Balgam Belirtileri


Balgam, boğaz, bronş pasajları ve akciğerler tarafından üretilen kalın, kaygan ve yapışkan bir maddedir. Mukus olarak da bilinen balgam, bazen ölü hücreler, irin veya toz dâhil yabancı maddeler gibi diğer maddeleri de içerebilmektedir.

Çoğu zaman, aşırı şekilde üretilmeye başlanan ve öksürüğe yol açan balgamın pnömoni gibi bir solunum yolu enfeksiyonu, kistik fibroz ve astım gibi anormal miktarlarda balgam üretimine neden olan hastalıklardan hangisinin sebep olduğunu anlamak zordur. (1)

Balgam nasıl anlaşılır? Balgam, anormal derecede kalın veya köpüklü, berrak, sarı veya yeşil renkte ortaya çıkabilir. Diğer yandan, sebebine bağlı olarak, görünür miktarda kan içerebilir veya pembe renkte olabilir. Bazı durumlarda, aşırı derecede kalın olan balgam hem şiddetli öksürüğe neden olmakta hem de kişi öksürdükçe nefes boruları tıkanmaya başlamaktadır.

Anormal balgam belirtileri, enfeksiyonlar, malignite (kötü huylu tümör), inflamasyon, alerji, travma, ilaçlar ve hava yolu obstrüksiyonu gibi hafif ile ciddi sağlık sorunları nedeniyle oluşmaktadır. (2)

Bazı durumlarda, balgam belirtileri, kronik obstrüktif akciğer hastalığı veya akciğer kanseri gibi ciddi veya hayati tehlike oluşturan bir hastalık veya rahatsızlığın belirtisi olarak ortaya çıkabilmektedir. Kişi öksürdüğünde veya bol miktarda balgam ürettiğinde veya balgam olağandışı, kalıcı, tekrar eden veya endişe verici bir durumdaysa, hemen tıbbi yardım alınmalıdır.

Eğer nefes alırken güçlük çekiyorsanız, balgamla beraber göğüs ağrısı, nefes darlığı, boğaz, ağız veya yüzün şişmesi ya da kanlı, pembe ve köpüklü balgam varsa, mutlaka acil tıbbi yardım alınmalıdır. (3)

Balgam ve Diğer Belirtiler

Balgam başlangıcı belirtileri, altta yatan hastalığa veya rahatsızlığa bağlı olarak değişen diğer belirtilere de yol açabilmektedir. Örnek vermek gerekirse, balgam belirtileri bir enfeksiyon nedeniyle oluştuysa, bu durum ateş ve vücut ağrısına da neden olabilmektedir. (4)

Bulaşıcı Hastalıklar: Soğuk algınlığı, grip, boğaz ağrısı ve sinüzit gibi bulaşıcı hastalıklar balgamla beraber ortaya çıkan diğer belirtilere de neden olabilmektedir:

  • Öksürük
  • Yorgunluk
  • Ateş, titreme ya da terleme olsun ya da olmasın
  • Baş ağrısı
  • Kas ağrıları
  • Mide bulantısı ve iştah kaybı
  • Burun akıntısı veya tıkanması (genellikle yeşil veya sarı renkte akmaktadır)
  • Hapşırma
  • Şişmiş lenf düğümleri
  • Boğaz ağrısı
  • Gözlerin sulanması (5)

Alerjiler: Alerjiler balgamla beraber diğer belirtileri de neden olabilmektedir:

  • Gözlerde kızarıklık
  • Öksürük
  • Burun, boğaz veya kulak kaşıntısı
  • İsilik
  • Tıkalı burun ve geniz akıntısı
  • Hapşırma
  • Sulu, kaşıntılı gözler (6)

Acil Tıbbi Yardım Gerektiren Belirtiler

Balgam, akut pulmoner ödem veya ciddi astım atağı gibi acil durumlarda hemen değerlendirilmesi gereken ciddi veya hayatı tehdit eden bir durumun belirtisi olabilmektedir. Aşağıda sıralanmış olan belirtiler durumunda mutlaka acil tıbbi yardım alınmalıdır.

  • Dudakların, tırnakların ve cildi mavi bir renk alması (siyanoz)
  • Göğüs ağrısı, nefes alamama veya basınç
  • Öksürürken kan veya pembe renkte kanlı balgam
  • Büyük miktarlarda köpüklü mukus veya balgamı öksürmek
  • Karışıklık veya yönelim bozukluğu da dahil bilinç düzeyinde veya uyanıklık düzeyinde azalma
  • Konuşmada zorluk çekme
  • Hızlanan kalp atışı
  • Boğulma, nefes darlığı, nefes almama, yüksek sesle nefes alma veya hırıltılı solunum gibi solunum ya da nefes darlığı sorunları
  • Yuttuktan sonra şiddetli ağrı veya yutkunma yetersizliği
  • Dil, dudak, ağız veya yüzün aniden şişmesi veya yüz ya da boyunda kurdeşenler (7)

Balgam Nedir?

Balgam olarak da bilinen boğaz mukusu, boğaz mukusla tıkadığında veya burnunuzun arkasından genzinize akan, rahatsız edici geniz akıntısı olarak tanımlanabilir. Gırtlak ve burun bezleri günde yaklaşık olarak 1-2 litre mukus üretmektedir.

Bu mukus, sinüs pasajlarını hizalayan ve birçok önemli fonksiyona sahip olan hücrelerden oluşmaktadır. Burun kanallarını nemlendirmekte ve temizlemektedir. Kanallarda bulunan yabancı parçacıkları yakalamakta, onları solunum sistemine süzülmesini durdurmaktadır. Böylece, solunum yolunu nemlendirmekte ve vücudun enfeksiyona karşı savaşmasını sağlamaktadır. Çoğu kez bu balgamı yuttuğumuzun farkında bile olmayız. (8)

Balgam Nedenleri

Balgam neden olur? Boğazda balgamın birikmesi çoğunlukla aşırı geniz akıntısı ile bağlantılıdır. Bu duruma sıklıkla alerjiler, grip ve soğuk algınlığı neden olmaktadır. Balgamın diğer nedenleri şunlardır:

  • Boğaz enfeksiyonu
  • Bademcik iltihabı
  • Larenjit
  • Mononükleoz
  • Krup hastalığı
  • Sigara içmek
  • Hava kirliliği
  • Kimyasal uçucu maddeler
  • Gebelik
  • Anksiyete

Hastalıkların ve rahatsızlıkların yanı sıra, aşırı balgam üretimine bazı gıdılar da neden olabilmektedir:

  • Süt
  • Yoğurt
  • Tereyağı
  • Peynir
  • Dondurma
  • Soya ürünleri

Mevsimsel alerjiler veya üst solunum yolundaki bir enfeksiyonu yaşıyorsanız, kendinizi iyi hissedene kadar süt ve soya ürünlerinden uzak durmak iyi bir fikir olabilir. (9)

Balgam Tedavisi

Balgamın rengi ve yapısı sizi endişelendiriyorsa, bir doktora başvurmalısınız. Balgam nasıl geçer? Balgamın altında yatan nedenler ise genellikle antibiyotikler, diğer ilaçlar ve solunum yolu tedavi yöntemleriyle tedavi edilebilmektedir. Bazı durumlarda ameliyat da gerekli olabilir.

Balgamın altında yatan bazı nedenler viral olabilir ve bunlar antibiyotiklerle tedavi edilmez. Bunun yerine, iyileşmek için sadece iyi beslenmek, nemlendirme yöntemleri uygulamak ve istirahat yeterli olabilmektedir.

Ayrıca, aşağıdaki tedavi yöntemlerini deneyerek belirtilerinizi hafifletebilirsiniz:

  • Evde nemlendirici kullanma
  • Tuzlu su ile gargara yapma
  • Okaliptüs yağı ya da vicks gibi solunum yolları açıcılarını kullanma
  • Bazı reçetesiz ilaçları alma (10)

Balgam İçin Hangi Doktora Gidilir?

Balgamın altında yatan nedeni teşhis ve tedavi etmesi için aile hekimine, iç hastalıkları uzmanına ve enfeksiyon hastalıkları uzmanına başvurabilirsiniz. (12)