Böbrek Taşının Nedenleri


Böbrek taşı neden olur? Böbrek taşları genellikle vücutta belirli kimyasalların birikmesi sonucu oluşmaktadır. Bu birikim aşağıdakilerden herhangi biri sonucu olabilir:

  • Kalsiyum
  • Amonyak
  • Ürik asit – vücudun yiyecekleri tüketmek suretiyle ürettiği atık bir üründür
  • Sistein – protein oluşturmaya yardımcı olan bir amino asit

Bazı tıbbi durumlar, idrarda bu maddelerin alışılmadık derecede yüksek bir seviyede olmasına neden olabilir.

Yeterli miktarda sıvı içmediğiniz takdirde de böbrek taşı geliştirme olasılığınız daha yüksektir. (1)

Rekürren (tekrarlayan) Böbrek Taşları

Bazı insanların böbrek taşını devamlı olarak oluşturma olasılığı daha yüksektir. Böbrek taşının tekrarlanması durumuna aşağıdakiler dâhildir:

  • Yüksek proteinli, düşük lifli bir beslenme programı uyguluyorsa
  • Aktif bir hayat yaşamıyorsa ya da yatağa bağlıysa
  • Ailede herhangi birinin böbrek taşı geçmişi bulunuyorsa
  • Birkaç böbrek veya idrar yolu enfeksiyonu geçirmişse
  • Daha önce böbrek taşı olmuşsa (özellikle de 25 yaşından önce oluşmuşsa)
  • Sadece bir tam böbrek varsa
  • Bağırsak baypası (sindirim sisteminizdeki ameliyat) veya Crohn hastalığı gibi ince bağırsağı etkileyen bir durum yaşanmışsa (2)

İlaç Kullanımının Tetiklediği Böbrek Taşı

Bazı ilaçların tekrarlayan böbrek taşı geliştirme riskini artırabileceğini gösteren kanıtlar bulunmaktadır. Bunlar arasında aşağıdakileri sıralamak mümkündür:

  • Aspirin
  • Antasitler
  • Diüretikler (sıvı birikimini azaltmak için kullanılır)
  • Bazı antibiyotikler
  • Bazı antiretroviral ilaçlar (HIV’ı tedavi etmek için kullanılır)
  • Bazı antiepileptik ilaçlar (3)

Böbrek Taşı Çeşitleri

Böbrek taşları çeşitli nedenlerle gelişebilir. Dört temel böbrek taşının nedenleri ise aşağıda özetlenmiştir.

Kalsiyum Taşları

İdrarda çok fazla kalsiyum olması durumunda oluşmaktadır. Aynı zamanda oluşan en yaygın böbrek taşıdır. Şu durumlarda kalsiyum birikmesi meydana gelebilir: (4)

  • İdrarda büyük miktarda kalsiyuma yol açan, hiperkalsiüri adı verilen kalıtsal bir durum
  • Aşırı aktif bir paratiroid bezi (paratiroid bezleri vücudunuzdaki kalsiyum miktarını düzenlemeye yardımcı olur)
  • Böbrek hastalığı
  • Sarkoidoz adı verilen nadir bir durum
  • Bazı kanserler

Kalsiyum taşları genellikle büyük ve pürüzsüz ya da sarmal ve pürüzlüdür. (5)

Struvite Taşları

Struvite taşlar çoğunlukla enfeksiyonlardan kaynaklanır ve yaygın olarak üriner sistem enfeksiyonu sonrasında oluşur, bu uzun süre süren bir enfeksiyondur.

Struvite taşlar kadınlarda erkeklere oranla daha yaygındır.

Ürik Asit Taşları

Ürik asit taşları, idrarda çok miktarda asit varsa oluşabilir. Ürik asit taşı oluşumuna aşağıdaki durumlar neden olabilir:

  • Çok fazla et içeren yüksek proteinli bir diyet
  • Vücudun bazı kimyasalları parçalamasını önleyen gut gibi bir durum
  • Vücutta asit seviyesinin normalden daha yüksek olmasına neden olan kalıtsal bir durum
  • Kemoterapi

Sistin Taşları

Sistin taşları en nadir böbrek taşı türüdür. Bunlara, sistinüri adı verilen, idrara geçen asit miktarını etkileyen kalıtsal bir durum neden olur. (6)

Böbrek Taşı Hastalığı Nedir?

Böbrek taşları böbreklerin iç astarında çözünmüş minerallerin birikiminin bir sonucu olarak ortaya çıkmaktadır. Bunlar genellikle kalsiyum oksalattan oluşur, ancak birkaç başka bileşik çökeltisinden de oluşabilir.

Böbrek taşları keskin, kristal yapısını korurken bir golf topunun boyutu kadar büyüyebilir. Taşlar küçük de olabilir ve fark edilmeden üriner sistemden geçebilir, ancak vücuttan atıldıklarında bu durum aşırı derecede ağrıya neden olabilir.

Vücudun içinde kalan böbrek taşları idrarın vücuttan çıkma yolunu engelleyerek, üreterin (böbrekleri mesaneye bağlanan tüp) tıkanması da dâhil olmak üzere birçok komplikasyona neden olabilir. Bunlar genelde şiddetli ağrıyla sonuçlanır. Araştırmaya göre, böbrek taşı olan kişilerin kronik böbrek hastalığı geliştirme riski de önemli derecede yüksektir. (7)

Böbrek taşı hastalığı nedir detaylı bilgi için bakınız

Böbrek Taşı Belirtileri

Böbrek taşı böbreklerinizde gezinene veya üreterinize (böbrek ve mesaneyi birleştiren tüp) geçene kadar belirtilere neden olamaz. Aksi durumda, yani böbrek taşı başlangıcında ise olası belirtiler aşağıdakileri içermektedir. Böbrek taşı nasıl anlaşılır?

  • Yan bölgelerde, sırtta ve kaburgaların altında şiddetli ağrı
  • Alt karın ve kasığa yayılmış ağrı
  • Dalgalar halinde gelen ve şiddetle dalgalanan ağrı
  • İdrara çıkarken yaşanan ağrı
  • Pembe, kırmızı ya da kahverengi renkte idrar
  • Bulanık veya kötü kokulu idrar
  • Mide bulantısı ve kusma
  • Sürekli idrara çıkma ihtiyacı
  • Her zamankinden daha sık idrara çıkma
  • Ateş ve titreme (enfeksiyon varsa)
  • Az miktarda idrar boşaltma

Böbrek taşı nedeniyle oluşan ağrı, taş idrar yolunuzdan geçerken, örneğin farklı bir yere kaydığında veya yoğunluğu arttığında değişebilir. (8)

Böbrek taşı belirtileri daha fazla bilgi için

Böbrek Taşı Tedavisi

Böbrek taşı nasıl geçer? Çoğu böbrek taşı idrarınıza karışabilecek kadar küçüktür ve evde belirtileri ilaçla tedavi etmek mümkün olabilmektedir. Daha büyük taşların ultrason veya lazer enerjisi kullanılarak parçalanması gerekebilir. Bazen çok büyük böbrek taşlarını doğrudan çıkarmak için ameliyata ihtiyaç duyulabilir. (9)

Böbrek taşı ameliyatı: Böbrekteki çok büyük taşları çıkarmak için uygulanan bir ameliyattır. Perkütan nefrolitotomi adlı bu süreç, küçük bir kesikten/delikten sokulmuş küçük teleskopları ve aletleri kullanarak böbrek taşını cerrahi olarak çıkarmayı gerektirir. (10)

Böbrek taşı olan tüm insanların yarısında beş yıl içinde tekrar böbrek taşı oluşacağı tahmin edilmektedir. Böbrek taşlarının oluşmasından kaçınmak için, her gün bol miktarda su içtiğinizden emin olun, böylece susuz kalmazsınız. Böbrek taşlarına dönüşen atık ürünleri önlemek için sık idrara çıkabilecek kadar idrar üretmek çok önemlidir. (11)

Böbrek taşı için hangi doktora gidilir: Böbrek taşlarından kaynaklanan ağrı nedeniyle derhal yardıma ihtiyacınız varsa, bir acil tıp uzmanını görebilirsiniz. Acil olmayan böbrek taşlarını teşhis ve tedavi edebilen sağlık uzmanları arasında şunlar bulunur:

  • Aile hekimleri
  • İç hastalıkları uzmanları
  • Ürologlar (12)

Böbrek taşı tedavisi fazlası için tıklayınız