorsa, intravenöz sıvılar gerekli olabilir. Enfeksiyonun yayılmasını önlemek için çocuğunuzu diğer çocuk ve yetişkinlerden uzak tutmak oldukça önemlidir.

Büyük çocuklar ve yetişkinler için tedavi genellikle evde yapılabilir.

İlaçla Tedavi

Antibiyotikler, boğmaca öksürüğüne neden olan bakterileri öldürür ve hızla iyileşmesine yardımcı olur. Aile üyelerine koruyucu antibiyotikler verilebilir.

Maalesef, öksürüğü hafifletmek için fazla bir şey mevcut değildir. Örneğin, eczanelerde satılan öksürük ilaçları boğmaca üzerinde çok az etkiye sahiptir ve çoğu zaman kişinin kendisini bitkin hissetmesine de neden olur. (7)

Boğmaca için hangi doktora gidilir: Boğmaca, iç hastalıkları uzmanları, çocuk doktorları (pediatri) ve aile hekimleri tarafından tedavi edilebilir. Bazı vakalarda bulaşıcı hastalık uzmanlarına da danışılabilir. (8)

Daha fazla boğmaca tedavisi