Bademcik Şişmesi Nedenleri


Bademcik şişmesi neden olur? Bademcik şişmesi, genellikle bademcik iltihabının bir belirtisidir. Bademcik iltihabı ise sıklıkla viral enfeksiyonlar sonucu ortaya çıkmaktadır. Bademcik şişmesine neden olan bademcik iltihabı, aşağıda sıralanmış olan virüslerden kaynaklanabilmektedir:

  • Rinovirüsler (aynı zamanda soğuk algınlığının da bir nedenidir)
  • Grip virüsü
  • Parainfluenza virüsü (aynı zamanda larenjit (gırtlak iltihabı) ve akut larenjite de neden olur)
  • Enterovirüsler (el, ayak ve ağız hastalığına neden olur)
  • İshale neden olan Adenovirüs
  • Kızamıkçık virüsü (kızamığa neden olur)

Bu oldukça nadir bir durum olsa da, bazen bademcik iltihabı glandüler ateşe neden olan Epstein-Barr virüsü tarafından da tetiklenebilmektedir.

Bademcik iltihabı durumunda kişi kendini hasta hissedebilmektedir. Boğaz şişmesi beraberinde boğaz ağrısını da getirmektedir. Boğazındaki lenf bezlerinin şişme ihtimali de bulunmaktadır. Kişi bu belirtilerle birlikte ateş de yaşarsa, durum oldukça yorucu olabilmektedir. (1)

Bademcik şişmesi ile sonuçlanana bademcik iltihabı viral enfeksiyonlar dışında bakteriyel enfeksiyonlar nedeniyle de ortaya çıkabilmektedir.

Bakteriyel Bademcik İltihabı

Çocuklardaki bademcik enfeksiyonları ve bademcik şişmesi, genellikle Streptokok bakterileri bakterilerden kaynaklanmaktadır. Boğaz şişmesine neden olan ve Streptokok bakterileri sonucu oluşan enfeksiyonlar arasında en çok bilinen hastalık Streptokok farenjittir.

Streptokok bademcik iltihabı ciddi komplikasyonlara yol açabilmektedir ve mümkün olan en kısa sürede tedavi edilmelidir. Bunun nedeni, böbrekleri ve kalbi etkileyen nefriti ve romatizmal ateş olmak üzere iki önemli hastalığın, bademcik iltihabının bir komplikasyonu olarak ortaya çıkmasıdır. Her ikisi de çocuklar için oldukça ciddi hastalıklardır.

Streptokokal bademcik iltihabının olası diğer komplikasyonları arasında kızıl ateş, sinüzit, pnömoni ve kulak enfeksiyonları bulunmaktadır. (2)

Bademcik İltihabı Nasıl Yayılır?

Bademcik iltihabı kendi başına bulaşıcı bir hastalık değildir, ancak hastalığın bulaşma nedeni enfeksiyonlardır. Soğuk algınlığı ve grip hastalıklarına neden olan virüsleri taşıyan kişiler diğer kişilerle yakın temasa girdiğinde virüsün yayılmasına sebebiyet vermektedirler.

Virüs bulaşmış bir kişi öksürürken veya hapşırırken bu virüs, burun ve ağzından çıkan milyonlarca küçük damlacıklar içinde çevreye yayılmaktadır. Bu damlacıklardaki virüsler solunum yoluyla birlikte vücuda girmektedir. Bu duruma yakın temas demek mümkündür. Damlaların üzerine sıçradığı bir yüzeye veya nesneye dokunduktan sonra yüzünüze dokunmanız durumunda da enfekte olabilirsiniz. Bu da, dolaylı temas olarak bilinmektedir. (3)

Bademcik İltihabı Risk Faktörleri

Patojenik virüsler veya bakteriler nedeniyle oluşan bademcik iltihabı riskini artıran bazı risk faktörleri bulunmaktadır. Bademcik iltihabı risk faktörlerini şöyle sıralamak mümkündür:

  • Çocuklarla iç içe yaşamak veya çalışmak
  • Virüslere veya bakterilere daha fazla maruz kalmış kentsel bir ortamda yaşamak
  • Genç bir çocuk ya da yaşlı bir yetişkin olmak
  • Zayıf bir bağışıklık sistemine sahip olmak
  • Sigara gibi havadaki kirleticilere yakın bir yerde yaşamak veya çalışmak
  • Daha soğuk iklimlerde yaşamak
  • Diyabetten muzdarip olmak
  • Kalp rahatsızlığına sahip olmak
  • Kortikosteroidlerin aşırı ve uzun süreli kullanımı
  • Obez veya fazla kilolu olmak (4)

Bademcik Şişmesi Nedir?

Bademcik şişmesi belirtisinin nedeni olan tonsillit olarak da bilinen bademcik iltihabı, boğaz arkasındaki dokunun iki oval biçimli pedlerinde oluşan iltihaptır. Başlıca belirtisi bademcik şişmesi olan bademcik iltihabının diğer belirtileri arasında boğaz ağrısı, yutma güçlüğü ve hassas lenf bezleri bulunmaktadır.

Bademcik iltihabı vakalarının çoğuna ortak bir virüs enfeksiyonu neden olmaktadır. Ancak,  bakteriyel enfeksiyonlar da bademcik iltihabına yol açabilmektedir. Her iki koşulda da bademcik şişmesi bir belirti olarak ortaya çıkabilmektedir. (5)

Bademcik Şişmesi Belirtileri

Bademcik iltihabı başlangıcının ilk belirtisi 2 günden daha uzun süren şiddetli boğaz ağrısıdır. Bu evrede bademcikler iltihaplanmakta ve şişmektedir. Bademcik şişmesi nasıl anlaşılır? Bademcik iltihabının diğer belirtileri ise şöyle sıralanmaktadır:

  • Zor ya da ağrılı yutma
  • Boyun tarafındaki bezlerin şişkin ve hassas olması (lenf nodları)
  • Ağız kokusu
  • Ateş ve titreme
  • Yorgunluk ve baş ağrısı
  • Mide rahatsızlığı veya ağrı
  • Bademcikler üzerindeki genişlemiş ve kızarmış beyaz / sarı irin noktaları
  • Ağız solunumu, gürültülü solunum ya da horlama

Bademcik iltihabı belirtileri genellikle üç ya da dört gün sonra iyileşmektedir, tedavi edilmediği takdirde ise iki haftaya kadar sürebilmektedir. (6)

Bademcik Şişmesinin Tedavisi

Bademcik şişmesi nasıl geçer? Bademcik iltihabı sonucu oluşan bademcik şişmesi için özel bir tedavi yöntemi bulunmamaktadır, ancak belirtilerin şiddetini hafifletmek mümkün olabilmektedir:

  • Parasetamol veya ibuprofen gibi ilaçlarla ağrıyı hafifletmek
  • Bol bol sıvı tüketmek
  • Bol bol dinlenmek

Yapıl testler neticesinde bademcik şişmesinin nedeni bakteriyel bir enfeksiyon ise kısa bir süre için reçeteli olarak antibiyotik alınabilmektedir.

Oral antibiyotikler, intravenöz antibiyotik tedavisi (damar içine direkt olarak verilen) bakteriyel bademcik iltihabı için etkili değilse hastanede tedavi gerekli görülebilmektedir.

Bademcik İltihabı Ameliyatı

Tekrarlanan enfeksiyonları olan bazı insanlar bademcikleri aldırmak için ameliyat olabilmektedirler. Bu ameliyata Tonsillektomi adı verilmektedir. (7) Bu gelecekteki enfeksiyonu önlemek için bademcikleri cerrahi yardımla çıkarma işlemidir. Bademcikler genel olarak nitelikli sağlık uzmanları tarafından büyük bir olumsuz etkisi olmadan alınmaktadır. (8)

Bademcik Şişmesi İçin Hangi Doktora Gidilir?

Bademcik iltihabını teşhis ve tedavi etmesi için gidilebilecek sağlık profesyonelleri arasında aşağıdakiler bulunmaktadır:

  • Çocuk doktoru
  • Aile hekimi
  • Kulak, burun, boğaz uzmanı (KBB)
  • İç hastalıkları uzmanı

Bademcikleri çıkarmak için cerrahi müdahale yapılırsa (Tonsillektomi), doktorunuz sizi bir KBB uzmanına sevk edebilir. (9)