Bipolar Bozukluk (Manik Depresif Bozukluğu) Nedir?


Bipolar bozukluk (manik depresyon veya manik depresif bozukluk olarak da bilinmektedir) ruh hali, enerji, düşünce ve davranışta ciddi değişimlere neden olan zihinsel bir hastalıktır. Bu bozukluğu yaşayan kişi, aşırı uçtaki manik yükselmelerden, depresyonun en dibine kadar inen karmaşık ruh hallerine maruz kalmaktadır. Sadece kısa süreli iyi veya kötü ruh halinden daha fazlasıyla, bipolar bozukluk döngüleri günler, haftalar veya aylarca sürebilmektedir. Normal ruh hallerinin aksine, bipolar bozukluğun ruh hali değişiklikleri o kadar yoğundur ki, bu durum kişinin işlev yeteneğine müdahale edebilmektedir. ()

Manik atak sırasında, dürtüsel olarak kişi işinden ayrılabilir, kredi kartlarında büyük miktarlarda harcamalar yapabilir veya iki saat uyusa bile dinlenmiş gibi hissedebilir. Depresif bir dönem boyunca ise yataktan kalkamayacak kadar çok yorgun hisseder, işsiz olduğu ve borçlandığı için kendini nefret dolu düşüncelerle ve umutsuzluklarla doldurur. (2)

Bipolar Bozukluk (Manik Depresif Bozukluğu) Belirtileri

Bipolar bozukluk nasıl anlaşılır? Bipolar bozukluk başlangıcı belirtileri kişiden kişiye ve ruh durumuna göre değişmektedir. Bipolar bozukluk yani manik depresif bozukluk, hem manik belirtilerinin hem de depresyon belirtilerinin bir birleşimi olan oldukça karışık bir durumdur. (3)

Manik evre belirtileri şunlardır:

  • Artan enerji, aktivite ve huzursuzluk
  • Aşırı derecede yüksek, aşırı derecede iyi, öforik (coşkulu) ruh hali
  • Aşırı sinirlilik
  • Yarış düşünceleri ve hızlı konuşma, bir fikirden diğerine atlama
  • Dikkat dağınıklığı veya konsantrasyon eksikliği
  • Azalan uyku ihtiyacı
  • Hedefe yönelik etkinlik artışı (örneğin, iş veya okul projeleri)
  • Kişinin yetenek ve güçlerinde gerçekçi olmayan inançlar
  • Alışılmıştan farklı kalıcı ve uzun süreli davranış dönemi
  • Artan cinsel ilişkiler
  • Uyuşturucu, alkol ve uyku ilaçlarını kötüye kullanma
  • Kışkırtıcı, müdahaleci veya agresif davranışlar
  • Bir şeylerin yanlış olduğunu inkâr etmek (4)

Depresif evre belirtileri şunlardır:

  • Sürekli üzgün, endişeli veya boş ruh hali
  • Umutsuzluk veya kötümserlik duyguları
  • Suçluluk hissi, değersizlik veya çaresizlik hissi
  • Cinsel ilişki de dâhil zevk ve istek kaybı
  • Enerji azalması veya yorgunluk hissi
  • Konsantrasyon, hatırlama ve karar verme zorluğu
  • Huzursuzluk
  • Çok fazla uyumak ya da uyku yetersizliği
  • İştah veya istenmeyen kilo kaybı
  • Kronik ağrı veya fiziksel hastalık veya yaralanmanın neden olmadığı sürekli fiziksel belirtiler
  • Ölüm veya intihar girişimleri üzerine düşünceler (5)

Bipolar Bozukluk (Manik Depresif Bozukluğu) Nedenleri

Bipolar bozukluk neden olur? Bipolar bozukluğun nedeni tam olarak bilinmemektedir. Genetik faktörler, nörokimyasal ve çevresel faktörler muhtemelen bipolar bozukluğun başlangıcında ve ilerlemesinde rol oynamaktır.

Yapılan son çalışmalara göre, bipolar bozukluk, beyindeki belirli bir bölgede ortaya çıkan ve beyin kimyasallarının arızalanmasından kaynaklanan ağırlıklı olarak nörobiyolojik bir bozukluktur. Serotonin, dopamin ve noradrenalin olmak üzere üç spesifik beyin kimyasal maddesi söz konusudur. Nörobiyolojik bir bozukluk olarak, pasif kalabilmekte, kendiliğinden aktifleştirilmekte ya da yaşamdaki stres faktörleri tarafından tetiklenebilmektedir. (6)

Bipolar Bozukluk (Manik Depresif Bozukluğu) Tedavisi

Bipolar bozukluk nasıl geçer? Tedavi, çoğu insanın (bipolar bozukluğun en şiddetli biçimlerine sahip olanlar dahi olsa) ruh hali değişiklikleri ve diğer bipolar bozukluk belirtilerini daha iyi kontrol altına almasına yardımcı olmaktadır. Etkili bir tedavi planı genellikle bir ilaç ve psikoterapi (konuşma terapisi olarak da adlandırılır) kombinasyonunu içermektedir.

Bipolar bozukluk yaşam boyu süren bir hastalıktır. Manik atakları ve depresyon evreleri tipik olarak zamanla geri gelmektedir. Evreler arasında, bipolar bozukluğu olan birçok insan ruh hali değişiklikleri yaşamamaktadır, ancak bazı insanlar daha fazla belirti gösterebilmektedir. Uzun süreli sürekli tedavi bu belirtilerin kontrol altına alınmasına yardımcı olabilmektedir. (7)

Bipolar Bozukluk İçin Hangi Doktora Gidilir?

Bipolar bozukluk tanısı ve tedavisi için bir psikiyatra başvurmanız gerekir. Psikiyatr zihinsel sağlık alanında uzmanlaşmış bir tıp doktorudur. (8)

Bipolar Bozukluğa (Manik Depresif Bozukluğu) Ne İyi Gelir?

Bipolar Bozukluk Bitkisel Tedavisi

Kediotu (Valerian): Kediotu kökü, sinir sistemini sakinleştirmeye yardımcı olabilecek güçlü yatıştırıcı özellikleri ile tanınmaktadır. Sıklıkla anksiyete, uyku sorunları ve duygudurum bozuklukları için alternatif bir ilaç olarak kullanılmaktadır.

Çarkıfelek çiçeği: Çarkıfelek çiçeği bipolar bozukluğun manik dönemlerinde yaşanan kaygı ve heyecanı azaltabilecek yatıştırıcı özelliklere sahiptir. Ayrıca uykusuzluk tedavisine de yardımcı olabilmektedir. (9)

Sarı kantaron: Sarı kantaron popüler bir bitkisel antidepresandır ve hafif-orta dereceli depresyon tedavisine yardımcı olabilmektedir. Aynı zamanda, çeşitli beyin kimyasallarını da etme yeteneğine sahiptir. Not: Bipolar bozukluktan muzdarip olanlar, maniyi tetikleyebileceği için bu bitkiyi sadece bir doktora danıştıktan sonra almalıdır. Ayrıca, çok sayıda reçeteli ilaçla etkileşime girme eğilimindedir. (10)

Meyan kökü: Meyan kökü, bipolar bozuklukta antidepresan olarak görev yapabileceğinden tedaviye yardımcı olabilmektedir. Ayrıca hormon üretimini etkileme yeteneğine de sahiptir. (11)

Keten tohumu: Keten tohumu yağı kullanımı depresyonla mücadeleye yardımcı olabilmektedir, bu nedenle depresyonun neden olduğu bipolar bozukluğu tedavi etmek için de kullanılabilmektedir.

Ginseng: Genellikle bipolar bozukluktan muzdarip olanlar açık bir sebep olmadan panik yapmaya başlamaktadır. Hastalık ayrıca aşırı uyuşukluk, dipsiz bir kuyuya düşme hissi ve umutsuzluk da getirmektedir. Ginseng hastalığa bağlı olarak hissedilen uyuşukluk, tembellik ve enerji eksikliğini azaltmaya yardımcı olur.

Ginkgo biloba: Ginkgo biloba, harika bir ruh hali arttırıcı olarak çalışmaktadır. Bipolar bozuklukla birlikte gelen umutsuzluk hissi ile mücadele etmek için ginkgo bitkisinden yardım alınabilmektedir. (12)

Bipolar Bozukluk Evde Tedavi Yöntemleri

Balık yağı: Omega-3 yağ asitleri bakımından zengin olan balık yağı bipolar bozukluğun tedavisine yardımcı olabilmektedir. EPA (eikosapentaenoik asit) ve DHA (dokosaheksaenoik asit) içeriği hormon üretimi ve sinir dokusu sağlığı için gereklidir. Balık yağı, beynin işlevselliğini geliştirir ve depresyonun üstesinden gelmeye yardımcı olur.

Balık yağı takviyeleri alabilir ya da omega-3 yağ asitleri açısından zengin olan ton balığı, uskumru, somon, ringa balığı ve alabalık gibi yağlı balıkları düzenli olarak yiyebilirsiniz. (13)

Lityum: Eskiden lityum, genellikle bipolar bozukluğun etkilerini azaltmak için doktorlar tarafından reçete edilmekteydi, ancak tanı ve dozajlarda hatalar yaşanmaktaydı.

Bununla birlikte, hardal, deniz yosunu, antepfıstığı ve süt ürünleri gibi çeşitli gıdalarda doğal olarak bulunan lityumdan fayda sağlayabilirsiniz. Lityumun, bipolar bozukluktan muzdarip olanların manik dönemlerini azalttığı gösterilmiştir, ancak doğal olarak erişildiğinde daha sağlıklı sayılır. (14)

Magnezyum: Magnezyum, lityuma benzer bir şekilde çalışmaktadır ancak daha az sağlık riski taşımaktadır. Bir ruh hali dengeleyicisi olarak mani belirtilerini hafifletmeye yardımcı olabilmektedir. Aynı zamanda uykuyu da teşvik eder. Magnezyum eksikliği sıklıkla uykusuzluğa ve endişeye yol açmaktadır.

Magnezyum takviyeleri alabilir ya da ıspanak, pazı, kabak çekirdeği, ayçiçeği çekirdeği, kaju fıstığı, soya fasulyesi ve siyah fasulye gibi magnezyumdan zengin yiyecekleri yiyebilirsiniz. (15)

B vitaminleri: B vitaminleri, bipolar bozukluktan muzdarip olanlar için faydalı olabilmektedir, çünkü ruh halini düzenlemeye yardımcı olmaktadırlar. Anksiyete, sinirlilik, depresyon, ruhsal değişimler ve yorgunluk gibi belirtileri azaltmaya yardımcı olabildikleri için B1, B6, B9 ve B12 vitaminleri özellikle önemlidir.

Tiamin olarak da adlandırılan B1 vitamini, beyin ve vücuttaki kan dolaşımını geliştirir. Piridoksin olarak da adlandırılan B6 vitamini sinirlilikle mücadele eder. Halk arasında folik asit olarak bilinen B9 vitamini ise uygun beyin fonksiyonunu ve temel beyin kimyasallarının sentezini sağlamak için kritik bir önem taşır. (16)