Astımın Nedenleri


Astım neden olur? Astımı olan insanlar belirli tetikleyicilere karşı tepki olarak daralan ve yapışkan mukus ile tıkanan hassas hava yollarına sahiptir. Bir gen, hava kirliliği, yüzme havuzlarında klor ve modern hijyen standartları gibi faktörler olası sebepler olarak öne sürülmüştür ancak bunların herhangi birinin astıma neden olup olmadığı kesin olarak kanıtlanamamıştır. (1)

  • Astımlı tüm insanların ortak noktası, kronik solunum yolu iltihabı ve çeşitli tetikleyicilere karşı aşırı hava yolu duyarlılığa sahip olmasıdır.
  • Araştırma, diğer insanlar astım atağı geçirmezlerken bazılarının neden geçirdiği üzerine odaklanmıştır.
  • Bazı insanlar astım eğilimi ile doğarlar, bazıları ise böyle bir eğilimle doğmazlar. Bilim adamları bu eğilime neden olan genleri bulmaya çalışmaktadır.
  • Yaşadığınız çevre ve yaşam biçiminiz kısmen astım ataklarınız olup olmadığını belirleyebilmektedir.

Astım atağı, tetikleyiciye bir tepki olarak oluşmaktadır. Bu nedenle de pek çok açıdan alerjik bir reaksiyona benzemektedir.

  • Alerjik reaksiyon, vücudun bağışıklık sistemi tarafından bir “istilacıya” karşı verdiği tepkidir.
  • Bağışıklık sisteminin hücreleri bir işgalci hissettiğinde, işgalciyle savaşmaya yardım eden bir dizi reaksiyon başlatırlar.
  • Hava kanalları astarının iltihaplanmasına yol açan bu reaksiyon dizisidir. Bu durum, bu hava yollarını astarlayan hücre tiplerinde bir değişikliğe neden olabilir. Mukus üretimine neden olabilecek daha glandüler tip hücreler gelişir. Bu mukus, solunum yollarındaki kas reseptörlerine tahriş ile birlikte bronkospazmaya neden olabilir. Bu tepkiler de astım atağı belirtilerine neden olur.
  • Astımda, “işgalciler” aşağıda listelenen tetikleyicilerdir. Tetikleyiciler kişiden kişiye göre farklılık gösterebilmektedir.
  • Astım bir tür alerjik reaksiyon olduğu için, bazen reaktif hava yolu hastalığı olarak da adlandırılır. (2)

Astımı olan her insanın tetikleyicisi farklı olabilmektedir. Çoğu tetikleyici astımlı bazı insanlarda saldırıya neden olurken bazılarında olmaz. Astım ataklarının ortak tetikleyicileri arasında şunlar bulunmaktadır:

  • Tütün veya odun dumanına maruz kalmak
  • Kirli hava solumak
  • Parfümler veya temizlik ürünleri gibi diğer solunum yollarını tahriş edici maddeleri teneffüs etmek
  • İş yerinde havalandırmalara maruz kalma
  • Küf, toz veya hayvan tüyleri gibi alerjiye neden olan maddelerin (alerjenler) solunması
  • Soğuk, grip, sinüzit veya bronşit gibi üst solunum yolu enfeksiyonu geçirmek
  • Soğuk ve kuru havaya maruz kalmak
  • Duygusal heyecan ya da stres yaşamak
  • Fiziksel efor harcamak veya egzersiz yapmak
  • Gastroözofageal reflü hastalığı olarak bilinen mide asidinin reflüsüne sahip olmak
  • Sülfitler, bazı yiyecek ve şaraplara hassasiyet
  • Regl (bazı kadınlarda astım semptomları menstrüasyon döngüsüyle yakından ilişkili olabilmektedir) (3)

Kimler astım riski altındadır?

Astımın nedeni bilinmese de oluşma riskini artırabilecek birçok şey bulunmaktadır. Bunlar arasında şunlar bulunur:

  • Ailenin astım öyküsü veya ilgili alerjik koşullar (atopik koşullar olarak bilinir) egzama, gıda alerjisi veya saman nezlesi
  • Başka atopik koşula sahip olma
  • Çocukluk çağında bronşit (çocukluk çağındaki yaygın bir akciğer enfeksiyonu) geçirme
  • Çocukken tütün dumanına maruz kalma
  • Hamilelik sırasında annenin sigara içmesi
  • Erken doğumla ya da düşük kilo ile doğmak

Bazı insanlar yaptıkları işler nedeniyle astım geliştirme riski altında olabilirler. Mesleki astımın en yaygın nedenlerinden bazıları şunları içerir:

  • Sprey boyasında bulunan kimyasallara maruz kalma
  • Un ve tahıl tozu
  • Kolofoni (genellikle lehim dumanlarında bulunan bir madde)
  • Lateks
  • Hayvanlar
  • Tahta tozu (4)

Astım Hastalığı Nedir?

Astım, zaman zaman solunum zorluklarına neden olan yaygın bir akciğer hastalığıdır. Her yaştaki insanı etkileyen astım, sıklıkla çocukluk döneminde başlar ancak yetişkinlerde de ilk kez ortaya çıkabilir.

Astım için henüz kesin bir tedavi yöntemi mevcut değildir, ancak semptomların kontrol altında tutulmasına yardımcı olan basit tedaviler bulunmaktadır, bu nedenle hayatınızı önemli derecede etkilemez. Bazı insanlar, özellikle de çocuklar, astımın gelişme riskinden kurtulabilirler. Fakat diğerleri için ömür boyu süren bir durumdur. (5)

Astım hastalığı nedir daha fazla detay için

Astımın Belirtileri

Astım başlangıcı ve belirtileri herkes için aynı değildir. Aynı kişide bile bazen değişebilirler. Ayrıca, tek astım belirtisi öksürük olabildiği gibi astımın bütün belirtilerine sahip olmak da mümkündür. Astımın tüm belirtilerini bilmek ve astımın herhangi bir zamanda bu yollardan herhangi birinde bulunabileceğini bilmek önemlidir.

Astım nasıl anlaşılır? En yaygın astım belirtileri şunlardır:

  • Öksürme, özellikle geceleri
  • Nefes darlığı
  • Hırıltı
  • Göğüs sıkışması, ağrı veya basınç (6)

Astımın belirtileri daha fazla detay için

Astımın Tedavisi

Astım nasıl geçer? Astım iyileştirilemese de, tetikleyicilerden kaçınarak ve ilaçların kullanımı ile kontrol edilebilir. Çeşitli astım ilaçları bulunmaktadır. Doktor hangisinin daha doğru olacağını belirlemektedir. Astımı kontrol etmek için kullanılan başlıca ilaç türleri şunlardır:

Önleyiciler: Bunlar genellikle şişlik azaltma ve vücudun tetikleyicilere tepkisini düşürme etkisi olan inhale kortikosteroid bir ilaçtır. Belirtileri önlemek için her gün düzenli olarak alınırlar.

Rahatlatıcılar: Bu inhale ilaçlar hava yolları kasının rahatlamasına, böylece daralmanın azaltmasına ve astım belirtilerini hafifletmesine yardımcı olur.

Belirti düzenleyiciler: Bunlar, uzun etkili nefes rahatlatıcılardır ve önleyici ile birlikte kullanılırlar. Hava yolu kaslarını rahat tutarak çalışırlar ve genellikle günde iki kez alınırlar.

Kombinasyon inhaletörleri: Kombinasyon inhaletörleri, önleyici ve semptom kontrolörü ilaçlarının tek bir cihazda toplanmış halidir.

Yukarıda bahsedilen ilaçlar inhale edildiğinden doğrudan akciğerlere gönderilir ve hemen harekete geçerler. Astım semptomlarının sıklığının ve şiddetinin artması, tedavi rejiminde bir değişiklik veya alınan ilaç miktarında bir artışa neden olabilir. Şiddetli astım atakları belirtilerinin kontrol altına alınması için hastanede tedavi gerektirebilir. (7)

Astım için hangi doktora gidilir: Astımınız varsa, bir sağlık uzmanı olarak astım uzmanını (solunum problemlerini anlayan ve astımı tedavi eden bir doktor) dikkatlice seçmek önemlidir. Bazı astım uzmanları şunlardır:

Alerji Uzmanı, İç Hastalıkları Uzmanı, Çocuk Doktoru, Göğüs Hastalıkları Uzmanı, Pulmoner Rehabilitasyon Terapisti (8)

Detaylı bilgi almak için bakınız:Astımın tedavisi