Bipolar Bozukluk (Manik Depresif Bozukluğu) Belirtileri


Bipolar bozukluk nasıl anlaşılır? Bipolar bozukluğun çeşitli türleri ve ona bağlı olarak da değişen belirtileri bulunmaktadır. Manik veya hipomani (manik kadar şiddetli olmayan) ve depresyon belirtilerini içerebilmektedir. Belirtiler ruh hali ve davranışlarda beklenmedik değişikliklere neden olabilmekte, bu da yaşamda ciddi sıkıntı ve zorluklarla sonuçlanabilmektedir. (1)

Bipolar Bozukluk Türleri

Bipolar I bozukluk: Hipomanik veya majör depresif olaylar öncesi veya sonrasında en az bir manik dönem yaşanmaktadır. Bazı durumlarda, manik gerçeklikten bir kesinti nedeniyle tetikleyebilmektedir (psikoz, bazı ruhsal belirtilerin bir arada görülmesi).

Bipolar II bozukluk: En az bir majör depresif evre ve en az bir hipomanik evre bulunmaktadır, ancak manik evre hiç yaşanmamaktadır.

Siklotik bozukluk: Hafif derecede mani ve orta derecede depresyon dönemlerinin bulunduğu hafif şiddette bipolar bozukluktur. Belirtiler en az 2 yıl boyunca sürmektedir.

Diğer tipler: Bunlara, bazı ilaçlar ve alkol kullanımı ya da Cushing hastalığı, multipl skleroz veya felç gibi tıbbi bir durum nedeniyle ortaya çıkan bipolar ve ilgili bozukluklar dâhildir. (2)

Bipolar II bozukluk, bipolar I bozukluğun hafif bir formu değildir, ayrı tanı gerektiren bir durumdur. Bipolar I bozukluğunun manik atakları şiddetli ve tehlikeli olabilirken, bipolar II bozukluğu olan bireyler, önemli bir bozulmaya neden olabilecek daha uzun süren bir depresyon yaşayabilmektedir.

Bipolar bozukluk başlangıcı herhangi bir yaşta görülebilmesine rağmen, genel olarak gençlerde veya 20’li yılların başlarında teşhis edilmektedir. Belirtiler kişiden kişiye göre ve zaman içinde değişebilmektedir. (3)

Mani ve Hipomani Belirtileri

Mani ve hipomani iki ayrı atak çeşididir, ancak ikisinde de aynı belirtiler yaşanmaktadır. Mani, hipomaniden daha ağırdır ve işyerinde, okulda ve sosyal aktivitelerde ve ayrıca ilişki güçlüklerinde daha belirgin problemlere neden olur. Mani ayrıca gerçeklikten bir kesintiyle tetikleyebilir (psikoz) ve hastaneye kaldırılmayı gerektirir.

Hem manik hem de hipomanik bir dönem aşağıda sıralanmış olan belirtilerden üç veya daha fazlasını içerebilmektedir:

  • Anormal derecede iyimser, heyecanlı ve sabırsız olma
  • Artan aktivite, enerji veya ajitasyon
  • Abartılı refah ve kendine güven duygusu (öfori)
  • Uyku ihtiyacının azalması
  • Alışılmadık konuşma tarzı
  • Yarış düşünceleri
  • Dikkat dağınıklığı
  • Karar verme güçlüğü (boşa para harcama, cinsel risk alma veya aptalca yatırım yapma gibi) (4)

Majör Depresif Dönem Belirtileri

Büyük bir depresif atak, iş, okul, sosyal aktiviteler veya ilişkiler gibi gündelik faaliyetlerde gözle görülür zorluklara neden olacak kadar şiddetli belirtileri içerebilmektedir:

  • Hüzünlü, boş, umutsuz veya ağlamaklı olma hissi gibi depresyondaki ruh halleri (çocukluk ve gençlerde depresif ruh huzursuzluğu da görülebilir)
  • Gösterilen ilgi kaybı veya hiçbir şeyden zevk alamama (hemen hemen tüm faaliyetler)
  • Diyet yapmazken önemli kilo kaybı, kilo alımı, iştah azalması veya artması (çocuklarda, beklendiği gibi kilo alınamaması depresyon belirtisi olabilir)
  • Uykusuzluk ya da çok fazla uyku
  • Huzursuzluk veya ağır hareket etme
  • Yorgunluk veya enerji kaybı
  • Değersizlik ya da aşırı veya uygunsuz suçluluk duyguları
  • Düşünme veya konsantre olmada azalma ya da kararsızlık
  • İntiharı düşünmek, planlamak veya denemek (5)

Bipolar Bozukluğun Diğer Özellikleri

Bipolar I bozukluk ve bipolar II bozukluk belirtileri anksiyete, stres, melankoli, psikoz veya diğerleri gibi başka özellikleri de içerebilmektedir. Belirtilerin zamanlaması, karışık veya hızlı olabilmektedir. Buna ek olarak, bipolar bozukluk belirtileri hamilelik dönemine ya da mevsimlere göre değişkenlik gösterebilmektedir. (6)

Çocuklarda ve Gençlerde Bipolar Bozukluk Belirtileri

Çocuklarda ve gençlerde bipolar bozukluk belirtilerini tespit etmek zor olabilmektedir. Normal iniş çıkışların, stresin ya da bir travmanın sonuçlarının bipolar bozukluğun dışında bir zihinsel sağlık sorununun belirtileri olup olmadığını anlamak çoğu zaman zordur.

Çocuklar ve gençler belirgin majör depresif, manik veya hipomanik ataklar gösterebilmektedir, ancak bunlar yetişkinlerden farklı olabilmektedir. Olaylar sırasında ruh halleri hızla değişebilir. Bazı çocuklar, dönemler arasında duygudurum belirtileri olmadan dönemlere sahip olabilmektedir.

Çocuklarda ve gençlerde bipolar bozukluğun en belirgin belirtileri, her zamanki ruh hali değişimlerinden farklı olarak şiddetli ruh hali dalgalanmalarını içerebilmektedir. (7)

Bipolar Bozukluk (Manik Depresif Bozukluğu) Nedir?

Bipolar bozukluk (manik depresyon veya manik depresif bozukluk olarak da bilinmektedir) ruh hali, enerji, düşünce ve davranışta ciddi değişimlere neden olan zihinsel bir hastalıktır. Bu bozukluğu yaşayan kişi, aşırı uçtaki manik yükselmelerden, depresyonun en dibine kadar inen karmaşık ruh hallerine maruz kalmaktadır. Sadece kısa süreli iyi veya kötü ruh halinden daha fazlasıyla, bipolar bozukluk döngüleri günler, haftalar veya aylarca sürebilmektedir. Normal ruh hallerinin aksine, bipolar bozukluğun ruh hali değişiklikleri o kadar yoğundur ki, bu durum kişinin işlev yeteneğine müdahale edebilmektedir.

Manik atak sırasında, dürtüsel olarak kişi işinden ayrılabilir, kredi kartlarında büyük miktarlarda harcamalar yapabilir veya iki saat uyusa bile dinlenmiş gibi hissedebilir. Depresif bir dönem boyunca ise yataktan kalkamayacak kadar çok yorgun hisseder, işsiz olduğu ve borçlandığı için kendini nefret dolu düşüncelerle ve umutsuzluklarla doldurur. (8)

Bipolar Bozukluk (Manik Depresif Bozukluğu) Nedenleri

Bipolar bozukluk neden olur? Bipolar bozukluğun nedeni tam olarak bilinmemektedir. Genetik faktörler, nörokimyasal ve çevresel faktörler muhtemelen bipolar bozukluğun başlangıcında ve ilerlemesinde rol oynamaktır.

Yapılan son çalışmalara göre, bipolar bozukluk, beyindeki belirli bir bölgede ortaya çıkan ve beyin kimyasallarının arızalanmasından kaynaklanan ağırlıklı olarak nörobiyolojik bir bozukluktur. Serotonin, dopamin ve noradrenalin olmak üzere üç spesifik beyin kimyasal maddesi söz konusudur. Nörobiyolojik bir bozukluk olarak, pasif kalabilmekte, kendiliğinden aktifleştirilmekte ya da yaşamdaki stres faktörleri tarafından tetiklenebilmektedir. (9)

Bipolar Bozukluk (Manik Depresif Bozukluğu) Tedavisi

Bipolar bozukluk nasıl geçer? Tedavi, çoğu insanın (bipolar bozukluğun en şiddetli biçimlerine sahip olanlar dahi olsa) ruh hali değişiklikleri ve diğer bipolar bozukluk belirtilerini daha iyi kontrol altına almasına yardımcı olmaktadır. Etkili bir tedavi planı genellikle bir ilaç ve psikoterapi (konuşma terapisi olarak da adlandırılır) kombinasyonunu içermektedir.

Bipolar bozukluk yaşam boyu süren bir hastalıktır. Manik atakları ve depresyon evreleri tipik olarak zamanla geri gelmektedir. Evreler arasında, bipolar bozukluğu olan birçok insan ruh hali değişiklikleri yaşamamaktadır, ancak bazı insanlar daha fazla belirti gösterebilmektedir. Uzun süreli sürekli tedavi bu belirtilerin kontrol altına alınmasına yardımcı olabilmektedir. (10)

Bipolar Bozukluk İçin Hangi Doktora Gidilir?

Bipolar bozukluk tanısı ve tedavisi için bir psikiyatra başvurmanız gerekir. Psikiyatr zihinsel sağlık alanında uzmanlaşmış bir tıp doktorudur. (11)