Anksiyete Nedenleri


Anksiyete neden olur? Anksiyete bozukluklarına, çevresel faktörler, tıbbi faktörler, genetik, beyin kimyası, zararlı madde kullanımı veya bunların bir kombinasyonu neden olabilir. Genellikle hayatımızdaki stresin tetiklediği bir durumdur.

Anksiyete çoğunlukla dıştan gelen zorluklara ve güçlüklere verilen bir cevaptır ancak zamanla olumsuz bir hal alabilmektedir. Kişinin devamlı en kötü ihtimali düşünmesi hayatı birçok yönden etkilemektedir.

Çevresel ve Dış Etkenlerin Neden Olduğu Anksiyete

Çeşitli anksiyete türlerine neden olduğu bilinen çevresel faktörler şunları içerir:

  • İstismar, mağduriyet veya sevilen birinin ölümü gibi olaylardan gelen travma
  • Kişisel ilişki, evlilik, dostluk ve boşanmada yaşanan stres
  • İşyerinde stres
  • Okuldan stres
  • Mali durum ve para konusunda yaşanan stres
  • Doğal afetlerden kaynaklanan stres
  • Yüksek rakımlı bölgelerde oksijen eksikliği (1)

Tıbbi Faktörlerden Kaynaklanan Anksiyete

Anksiyete, anemi, astım, enfeksiyonlar ve çeşitli kalp rahatsızlıkları gibi tıbbi faktörlerle de ilişkilidir. Tıbben ilgili anksiyete nedenleri şunları içerir:

  • Ciddi bir tıbbi hastalıktan kaynaklanan stres
  • İlaçların yan etkileri
  • Tıbbi bir hastalığın belirtileri
  • Amfizemden oksijen eksikliği veya pulmoner emboli (akciğerde kan pıhtısı) (2)

Madde Kullanımı ve İstismarın Neden Olduğu Anksiyete

Genelleştirilmiş anksiyete bozukluğu, panik atak veya sosyal fobi gibi anksiyete bozuklukları için zihinsel sağlık hizmetlerinden yararlanan hastalarının yaklaşık yarısı alkol veya benzodiazepin bağımlılığı nedeniyle bu durumu yaşadıkları ortaya çıkmıştır. Genel olarak anksiyeteye şunlar yol açabilmektedir:

  • Kokain veya amfetaminler gibi yasadışı bir ilaç nedeniyle yaşanan zehirlenme
  • Eroin gibi yasadışı uyuşturucu veya vicodin, benzodiazepinler veya barbitüratlar gibi reçeteli ilaçların kullanılması

Genetik Kaynaklı Anksiyete

Bazı araştırmacılar ailesinde anksiyete geçmişi bulunan kişilerin anksiyete daha yatkın olduğunu söylemektedir. Yani bazı insanların anksiyete bozukluklarından muzdarip olma riskinin daha yüksek olması genetik bir yatkınlıktan kaynaklanmaktadır. (3)

Beyin Kimyasının Neden Olduğu Anksiyete

Araştırmalar beyinde bazı nörotransmitterlerin anormal seviyesine sahip kişilerin genel anksiyete bozukluğundan muzdarip olma ihtimalinin daha yüksek olduğunu göstermiştir. Nörotransmitterler düzgün çalışmadığında, beynin dâhili iletişim ağı bozulur ve beyin bazı durumlarda uygun olmayan bir şekilde tepki gösterebilir. Bu da anksiyeteye yol açabilir. (4)

Kişilik Faktörleri

Araştırmalar, bazı kişilik özelliklerine sahip kişilerin anksiyete eğilimi taşıdıklarını ileri sürmektedir. Örneğin, mükemmeliyetçilik, kolaylıkla tedirgin olma, çekingen olma, duyguları dışarı vuramama, benlik saygısı yaşama veya her şeyi kontrol etmek isteyen insanlarda çocukluk, ergenlik veya yetişkinlik döneminde anksiyete gelişmektedir. (5)

Anksiyete Riskini Artıran Faktörler

Bu faktörlere sahip olmak anksiyete bozukluğu geliştirme riskinizi artırabilmektedir:

Travma: Kötü muamele gören ya da travmatik olaylara maruz kalan çocukların hayatın bir noktasında anksiyete bozukluğu geliştirme riski yüksektir. Travmatik bir olay yaşayan yetişkinler de anksiyete bozuklukları geliştirebilir.

Hastalık nedeniyle yaşanan stres: Bir sağlık durumu ya da ciddi bir hastalığa sahip olmak, tedaviniz ve geleceğiniz gibi konularda ciddi endişelere neden olabilir.

Stres birikimi: Büyük bir olay ya da daha az stresli durumların birikmesi aşırı anksiyete oluşturabilir (örneğin, aileden birinin ölmesi, iş stresinde ya da finans konusunda devam eden endişeler).

Diğer zihinsel sağlık bozuklukları: Depresyon gibi diğer zihinsel sağlık bozukluğu olan insanlarda genellikle anksiyete bozukluğu da bulunur.

Uyuşturucu veya alkol: İlaç ya da alkol kullanımı anksiyeteye neden olabilir ya da bunları daha da kötüleştirebilir. (6)

Anksiyete Hastalığı Nedir?

Anksiyete yani kaygı bozuklukları, endişe duygularının çok şiddetli olduğu ya da sıklıkla yaşandığı ve günlük hayatı etkilemeye başladığı durumlardır. İnsanların yaklaşık dörtte biri hayatının bir noktasında bir anksiyete bozukluğu yaşamaktadır ancak birçoğu da mevcut tedavilerden uzak durarak çözüm bulamamaktadır.

Anksiyete huzursuzluk ve kaygı duygusudur. Hepimiz stresli durumlarla karşı karşıya kaldığımız zaman endişe ve huzursuzluk hissediyoruz. Zor veya tehlikeli bir şeyle karşı karşıya kalırken endişeli olmak normaldir. Hatta hafif kaygı, özellikle baskı altında çalışıyorsanız, çoğunlukla olumlu ve yararlı bile olabilmektedir.

Bununla birlikte, uzun süren ve şiddetli bir anksiyeteniz varsa bu durum günlük aktivitelerinize engel olabilmektedir. Bu, depresyon gibi diğer zihinsel sağlık sorunlarına da yol açabilmektedir. (7)

Anksiyete hastalığı nedir detaylarını inceleyiniz

Anksiyete Belirtileri

Anksiyete nasıl anlaşılır? Sık görülen anksiyete başlangıcı ve sonrası belirtileri şunlardır:

  • Sinir, huzursuz ya da gergin hissetme
  • Tehlike uyandıran, panik veya azap
  • Kalp atış hızının artması
  • Hızlı nefes almak (hiperventilasyon)
  • Terlemek
  • Titremek
  • Zayıf veya yorgun hissetmek
  • Endişe ettiği konu dışında başka bir şey üzerinde yoğunlaşma veya düşünmede sorun yaşamak
  • Uyku bozukluğu
  • Gastrointestinal problemlerin yaşanması
  • Endişeyi kontrol etmede güçlük çekmek
  • Endişeyi tetikleyen şeylerden kaçınma dürtüsüne sahip olmak (8)

Anksiyete belirtileri detaylı bilgi için bakınız

Anksiyete Tedavisi

Anksiyete nasıl geçer? Anksiyete tedavileri son derece etkilidir ve çoğu zaman ilaç veya belirli psikoterapi türlerinin bir birleşimini kapsamaktadır.

Kaygı bozukluklarını etkili bir şekilde tedavi etmek için oldukça fazla ilaç mevcuttur. Bunlara antidepresanlar ve bazı durumlarda antikonvülzanlar dâhildir. Kişi kendisini tedavi eden ilacı veya ilaç kombinasyonunu bulmadan önce birden fazla ilaç denemek zorunda kalabilir.

Anksiyete bozukluklarını tedavi etmek için kullanılan psikoterapinin en etkili biçimlerinden birisi bilişsel-davranışçı terapidir. Bilişsel-davranışçı terapi, insanlara düşünme kalıplarını anlamalarını öğretir; böylece endişe uyandıran durumlara farklı şekilde tepki verebilirler. (9)

Anksiyete için hangi doktora gidilir: Anksiyete tanısı ve tedavisi için bir psikolog ya da psikiyatristten randevu alabilirsiniz. (10)

Anksiyete tedavisi daha fazlası için