Boğmaca Hastalığı Nedir?


Boğmaca, kontrol edilemez öksürüğe neden olan bulaşıcı, bakteriyel bir hastalıktır. Adı, öksürdükten sonra nefes aldığınızda içten gelen gürültüyle bağdaşmıştır çünkü bu şiddetli öksürükler insanı boğma derecesine gelebilmektedir. Boğmaca durumunda şiddetli öksürük krizleri yaşanabilir hatta bazen öksürük sonrası kusma da meydana gelebilir.

Herkes boğmacaya yakalanabilir ancak bebeklerde ve çocuklarda daha sık görülmektedir. Bu hastalık bebekler için özellikle tehlikelidir. Öksürme krizleri bazen oldukça şiddetli ve kötü bir hale gelebilmektedir. Bu durumda boğmacaya yakalanan bebeğin yemek yemesi ya da bir şey içmesi oldukça zorlaşmaktadır. Teşhis koymak için doktorunuz fiziksel muayene, kan testleri, göğüs filmleri, burun veya boğaz kültürü testleri yapabilir.

Boğmaca aşısı yapılmadan önce, bu hastalık çocukluk çağında en sık görülen hastalıklardan biriydi ve dünyanın pek çok yerinde çocuk ölümlerine neden olmuştu. Çoğu durumda aşılar tarafından engellenmektedir. Erken başlandığında antibiyotik tedavisi boğmacayı tedavi etmeye yardımcı olabilmektedir. (1)

Boğmaca Belirtileri

Boğmaca kişiye bulaştıktan sonra, bazen belirtilerin ortaya çıkması daha uzun sürebilir, ancak belirtilerin ortaya çıkması yaklaşık olarak 7 ile 10 gün sürer. Boğmaca nasıl anlaşılır? Genellikle boğmaca başlangıcında bu belirtiler hafiftir ve soğuk algınlığına benzer:

  • Burun akması
  • Burun tıkanıklığı
  • Kızarmış sulu gözler
  • Ateş
  • Öksürük

Bir iki hafta sonra belirtiler daha da kötüleşir. Solunum yollarınızda kalın bir mukus birikir ve bu kontrol edilemeyen öksürüğe neden olur. Şiddetli ve uzun öksürük saldırıları:

  • Kusmaya neden olabilir
  • Yüzün kızarmasına ya da morarmasına neden olabilir
  • Aşırı yorgunluk hissettirir

Bir sonraki nefes alışı sırasında içten yüksek bir ses gelebilmektedir. Şiddetli öksürük bazen beraberinde içten gelen kalın ve boğuluyormuş gibi bir sesi de getirebilir. Bazı durumlarda bu şiddetli öksürük boğmacaya yakalanan kişinin yaşadığı tek belirti olabilir.

Bebekler hiç öksürmeyebilir. Bunun yerine, nefes almak için mücadele etmenin ya da nefes almayı geçici olarak durdurmanın olduğu durumlar söz konusu olabilir. (2)

Boğmaca belirtileri detaylı bilgi için bakınız

Boğmaca Nedenleri

Boğmaca neden olur? Boğmaca, Bordetella pertussis veya Bordetella parapertozis isimli bakterilerinin neden olduğu bir üst solunum yolu enfeksiyonudur. Bebeklerde ölümlere ya da kalıcı sakatlığa neden olabilen ciddi bir hastalıktır.

Enfekte bir kişi hapşırdığında veya öksürdüğünde, bakterileri içeren küçük damlacıklar havada hareket eder ve böylece hastalık insandan insana kolaylıkla yayılır. Enfeksiyon genellikle 6 hafta sürer.

Boğmaca, her yaştan insanı etkileyebilir. Aşılar yaygın olarak kullanılmadan önce, hastalık en sık bebeklerde ve küçük çocuklarda görülmekteydi. Çoğu çocuk okula başlamadan önce aşılanmış olduğundan, ergen ve yetişkinlerde vakaların yüzdesi daha yüksektir. (3)

Boğmaca nedenleri detaylarını inceleyiniz

Boğmaca Tedavisi

Eğer erken başlanırsa, bazı antibiyotikler hastalığın belirtilerini daha çabuk giderebilir. Ne yazık ki, çoğu hastada antibiyotik çok etkili olmadığı çok geç evrelerde tanı konmaktadır. Bununla birlikte, ilaçlar hastanın hastalığı diğer insanlara yayma riskini de azaltmaya yardımcı olabilmektedir.

18 aydan küçük bebekler sürekli gözetim altında olmalıdır, çünkü nefesleri öksürük krizlerinde geçici olarak durabilir. Şiddetli vakalar olan bebekler hastaneye kaldırılmalıdır. Yüksek nem oranına sahip bir oksijen çadırı kullanılabilir.

Öksürük krizleri, kişinin yeterli miktarda sıvı almasını önleyecek derecede şiddetli ise, sıvılar damar yoluyla verilebilir. Küçük çocuklar için sedatifler (uyuşturucu ilaçları) reçete edilebilir. Öksürük karışımları, ekspektoranlar ve bastırıcılar genellikle yararlı değildir ve kullanılmamalıdır. (4)

Boğmaca için hangi doktora gidilir: Boğmaca, iç hastalıkları uzmanları, çocuk doktorları (pediatri) ve aile hekimleri tarafından tedavi edilebilir. Bazı vakalarda bulaşıcı hastalık uzmanlarına da danışılabilir. (5)

Boğmaca tedavisi daha fazla bilgi için

Boğmacaya Ne İyi Gelir?

Boğmaca Bitkisel Tedavisi

Zencefil: Zencefil, boğmaca tedavisine yardımcı olabilecek mükemmel bir balgam söktürücüdür. Ayrıca, bu probleme neden olan bakterileri yok etmeye yardımcı olan antibakteriyel özelliklere de sahiptir.

Zerdeçal: Zerdeçal, antibakteriyel ve antiviral özelliklere sahip olduğu için boğmacayı tedavi edebilmektedir. Özellikle, öksürükler üzerinde terapötik bir etkiye sahiptir.

Sarımsak: Sarımsak boğmaca ile savaşmak için doğal bir antibiyotiktir. Boğmaca enfeksiyonunun temizlenmesinde etkili olmasını sağlayan antibakteriyel ve antiviral özelliklere sahiptir. (6)

Bal: Güçlü antiseptik, antibakteriyel ve iyileştirici özelliklere sahip olan bal, enfeksiyona neden olan bakterileri öldürebilir ve belirtileri hafifletebilir.

Kekik: Boğmaca gibi solunum yolu enfeksiyonlarında etkili olan bu bitki, mukusun ciğerlerden temizlenmesine ve öksürüğü hafifletilmesine yardımcı olan antispazmodik, antibakteriyel ve balgam söktürücü özelliklere sahiptir.

Limon: Limondaki sitrik asidin mukusu azaltabilen güçlü antibakteriyel ve antiviral özellikleri bulunmaktadır. Bu nedenle, enfeksiyona karşı mücadeleye yardımcı olur. (7)

Meyan kökü: Boğmaca tedavisinde oldukça popüler olan meyan kökü, bütün yetişkinler için doğal bir evde tedavi yöntemi haline gelmektedir.

Badem: Bademin kendisi ve yağı boğmacanın doğal tedavisine önemli ölçüde yardımcı olmaktadır. İçerdiği fitokimyasallar ve antioksidanlar bağışıklık sistemini güçlendirerek boğmaca belirtilerini azaltır.

Papatya: Hem bağışıklık sistemini güçlendiren hem de antiinflamatuar olan papatya, boğmaca belirtilerini azaltmaya ve hastalığı iyileştirmeye yardımcı olabilen bir bitkidir.

Safran: Bu bitki, boğmacaya neden olan bakterilerin önlenmesine yardımcı olabilen mükemmel bir antibakteriyel olduğu için fazlasıyla tavsiye edilmektedir. (8)

Boğmaca Evde Tedavi Yöntemleri

Tuzlu su: Şiddetli öksürükler boğazındaki küçük yarıkları tetikleyebilir. Bu kesikleri temiz tutmak çok önemlidir ve bunu yapmanın en iyi yöntemi tuzlu su ile (sıcak) gargara yapmaktır. Bu yöntem ayrıca rahatsızlığı azaltmaya ve boğazınızı temiz tutmaya da yardımcı olabilmektedir. Az miktarda tuzu suya ilave edin ve çözülmesini sağlamak için iyice karıştırın. İyileşmeyi görene kadar bu çözümle gargara yapmaya devam edin. Enflamasyonu iyileştirirken boğazınızı da rahatlatacaktır. (9)

Buhar: Buharın teneffüs edilmesi öksürüğün azalmasına yardımcı olabilir. Öksürüğün atılmasına yardımcı olabileceğinden tıkanmış solunum yollarının açılması içinde oldukça etkilidir. Büyük bir kaba sıcak suyu doldurun. Başınızı eğin ve üstünü bir havlu ile örtün. Buharı almadan önce, suya gerekli miktarda yağ ekleyin. Bu tedavide okaliptüs yağı kullanılması önerilmektedir.

Sıvı tüketimi: Sıvı tüketimini arttırmak çok önemlidir. Dehidrasyonun tetiklediği sorunları önlemede çok faydalı olacaktır. Dehidrasyon ve su eksikliği kuru dudaklara ve daha az idrara çıkmaya neden olabilir. Bu sorunları su gibi sıvılarla önleyebilirsiniz. Ayrıca meyve suları içmeyi de tercih edebilirsiniz. Bazı insanları hastalık sırasında sıcak bir çorba kadar rahatlatabilen bir şey yoktur. (10)

Vitamin C: Boğmacanın tedavisinde en önemli besin değeri olduğu için boğmaca için ev ilaçlarının listesindeki çoğu gıda C vitamini grubuna dâhildir. C vitamini içeriği bol olan gıdalar tüketebilir veya tablet formunda vitamin takviyesi alabilirsiniz. (11)

Mukus üreten gıdalardan kaçının: Boğmaca sırasında mukusu artıran yiyecekler ve içecekler tüketmekten uzak durmalısınız. Bu nedenle yumurta, un, şeker, süt ve diğer süt ürünleri gibi mukus üretimini artırma eğiliminde olan gıdalardan kaçının. Bol miktarda sarımsak, sebze ve bitki çayları olan daha hafif gıdaları yemeye odaklanın. (12)

Tavsiyeler

  • Her gün 1 – 2 bardak üzüm suyu tüketebilirsiniz.
  • Bir bardak suya 2 çay kaşığı elma sirkesi ve biraz bal ekleyip her gün 2-3 kez tüketebilirsiniz.
  • Nefes açıcı özelliği olan bitkileri teneffüs edebilirsiniz.
  • Nemden ve soğuktan korunun çünkü durumu daha da kötüleşebilir.
  • İyileşme sağlanana kadar yeterince dinlenmeye çalışın.
  • Öksürmeyi tetikleyebilecekleri için ateşin yanı sıra tütün dumanı gibi tahriş edici maddelerden uzak durun.
  • Öksürme sırasında ağzınızı kapalı tutun ve ellerinizi sık sık temizleyin.
  • Dışarıdayken maske takın.
  • Nişastalı, buğdaylı, sütlü ve şekerli gıdalardan uzak durmaya çalışın.
  • Öksürük spazmını başlatabilecekleri için ufalanmış ve kuru gıdaları tüketmekten kaçının. (13)