Bademcik Şişmesi Nedir?


Şişmiş bademcikler genellikle bademcik iltihabıyla ilişkilendirilen bir durumdur ve çeşitli yaş gruplarında çeşitli nedenlerle ortaya çıkabilmektedir. Bademcikler, boğazınızın arka tarafının her iki yanında bulunan iki lenf bezidir. Bademciklerin ana işlevi, vücuda saldırıda bulunan enfeksiyonların önlemesine yardımcı olmaktır. Diğer yandan, bazen bademcikler kendiliğinden enfekte olmakta ve sonuç olarak da, bademcik iltihabı ortaya çıkmaktadır. (1)

Bademcik iltihabı, diğer adıyla da tonsillit, bademciklerde oluşan bir enfeksiyondur. Bademcik iltihabı, virüs veya bakteri kaynaklı olabilmektedir, ancak çoğu bademcik iltihabı viral bir enfeksiyonun sonucu oluşmaktadır, bu nedenle de antibiyotik tedavisine gerek kalmadan kendi kendine iyileşebilmektedir.

Akut bademcik iltihabı genellikle 7-10 gün içinde düzelmektedir. Bununla birlikte, kronik bademcik iltihabına sahip olan bazı kişiler, tekrar tekrar veya sürekli bademcik iltihabı belirtilerine maruz kalabilmektedir. Bademcik iltihabı çocuklarda ve gençlerde daha sık görülürken, her yaştan insanın bademcik iltihabından etkileme riski bulunmaktadır. (2)

Bademcik Şişmesi Belirtileri

Bademcik şişmesi, üst solunum yollarının birtakım farklı enfeksiyonlarına eşlik eden bir belirti olarak ortaya çıkabilmektedir. Bazı insanlarda diğerlerine kıyasla daha büyük bademcikler bulunmaktadır, bu nedenle, bademcik problemlerini çok fazla belirti göstermeden geçirebilmektedirler.

Tonsillit yani bademcik iltihabı durumu ise bademciklerin enfeksiyon nedeniyle iltihaplanması durumudur. Bademcik şişmesi başlangıcı sıklıkla bademcik iltihabı ile ilişkilidir. Enfeksiyon genellikle virüslere veya bakterilere bağlıdır.

Bademcik şişmesi nasıl anlaşılır? Bademcik iltihabı, özellikle çocuklarda sık karşılaşılan bir hastalıktır. Yaşam boyunca birden fazla bademcik iltihabı durumu yaşamak mümkündür. Bademcik iltihabı, bademcik şişmesiyle birlikte boğaz ağrısı, öksürük, hapşırma, büyümüş lenf düğümleri, ateş, titreme, ses kısıklığı, baş ağrısı, kas ağrıları veya yorgunluk gibi başka belirtilerle ortaya çıkabilmektedir. Bademcikler enfekte olduğunda sarımsı-beyaz sivilce benzeri şişliklerle kaplı gibi görünebilmektedir. (3)

Bademcik Şişmesi Nedenleri

Bademcik şişmesi neden olur? Bademcik şişmesi yaşayan çoğu insanda bu durum bademcik iltihabının bir sonucu olarak ortaya çıkmaktadır. Bademcik iltihabının ise başlıca nedenleri şunlardır:

Virüs: Adenovirüs, koronavirüs veya rhinovirüs gibi soğuk algınlığı nedenleri yaygın olarak bademcik şişmesine de neden olabilmektedir. Viral enfeksiyon ayrıca Epstein-Barr virüsü ve grip virüsünden de kaynaklanabilmektedir.

Bakteri: Grup A β-hemolitik streptokok, Streptokok pnömoni, Klamidya pnömoni ve Staphylococcus Aureus gibi bakteriler enfeksiyona neden olabilmektedir.

Zayıflamış bağışıklık sistemi: Bağışıklık sistemi zayıflamış olan çocuklar ve yetişkinlerin virüsler ya da bakteriler nedeniyle bademcik iltihabına yakalanma riski daha yüksektir.

Baharatlı yiyecekler: Baharatlı ve keskin yiyecekler veya çeşniler sıklıkla enfeksiyona ve bademcik iltihabına neden olabilmektedir.

Solunum yolu enfeksiyonu: Bademciklerin şişmesi solunum yolu enfeksiyonlarının bir sonucu olarak ortaya çıkabilmektedir. (4)

Bademcik Şişmesinin Tedavisi

Bademcik şişmesi nasıl geçer? Bademcik iltihabı sonucu oluşan bademcik şişmesi için özel bir tedavi yöntemi bulunmamaktadır, ancak belirtilerin şiddetini hafifletmek mümkün olabilmektedir:

  • Parasetamol veya ibuprofen gibi ilaçlarla ağrıyı hafifletmek
  • Bol bol sıvı tüketmek
  • Bol bol dinlenmek

Yapıl testler neticesinde bademcik şişmesinin nedeni bakteriyel bir enfeksiyon ise kısa bir süre için reçeteli olarak antibiyotik alınabilmektedir.

Oral antibiyotikler, intravenöz antibiyotik tedavisi (damar içine direkt olarak verilen) bakteriyel bademcik iltihabı için etkili değilse hastanede tedavi gerekli görülebilmektedir.

Bademcik İltihabı Ameliyatı

Tekrarlanan enfeksiyonları olan bazı insanlar bademcikleri aldırmak için ameliyat olabilmektedirler. Bu ameliyata Tonsillektomi adı verilmektedir. (5) Bu gelecekteki enfeksiyonu önlemek için bademcikleri cerrahi yardımla çıkarma işlemidir. Bademcikler genel olarak nitelikli sağlık uzmanları tarafından büyük bir olumsuz etkisi olmadan alınmaktadır. (6)

Bademcik Şişmesi İçin Hangi Doktora Gidilir?

Bademcik iltihabını teşhis ve tedavi etmesi için gidilebilecek sağlık profesyonelleri arasında aşağıdakiler bulunmaktadır:

  • Çocuk doktoru
  • Aile hekimi
  • Kulak, burun, boğaz uzmanı (KBB)
  • İç hastalıkları uzmanı

Bademcikleri çıkarmak için cerrahi müdahale yapılırsa (Tonsillektomi), doktorunuz sizi bir KBB uzmanına sevk edebilir. (7)

Bademcik Şişmesine Ne İyi Gelir?

Bademcik Şişmesi Bitkisel Tedavisi

Zerdeçal: Zerdeçal, güçlü bir antiinflamatuar ve antiseptik olması nedeniyle, enfeksiyonlarla mücadele etmek ve bademcik iltihabının belirtilerini kontrol altına almak için oldukça yardımcı olabilmektedir.

Tarçın: Tarçın, bademcik iltihabını tedavi etmek için bir antimikrobiyal olarak çalışmaktadır. Diğer yandan, bademciklerdeki bakterilerin ve mikroorganizmaların büyümesini engelleyerek şişkinlik, ağrı ve iltihabı azaltmaktadır. (8)

Bal: Bal, şaşırtıcı derecede antimikrobiyal özelliklere sahiptir. Bu nedenle, boğaz enfeksiyonlarını tedavi etmek için büyük bir etkiye sahiptir.

Zencefil çayı: Çoğu insan bademcik iltihabı sonucu oluşan bademcik şişmesini tedavi etmek için zencefil çayı tüketmektedir. Zencefil güçlü bir antiinflamatuar ve antimikrobiktir.

Soğan suyu: Faydalarından yararlanmak için tek yöntem soğan suyunu içmek değildir, aynı zamanda gargara olarak da kullanılabilmektedir. Bazen tadı rahatsız edici gelebilse de güçlü bir antimikrobiyaldir ve bademcik iltihabı için sihirli bir güce sahiptir. (9)

Süt: Bir bardak sıcak süte bir çay kaşığı zerdeçal ekleyin. İyice karıştırdıktan sonra günde 2 kez bu sütü tüketin. Bademcik iltihabı nedeniyle oluşan ağrıyı tedavi etmeye yardımcı olacaktır.

Papatya çayı: Papatya çayı bademcik iltihabı için mükemmel bir bitkisel ilaçtır.

Adaçayı: Adaçayı, büzücü ve analjezik özellikleri nedeniyle bademcik iltihabı ile ilişkili tahrişi yatıştırmaya yardımcı olmaktadır. Bu nedenle, bademcik iltihabı tedavisi için adaçayı içebilirsiniz. (10)

Nane: Nane kullanmak bademcik iltihabını tedavi etmek için bilinen en doğal yollardan biridir. Antimikrobiyal özelliklere sahip olduğu için tahriş olmuş mukus zarlarını yatıştırmaya yardımcı olmakta, aynı zamanda bakteri ve virüsleri öldürmektedir. (11)

Limon: Limon antiviral, antibakteriyel ve anti enflamatuar özelliklere sahiptir. Bu nedenle, iltihapla mücadele etmeye yardımcı olmaktadır.

Fesleğen: Fesleğen hem antiviral hem de antiinflamatuar olması nedeniyle bademcik iltihabı için bilinen etkili bitkisel tedavi yöntemlerinden bir başkasıdır. (12)

Bademcik Şişmesi Evde Tedavi Yöntemleri

Tuzlu su ile gargara: Bademcik iltihabı için en iyi ve en yaygın evde tedavi yöntemi, sıcak tuzlu suyla gargara yapmaktır. Sıcak su yatıştırıcı bir etkiye sahiptir ve tuz ise virüs veya bakterileri öldürmeye yardımcı olmaktadır. Ayrıca tuz, iltihaplanmayı azaltarak anında rahatlamayı sağlamaktadır.

Bir çay kaşığı tuzu bir fincan ılık suyla karıştırın. Bu suyla gargara yapın ama suyu yutmayın. Çalkadıktan sonra suyu tükürün. Hızlı toparlanma için mümkün olduğunca sık tekrarlayın. (13)

Buz: Çoğu kişi, sorunun buzla nasıl tedavi edilebileceğini merak etmektedir. Ancak, buz tedavisi cidden bademcik iltihabını etkili biçimde iyileştirebilmektedir.

Birkaç buz küpünü alıp bir bezle sarın. 10-15 dakika boyunca soğuk kompres olarak bademcik iltihabının üzerine hafifçe uygulayın. Etkili sonuçlar için gün içinde tekrarlayabilirsiniz. (14)

Şap: Eski zamanlarda, su arıtma tesisleri kullanılmadan önce, şap, içme sularını dezenfekte etmek için kullanılmaktaydı. Ayrıca bademcik iltihabı tedavisi için evde tedavi yöntemi olarak da kullanılabilmektedir.

Şapı ince bir toz haline getirin. Bademciklerinize uygulayın. Şapı suya katıp gargara olarak da kullanabilirsiniz. Bu, şişmeyi rahatlatacak ve enfeksiyonun daha da kötüleşmesini önleyecektir.

Epsom tuzu: Sıcak suyla bir banyo suyu hazırlayın ve içine biraz epsom tuzu ekleyin. Rahatlamak için bu suyun içine girin. Küvette olduğunuzda boğazınızın da suda olduğundan emin olun. Bu yöntem boğazınızı yatıştıracak ve burun geçişlerinizi rahatlatacaktır. (15)

Tavsiyeler

Evde yapılabilecek bazı diğer basit tedaviler ise şöyle sıralanmıştır:

  • Dinlenme: Dinlenme sırasında, vücudunuz enfeksiyonla mücadele edebilmek için enerji toplamaktadır.
  • Sıvılar: Vücut bir enfeksiyonla mücadele ettiği zaman daha fazla hidrasyona ihtiyaç duymaktadır.
  • Havalandırma: Havayı tazelemek için odayı sıklıkla havalandırmak ya da buhar banyoları yapmak rahatlatıcı olabilmektedir.
  • Tahrişten uzak durma: Sigara içmemek ve dumanlı alanlardan uzak durmak daha doğrudur.
  • İlaçlar: Ağrı kesici ya da ateşi azaltıcı ilaçlar tedaviye yardımcı olabilmektedir. (16)