Anne sütünün faydaları nelerdir?


Anne sütü bebekler için en uygun beslenmeyi sağlamaktadır. Bebek için anne sütündeki bulunan doğru miktardaki besinler bebek tarafından kolayca sindirilebilir ve kullanılabilir. Ancak, son yıllarda emzirme oranı kadınlarda yüzde 30 oranında gerilemiştir. Bazı kadınlar hiç emzirmemektedir. Bu tıbben doğru bir karar olarak karşılanmaz. Yapılan çalışmalar gösteriyor ki, emzirmek hem anneler hem de bebekler için sağlıksal açıdan birçok fayda sunmaktadır. (1)

Anne sütü bebeğin sağlıklı olması için gereken tüm protein, şeker ve yağ sağları sağlamaktadır. Aynı zamanda antikorlar, bağışıklık faktörleri, enzimler ve beyaz kan hücreleri de dâhil olmak üzere bebeğin bağışıklık sistemini için yararlı olan pek çok maddeyi de içermektedir. Bu maddeler bebeği hastalıklara karşı korumakta ve ileriki hayatında ona pek çok fayda sağlamaktadır. Tüm bunları bebek mamalarında bulmak mümkün değildir. (2)

 Anne sütünün sağlığa faydaları

Anne sütünün sağlığa olan faydaları

Bebeğe olan faydaları

Besin değerleri ile doludur: Birçok kişi bebek için anne sütünün ilk bir yıldan sonra besleyici olmadığını düşünmektedir. Oysa bu doğru olmayan bir düşüncedir. Çünkü anne sütü bebek için oldukça önemli olan protein, kalsiyum, yağ, vitamin A ve diğer besinleri üretmeye devam edecektir. Sütün sonraki zamanlarda azalması besin değerinin azaldığı anlamına gelmemektedir. Bu nedenle, bebek anne sütünden bu besin değerlerini bir yıldan sonra bile temin edebilmektedir.

Bağışıklık sistemini güçlendirir: Anne sütüyle beslenen bebeklerin hastalıklara yakalanma oranı oldukça düşüktür. Anne sütü bebeğin bağışıklık sistemini güçlendirmektedir. Bu nedenle, annenin bebeği emzirmesi aynı zamanda, kulak enfeksiyonları ve üst solunum yolu enfeksiyonları gibi istenmeyen durumlarda da uzak durması anlamına gelmektedir.

Bilişsel gelişimi destekler: Yapılan çalışmalara göre, anne sütü bebeklerdeki beyin gelişimini artırmaya yardımcı olmaktadır. Bu sadece besinlerle ilgili değildir. Emzirme sırasındaki bebeklerin pozisyonları, bebeğin kafa hareketleri farklı yönlere ulaşma çabasını yaratmaktadır. Sonuç olarak, hem emzirme işlemi hem de anne sütü bebeğin zihinsel gelişimini desteklemektedir. (3)

Enfeksiyonlardan ve alerjilerden korur: Anne sütü bebeği enfeksiyonlara karşı koruyabilen antikorlar içermektedir. Buna ek olarak, bu antikorlar bebeğe özgüdür. Bebek anne sütünden aldığı antikorlar sayesinde ileriki hayatında alerjenlere maruz kalmaktan uzak durabilmektedir.

Sindirim sistemini destekler: Bağırsak hareketleri hayatımız boyunca sağlığın önemli bir parçasıdır. Bebek ise tabiri caize, temiz bir kolon ile hayata başlar. Anne emzirmesi ya da biberon ile alınan süt ilk zaman için en doğru karardır. Bu karar bebeğinizin mikrobiyomlar temelini oluşturmaktadır. Bağırsaktaki bu bakteriler bağışıklık sisteminin yanı sıra metabolizmayı da etkiler. Ayrıca, ileriki yaşlarda obeziteye yakalanma riski de düşmektedir. (4)

Anneye olan faydaları

Meme kanseri riskini azaltır: Yapılan araştırmalara göre, emziren annelerde meme kanserine yakalanma riski yüzde 25 oranında azalmaktadır. Yine araştırmalara göre, emziren annelerin kansere yakalanma riski ay ve yıllar boyunca düşük seviyelerde kalmaktadır.

Rahim ve yumurtalık kanseri riskini azaltır: Emziren annelerde östrojen seviyeleri düşük olmaktadır. Östrojen hormonunun fazla olması bilindiği üzere kansere neden olabilmektedir. Az seviyede olan östrojen hormonu dokuların kanserli olma riskini azaltmaktadır.

Osteoporoz riskini azaltır: Emzirmeyen annelerin emziren annelere oranla osteoporoz olarak bilinen kemik hastalığına yakalanma olasılığı tam dört kat daha fazladır. Özellikle, menopoz sonrası yıllarda kalça kırığından muzdarip olma olasılığı daha yüksektir.

Doğum kontrole yardımcı olur: Emzirme dönemi ovulasyon yani yumurtlama evresini geciktirmektedir. Bu nedenle, anne isterse bu durumu doğum kontrol yöntemi olarak kullanabilmektedir. Annenin yaşadığı bu doğurganlıktan uzak kalma süresi ise, kişiden kişiye göre değişmektedir.

Duygusal sağlığı teşvik eder: Emzirmek sadece annenin vücudunu etkilemez aynı zamanda zihinsel olarak da anneye yardımcı olur. Yapılan çalışmalar gösteriyor ki, yeni doğum yapmış anneler anksiyete ve depresyon gibi duygusal bozukluklardan daha fazla uzak kalabilmektedir.

Doğum sonrası kilo vermeye yardımcı olur: Emziren anneler doğumdan sonra hamilelik döneminde vücuduna aldığı aşırı yağdan rahatlıkla kurtulabilmektedir. Bu nedenle, emziren annelerde doğum öncesi kiloya tekrar dönme eğilimi daha fazladır. (5)

Süt içmenin faydaları

  • Süt cildin parlak, esnek, yumuşak ve sağlıklı olması için oldukça faydalıdır. Cilt sağlığı için gerekli olan vitamin ve besinlerin takviyesini yaparak cildi kuvvetlendirmektedir.
  • Süt kalsiyum için oldukça iyi bir kaynaktır. Kalsiyum ise diş sağlığı için gereklidir. Süt dişleri güçlendirmenin yanı sıra, diş çürüklerinin önüne de geçmektedir. D vitamini ile güçlendirilen süt, vücut tarafından kolayca emilmektedir.
  • Çocuklarda özellikle gelişme çağı boyunca süt tüketiminin kemikleri güçlendirdiği son derece doğru bir bilgidir. Süt içmek yetişkinlerde ise kemikleri güçlendirmekte ve osteoporoz gibi kemik hastalıklarının oluşma riskini azaltmaktadır.
  • Süt içmek aynı zamanda kasların büyümesi ve iyileştirilmesi için harika bir seçenektir. Sütte bulunan protein vücudu beslemekte ve fiziksel aktiviteyi desteklemektedir. Ayrıca kas ağrılarının da önüne geçmektedir.
  • Çalışmalar gösteriyor ki, düzenli süt içen kadınlarda sağlıklı kilo oranı içmeyen kadınlara göre daha yüksektir. Eğer sağlıklı ve doyurucu bir atıştırmalık arıyorsanız, bir bardak süt kadar ideal bir şey yoktur.
  • Sütte bulunan vitamin ve mineraller stresle mücadele etmek için yardımcı olmaktadır. Ofiste geçen uzun ve zorlu bir günün ardından, bir bardak sıcak süt içmek oldukça rahatlatıcıdır. Kaslardaki gerginliği azaltmakta ve sinirleri yatıştırmaktadır.
  • Birçok kadın PMS belirtileriyle sorun yaşamaktadır. Süt içmek ise adet döngüsü sırasında kadınların yaşadığı olumsuz etkileri ortadan kaldırmak için vücudu rahatlamaktadır.
  • Süt içmek enerjiyi artırmak için etkilidir. Gün boyunca yorgunluk ile mücadele edebilmek için bir bardak süt içmek vücudu canlı tutmaya yardımcı olacaktır.
  • Mide ekşimesine neden olan pek çok asit içeren yiyecek ve içecek bulunmaktadır. Bu durum hafifletmenin en kolay yolu ise bir bardak süt olabilmektedir. Midenin yanmasını önlemek için yemek borusu ve mide astarına yardımcı olmaktadır.
  • Son birkaç yıl içinde yapılan araştırmalara göre, süt içmek yüksek kan basıncından felç riskine kadar pek çok hastalığı önleyebilmektedir. Kolesterolü dengelemekte ve göz sağlığına da destek olmaktadır. (6)

Ballı sütün sağlığa olan faydaları

  • Sağlıklı kemikler için süt kalsiyum açısından zengin olduğu için oldukça iyi bir seçenektir. Fakat kalsiyum tek başına kemikler tarafından emilemez. Bu nedenle, bal ile birlikte içilen süt kalsiyum gereksinimlerinin karşılanmasına yardımcı olur.
  • Yatmadan önce içilen bir bardak ballı süt uykusuzlukla mücadele etmek için yardımcı olmaktadır. Stresi gidermekte ve vücudu rahatlatarak uykuya destek olur.
  • Bal yararlı bakterilerin gelişimine yardımcı olmaktadır. Süt ise sindirim sürecini iyileştirmektedir. Bu nedenle, balla süt bir araya gelince zararlı toksinlerin vücuttan atılması için mükemmel bir içecek halini almaktadır.
  • Süt gibi yararlı bakterileri beslemektedir. Bu yararlı bakterilerin sağlıklı gastrointestinal sistemin sürdürülmesine engel olan zararlı bakterilere karşı mücadele edebilme gücü bulunmaktadır.
  • Bal birbirine bağlı fruktoz şeker moleküllerinin zincirleri olan fruktooligosakaritleri içermektedir. Süt ile bal bir araya geldiğinde bu şeker zincirleri sağlıklı bir besin oluşturmaktadır.
  • Günlük olarak süt tüketmek cildin ölü hücrelerden kurtulmasına yardımcı olmaktadır. Bu nedenle, sağlıklı ve pürüzsüz bir cilt için süt tüketilmelidir. Bal ise kırışıklık giderici olarak bilinmektedir. Bal şekerleri cildin nemini korumakta ve cildi nemli tutmaktadır. Ballı süt ise antimikrobiyal olarak çalışmakta ve cildi temizleyip yumuşatmaktadır.
  • Baldaki şekerler kan tarafından emilir ve uzun süren bir enerji takviyesi yapar. Süt ise hem protein hem de karbonhidrat açısından zengindir. Bu nedenle, ballı süt vücuttaki enerjiyi artırmak için oldukça etkilidir.
  • Hem bal hem de süt beraber güçlü birer antibakteriyeldir. Bu kombinasyon şişkinlik, kabızlık ve diğer barsak bozuklukları gibi birçok bağırsak bozukluklarını tedavi etmek için yardımcı olmaktadır. Antibakteriyel etkisi nedeniyle soğuk algınlığı ve öksürüğe karşı etkili bir tedavi yöntemi olmaktadır. (7)

Manda sütünün sağlığa olan faydaları

Manda sütü protein, kalsiyum, demir, fosfor, vitamin A ve diğer önemli bileşikler açısından zengindir, aynı zamanda geleneksel inek sütünden daha fazla yağ içermektedir. Bu nedenle, sağlıksal açıdan pek çok fayda sunmaktadır.

  • İnek sütüyle karşılaştırıldığında, manda sütü kalp ve damar sağlığı için oldukça faydalıdır. Manda sütünün yağ oranı daha fazladır. Fakat bu sağlıklı yağ kolesterol seviyelerini dengeleyerek kardiyovasküler hastalık, ateroskleroz, kalp krizi ve felç gibi istenmeyen durumların oluşmasını engellemektedir.
  • Araştırmalara göre, manda sütü protein açısından mükemmel bir kaynaktır. Bu nedenle, hem çocuklar hem de yetişkinler için vücudu onarmakta ve vücuda enerji desteği sağlamaktadır.
  • Manda sütünde bolca bulunan vitamin A ve vitamin C vücudun bağışıklık sistemini güçlendirmekte ve serbest radikallerin hasarına karşı mücadele etmektedir. C vitamini ayrıca beyaz kan hücrelerini devreye sokarak vücudun savunma mekanizmasını güçlendirmektedir.
  • Anemi, vücuttaki demir eksikliği nedeniyle oluşmaktadır. Manda sütü kırmızı kan hücrelerinin üretimini desteklemek için harika bir seçenektir. Vücuttaki kan dolaşımını artırarak vücudun daha hızlı iyileşmesini, yeni hücre ve dokuların büyümesini hızlandırır.
  • Manda sütünün kemik gelişimindeki etkisi son derece büyüktür. Kemikleri güçlendirerek osteoporoz gibi kemik hastalıklarının yaşanma riskini azaltmaktadır. Kalsiyumla beraber bakır, manganez, fosfor ve çinko gibi başka temel minerallerin tedarikini de sağlar.
  • Manda sütünde inek sütünden daha fazla potasyum bulunmaktadır. Potasyum damarları genişletmesi ile bilinmektedir. Böylece, yüksek kan basıncını düşürmek için yardımcı olmaktadır. Kan damarları ve arterler üzerindeki baskıyı azaltarak ateroskleroz ve diğer koroner komplikasyonların gelişmesini önleyebilmektedir. (8)

Hindistancevizi yağının sağlığa olan faydaları

  • Hindistancevizi sütü laurik asit en iyi kaynaklarından biridir. Laurik asit antibakteriyel ve antiviral aktiviteye sahiptir. Kolesterol ve kalp sağlığı ile bağlantılı yağ asidinin koruyucu bir türüdür.
  • Hindistancevizi sütü kasları güçlendirmekte ve yağ yakımına destek olmaktadır. Enerji verdiği için de fiziksel aktiviteyi artırmaya yardımcı olmaktadır.
  • Hindistancevizi sütü yüksek oranda elektrolit içermektedir. Bu nedenle, kan hacmini koruyarak kalp sağlığını düzenlemektedir. Ayrıca dehidratasyon veya ishali önlemek için gerekli önemli mineralleri de vücuda temin etmektedir. Bu elektrolitler bitkinlik, felç, kalp sorunları, kas ağrıları veya krampları, düşük bağışıklığı önlemeye yardımcı olur.
  • Hindistancevizi sütü yağ yakmaya yardımcı olan bir gıdadır. Bu nedenle, sağlıksız atıştırmalık yerine tüketildiğinde potansiyel kilo alımının önüne geçmeye yardımcı olur.
  • Sindirim sistemine yardımcı olarak kabızlığın tedavisini desteklemektedir. Hindistancevizi sütü elektrolit ve sağlıklı yağlar içermesi nedeniyle sindirim astarını besleyerek bağırsak sağlığının iyileştirilmesi ve IBS gibi durumların önlenmesine etki etmektedir.
  • Hindistancevizi sütü insülin seviyesini kontrol ederek diyabet durumunda yüksek şekerin oluşmasını engellemektedir.
  • Hindistancevizi sütünün demir içeriği çok yüksek değildir, ancak yine de kansızlığı önlemek için diyet programına dâhil edilmesi ideal bir seçenektir.
  • Hindistancevizi sütü artrit ve genel eklem ya da kas ağrıları gibi ağrılı durumlarla birlikte gelen inflamasyonu azaltmaya yardımcı olmaktadır.
  • Ülseri azaltmaya yardımcı olmaktadır. Çalışmalara göre, hindistancevizi sütü ağrılı ülserlere yol açabilen mide mukusu üzerindeki koruyucuya etki edebilmektedir. (9)

Soya sütünün sağlığa olan faydaları

Soya sütü soya fasulyesinden elde edilen bir süttür. Oldukça besleyici olan soya sütü yağlı asitler, proteinler, lif, vitaminler ve mineraller açısından zengindir. Bu besinler enerji sağlar ve vücudun optimum düzeyde çalışmasına yardımcı olur. Soya sütü içtiğiniz zaman elde edeceğiniz bazı faydalar şöyle sıralanmaktadır:

  • Soya sütünün en önemli özelliği kan lipid profilini geliştirme yeteneğidir. Çalışmalara göre, soya sütünün düzenli alımı önemli ölçüde trigliserid ve kolesterol seviyelerini düşürmektedir.
  • Omega-3 ve omega-6 yağ asitlerinin yanı sıra soya sütü güçlü fito antioksidanlar da içermektedir. Bu nedenle, kan basıncını dengelemekte ve serbest radikaller ile mücadele edebilmektedir.
  • Soya sütünün normal süte göre şeker oranı daha düşüktür. Ayrıca, yağın bağırsaklar tarafından emilmesini devre dışı bırakmaktadır. Lif içeriği nedeniyle de doygunluk hissi yaratmaktadır. Bu nedenle, kilo vermek için ideal bir seçenektir.,
  • Soya sütü fito östrojen açısından zengin bir kaynak ve erkeklerde testosteron üretimini inhibe edebilen eşsiz bir bitki hormonudur. Azaltılmış testosteron düzeyleri prostat kanseri riskini azaltabilmektedir. Yapılan araştırmalara göre, soya sütü tüketen erkeklerde prostat kanseri daha az görülmektedir.
  • Postmenopozal kadınlarda kalp hastalığı, diyabet ve obezite riski artabilmektedir. Vücut depresyon, ruh hali, uykusuzluk ve diğer psikolojik bozukluklara karşı daha savunmasız kalır. Soya sütünün düzenli tüketimi bu durumları önlemek için östrojen takviyesi yapmaktadır.
  • Osteoporoz hastalığı yağ ve hormonlarla ilgilidir. Soya sütü kalsiyumun kemikler tarafından emilmesini hızlandırmaya yardımcı olmaktadır. Maksimum faydayı almak için kalsiyum ile beraber D vitamini alınması en doğrusu olacaktır. (10)

Eşek sütünün sağlığa olan faydaları

  • Eşek sütü yüksek oranda B vitamini, B12 vitamini ve C vitamini içermektedir.
  • Eşek sütü içerdiği besin değerleri, kalori ve mineralleri ile anne sütüne eşittir.
  • Eşek sütü yeni doğanlarda yaşanan astım ve solunum sorunlarını tedavi için iyi bir çözüm olarak değerlendirilir.
  • Araştırmalara göre, eşek sütü inek sütüne alerjisi olanlar için iyi bir alternatiftir.
  • Anne sütüne denk olduğu için bebeklerde anne sütünü yerine kullanılmaktadır.
  • Bebeklerde bile cilt hastalıklarını tedavi etme amaçlı kullanılabilmektedir.
  • Kalsiyum açısından zengin olan eşek sütü, kemikleri güçlendirmekte ve bebeği kırıklara karşı korumaktadır.
  • Probiyotik açısından zengin bir süttür. (11)

Deve sütünün sağlığa olan faydaları

Deve sütü sayısız tıbbi değerleri nedeniyle yüzyıllar boyunca Bedeviler tarafından kullanılmıştır. Deve sütü iyileştirici özelliklere sahiptir ve birçok hastalık için etkili bir tedavi yöntemi olarak değerlendirilmektedir.

  • Deve sütü sahip olduğu besin değerleri sayesinde vücudun bağışıklık sistemini güçlendirmektedir.
  • Deve sütü anti tümör özellikleriyle bilinmektedir ve kanserle mücadeleye yardımcı olmaktadır.
  • Deve sütü insülin benzeri proteinler içermektedir. Bu nedenle, diyabetin etkisini azaltabilmektedir.
  • Karaciğer inflamasyonunu azaltmak için antiviral özellikler taşımaktadır. Süt zamanla sağlıklı karaciğer fonksiyonuna destek olmaktadır.
  • Vücudun bağışıklık sistemini güçlendirecek immünglobulinler bakımından zengindir. Otizmi iyileştirmek için yardımcı olmaktadır.
  • Deve sütü iyileştirici özellikler taşımaktadır, bu nedenle oksidatif hasardan vücudu korumaktadır.
  • Deve sütü antimikrobiyal özellikler taşımaktadır ve doğal bir temizleyici olarak hareket etmektedir.
  • Deve sütü romatizmalı hastalarda yaşanan eklem ağrılarını hafifletmeye yardımcı olmaktadır.
  • Antibakteriyel ve antiviral olduğu bilinen deve sütü tüberküloz ile mücadele etmek için etkilidir.
  • Afrika’daki AIDS hastalarını iyileştirmek için onları deve sütü ile beslemektedirler. (12)

Badem sütünün sağlığa olan faydaları

  • Badem sütü yüksek besin değerlerine rağmen oldukça kalorisi az bir süttür. Bu nedenle, kilo verme çabası için iyi bir yardımcıdır.
  • Badem sütü kolesterol içermemektedir. Aynı zamanda, sodyumda içerdiği için yüksek kan basıncı ve kalp hastalığı önlemeye yardımcı olmaktadır.
  • Badem sütü, artrit ve osteoporoz riskini azaltmak ve bağışıklık fonksiyonunu artırmak için tavsiye edilen D vitaminin yüzde 25’ini sunmaktadır. Sağlıklı kemik ve dişler için yardımcı olmaktadır.
  • Badem sütü güneşin hasarına karşı cildi korumak için gerekli olan E vitamini antioksidanlarını içermektedir.
  • Katkısız badem sütü önemli ölçüde kan şekeri düzeylerine etki etmektedir. Böylece, diyabet riskini azaltmaya yardımcı olmaktadır.
  • Badem sütü kasların büyümesi ve iyileştirilmesi için etkili olan B vitaminlerini bol miktarda bulundurmaktadır.
  • Badem sütü sağlıklı sindirim için önemli olan lif desteğini sağlamaktadır.
  • Laktoz intoleransı olan kişiler için zengin içeriğiyle badem sütü, iyi bir seçenek olmaktadır. (13)

Arı sütünün sağlığa olan faydaları

  • Arı sütü kötü kolesterol seviyelerini azaltırken, HDL olarak bilinen iyi kolesterol seviyelerini artırmaya yardımcı olmaktadır.
  • Yapılan araştırmalara göre, arı sütünün özellikle göğüs kanserini engellemektedir. Günlük olarak tüketilen arı sütü kansere karşı koruma sağlamak için iyi bir fikirdir.
  • Arı sütü kemikleri güçlendirmek için etkili olan kalsiyum emilimini desteklemektedir. Böylece osteoporoz gibi kemik hastalıklarını da önlemektedir.
  • Arı sütü, kan şekeri düzeylerini kontrol altında tutmaya yardımcı olmakta, böylece de diyabetin istenmeyen sonuçlarından korumaktadır.
  • Arı sütü flavonoidler, nükleik asit, dekanoik asit, enzimler ve hormonlar gibi cilt yenilenmesini destekleyen besinler içerir. Aynı zamanda, bir cilt için mükemmel olan vitamin B1, B2, B3, B5, B6, asetil-kolin ve çinko gibi çok sayıda vitamin ve mineralleri barındırmaktadır.
  • Arı sütü artrit ve kalp hastalıkları gibi pek çok hastalığa neden olan vücuttaki inflamasyonu azaltmak için yardımcı olmaktadır.
  • Arı sütü vücuttaki toksinleri atmaya yardımcı olarak karaciğer sağlığını korumaktadır.
  • Beyin fonksiyonlarına destek olarak onarımlara yardımcı olmaktadır. Ayrıca, uykusuzluğun tedavisi içinde etkilidir.
  • Arı sütü bağışıklık sistemini güçlendirerek vücudun hastalıklara karşı olan gücünü desteklemektedir.
  • Arı sütü güçlü antioksidanlar barındırmaktadır. Bu antioksidanlar vücudu serbest radikallerin hasarına karşı korumaktadır. (14)

 

Anne sütünün zararları

Çok fazla bebek sütü bazı durumlarda bebek için doğru olmayabilir. Bu nedenle, emzirme süreleri 5-10 dakika aralıklarla olmalıdır, bebeğin sütü sindirmesi beklenmeli ve tekrar acıkmasına izin verilmelidir.

Bebek huysuz, sinirli ve rahatsız ise kolik rahatsızlığı olabilir.

Bebek çok fazla süt aldığında şişebilir, gaz sorunu yaşayabilir ve beslenme sonrası rahatsızlıklar yaşayabilir.

Fazla anne sütü bebekte bazen yeşil, sulu, köpüklü ve patlamaya hazır barsak hareketlerine neden olabilmektedir. (15)

Tavsiyeler

Bebek ilk 6 içinde mutlaka anne sütüyle beslenmelidir.

Bebek 6 aydan sonra 1 yaşına kadar emzirilmeye devam edilmelidir. Bebek katı gıdalara yavaş yavaş geçerken anne sütüyle eşlik edilmesi tavsiye edilmektedir.

Eğer anne ve bebekte istiyorsa anne sütü 1 yıldan sonra da devam edebilmektedir. (16)