Bipolar Bozukluk (Manik Depresif Bozukluğu) Tedavisi


Bipolar bozukluk nasıl geçer? Bipolar bozukluğun tedavisi, belirtilerini kontrol altına alma üzerine çalışmaktadır. Bozukluğu geliştirdikten sonra ne kadar çabuk tedaviye başlanırsa, belirtilerin kontrol altına alınma şansı o kadar yükselmektedir. Bununla birlikte, duruma yönelik tedavi seçeneklerini keşfetmek için de asla geç değildir. Bipolar bozukluk kronik bir durumdur, yani bir ömür boyu sürmektedir. Bu nedenle, depresyon veya mani atakları yatışsa bile, bozukluk tedavi edilmezse geri döneceklerdir. (1)

Çoğu bipolar bozukluk belirtilerini tedavi etmenin yolu ilaç, psikoterapi ve psiko-eğitimin bir kombinasyonunu içermektedir. Bazen madde kullanımı tedavisi, yoğun ayakta tedavi programları ve hastaneye kaldırma da gerekli olabilmektedir. Bu tedavi seçeneklerini daha ayrıntılı olarak şöyle açıklamak mümkündür: (2)

İlaç Tedavisi

İlaç tedavisi, bipolar bozukluğun tedavisinin ve ruh hallerinin dengelenmesinin önemli bir parçasıdır. Bipolar bozukluk için doktor tarafından reçete edilebilecek bazı ortak ilaç kategorileri şunlardır:

Duygudurum düzenleyiciler: Manik veya hipomanik atakları tedavi etmek için reçete edilmektedir.

Antidepresanlar: Depresif dönemleri tedavi etmek için reçete edilmektedir.

Antipsikotikler: Bazen diğer ilaçlara ilaveten duygudurum evre belirtilerini tedavi etmek için reçete edilmektedir. (3)

Tek başına ilaç genellikle bipolar bozukluk belirtilerini kontrol etmek için yeterli değildir. Bipolar bozukluk için en etkili tedavi stratejisi, ilaç, terapi, yaşam tarzı değişiklikleri ve sosyal desteğin bir kombinasyonunu olmalıdır. (4)

Psikoterapi

Psikoterapi konuşma terapisi veya danışmanlık olarak da bilinmektedir. Psikoterapi, bir bireyin bozuklukla baş etme ve belirtileri yönetme konusunda etkili stratejiler öğrenmesi ve bunları uygulamak için zaman ayırmasını sağlayabilmektedir.

Bilişsel davranışçı terapi, kişinin negatif düşünce kalıplarını ve takip eden davranışları sorgulamasına yardımcı olmaktadır.

Aile terapisi, aile üyelerinin sakin ve etkili bir şekilde iletişim kurmalarını ve yaşanılan ilişki stresini azaltmayı sağlayabilmektedir. Psikoterapi problem çözme, kişisel bakım alışkanlıkları geliştirme ve esneklik oluşturma için değerli psiko-eğitimi sunmaktadır. (5)

Ayakta Tedavi

Ayakta tedavide, hasta tıbbi tedaviyi, bir sıhhi veya dış tedavi merkezine gerektikçe gelmek suretiyle görmektedir. Ayakta tedavi programları bireysel ve grup terapileri, vaka yönetimi, tıbbi destek ve akıl hastalığı olan insanlar için akran desteği sağlamaktadır. Ayrıca, ilaç yönetimi, belirti yönetimi, madde bağımlılığından kurtulma ve günlük yaşam becerileri gibi konularda önemli psiko-eğitim sunabilmektedir. Birçok günlük program ayrıca, ek ihtiyaçları olan insanlar için mesleki konut desteği de vermektedir. (6)

Hastanede Tedavi

Ruh haliniz özellikle çok karmaşık olduğunda, intihar düşünceleri veya davranışları yaşandığında, bir hastanede veya uzun süreli bakım tesislerinde yatarak tedavi görmeniz gerekebilir. Yatarak uygulanan tedavinin amacı, ruh halinizi stabilize etmek ve sizi, gelecekteki hastane ziyaretlerinin sıklığını veya süresini azaltabilecek gerekli ayakta tedavi desteğine bağlamaktır. (7)

Tavsiyeler

Eğitim almak: Bipolar bozukluk hakkında mümkün olduğunca bilgi edinin. Ne kadar çok şey bilirseniz, kendinize o kadar çok yardımcı olabilirsiniz.

Harekete geçin: Egzersiz, ruh hali üzerinde faydalı bir etkiye sahiptir ve karşılaştığınız bipolar atak sayısını azaltabilir. Koşu, yürüyüş, yüzme, dans etme, tırmanma veya kol ve bacak hareketlerini harekete geçiren aerobik egzersiz özellikle beyninize ve sinir sisteminize yararlı olabilir.

Stresi kontrol altında tutun: Stresli durumlardan kaçının, sağlıklı bir iş-yaşam dengesi oluşturun ve meditasyon, yoga veya doğru nefes alma gibi rahatlama tekniklerini deneyin. (8)

Destek isteyin: Yardım ve teşvik için açabileceğiniz kişilere sahip olmak önemlidir. Bir destek grubuna katılmayı veya güvenilir bir arkadaşınızla konuşmayı deneyin.

Arkadaşlarınız ve ailenizle iletişim içinde olun: Yaşadığınız durumlar hakkında birileriyle iletişim kurmanız, yalnız olmadığınızı ve gerektiğinde onlardan da yardım alabileceğini bilmek faydalı olabilir.

Sağlıklı seçimler yapın: Sağlıklı uyku ve yemek alışkanlıkları ruh halinizi dengelemeye yardımcı olabilir. Düzenli bir uyku rutinine sahip olmanız özellikle önemlidir.

Ruh halinizi izleyin: Belirtilerinizi takip edin ve ruh halinizin kontrol dışı kaldığını gösteren işaretlere dikkat edin, böylece sorunu başlamadan durdurabilirsiniz. (9)

Bipolar Bozukluk İçin Hangi Doktora Gidilir?

Bipolar bozukluk tanısı ve tedavisi için bir psikiyatra başvurmanız gerekir. Psikiyatr zihinsel sağlık alanında uzmanlaşmış bir tıp doktorudur. (10)

Bipolar Bozukluk (Manik Depresif Bozukluğu) Nedir?

Bipolar bozukluk (manik depresyon veya manik depresif bozukluk olarak da bilinmektedir) ruh hali, enerji, düşünce ve davranışta ciddi değişimlere neden olan zihinsel bir hastalıktır. Bu bozukluğu yaşayan kişi, aşırı uçtaki manik yükselmelerden, depresyonun en dibine kadar inen karmaşık ruh hallerine maruz kalmaktadır. Sadece kısa süreli iyi veya kötü ruh halinden daha fazlasıyla, bipolar bozukluk döngüleri günler, haftalar veya aylarca sürebilmektedir. Normal ruh hallerinin aksine, bipolar bozukluğun ruh hali değişiklikleri o kadar yoğundur ki, bu durum kişinin işlev yeteneğine müdahale edebilmektedir.

Manik atak sırasında, dürtüsel olarak kişi işinden ayrılabilir, kredi kartlarında büyük miktarlarda harcamalar yapabilir veya iki saat uyusa bile dinlenmiş gibi hissedebilir. Depresif bir dönem boyunca ise yataktan kalkamayacak kadar çok yorgun hisseder, işsiz olduğu ve borçlandığı için kendini nefret dolu düşüncelerle ve umutsuzluklarla doldurur. (11)

Bipolar Bozukluk (Manik Depresif Bozukluğu) Belirtileri

Bipolar bozukluk nasıl anlaşılır? Bipolar bozukluk başlangıcı belirtileri kişiden kişiye ve ruh durumuna göre değişmektedir. Bipolar bozukluk yani manik depresif bozukluk, hem manik belirtilerinin hem de depresyon belirtilerinin bir birleşimi olan oldukça karışık bir durumdur. (12)

Manik evre belirtileri şunlardır:

  • Artan enerji, aktivite ve huzursuzluk
  • Aşırı derecede yüksek, aşırı derecede iyi, öforik (coşkulu) ruh hali
  • Aşırı sinirlilik
  • Yarış düşünceleri ve hızlı konuşma, bir fikirden diğerine atlama
  • Dikkat dağınıklığı veya konsantrasyon eksikliği
  • Azalan uyku ihtiyacı
  • Hedefe yönelik etkinlik artışı (örneğin, iş veya okul projeleri)
  • Kişinin yetenek ve güçlerinde gerçekçi olmayan inançlar
  • Alışılmıştan farklı kalıcı ve uzun süreli davranış dönemi
  • Artan cinsel ilişkiler
  • Uyuşturucu, alkol ve uyku ilaçlarını kötüye kullanma
  • Kışkırtıcı, müdahaleci veya agresif davranışlar
  • Bir şeylerin yanlış olduğunu inkâr etmek (13)

Depresif evre belirtileri şunlardır:

  • Sürekli üzgün, endişeli veya boş ruh hali
  • Umutsuzluk veya kötümserlik duyguları
  • Suçluluk hissi, değersizlik veya çaresizlik hissi
  • Cinsel ilişki de dâhil zevk ve istek kaybı
  • Enerji azalması veya yorgunluk hissi
  • Konsantrasyon, hatırlama ve karar verme zorluğu
  • Huzursuzluk
  • Çok fazla uyumak ya da uyku yetersizliği
  • İştah veya istenmeyen kilo kaybı
  • Kronik ağrı veya fiziksel hastalık veya yaralanmanın neden olmadığı sürekli fiziksel belirtiler
  • Ölüm veya intihar girişimleri üzerine düşünceler (14)

Bipolar Bozukluk (Manik Depresif Bozukluğu) Nedenleri

Bipolar bozukluk neden olur? Bipolar bozukluğun nedeni tam olarak bilinmemektedir. Genetik faktörler, nörokimyasal ve çevresel faktörler muhtemelen bipolar bozukluğun başlangıcında ve ilerlemesinde rol oynamaktır.

Yapılan son çalışmalara göre, bipolar bozukluk, beyindeki belirli bir bölgede ortaya çıkan ve beyin kimyasallarının arızalanmasından kaynaklanan ağırlıklı olarak nörobiyolojik bir bozukluktur. Serotonin, dopamin ve noradrenalin olmak üzere üç spesifik beyin kimyasal maddesi söz konusudur. Nörobiyolojik bir bozukluk olarak, pasif kalabilmekte, kendiliğinden aktifleştirilmekte ya da yaşamdaki stres faktörleri tarafından tetiklenebilmektedir. (15)