Anksiyete Belirtileri


Anksiyete başlangıcı ve belirtileri kişiden kişiye değişirken, genel olarak vücut anksiyete için çok spesifik bir şekilde tepki verir. Endişeli olduğunuzda, vücudunuz büyük tepkiler verir ve bu da tehlikeli hale gelebilen durumlara neden olur. Aşırı mücadele tepkileri aktifleşir. Anksiyete nasıl anlaşılır? Sonuç olarak, anksiyete ile ilgili bazı ortak belirtiler şunları içermektedir:

  • Sinirlilik, huzursuzluk veya gergin olma
  • Panik veya korku gibi tehlike zamanında oluşan duygular
  • Kalp atımı hızında artış
  • Hızlı nefes alma veya hiperventilasyon
  • Terleme veya aşırı terleme
  • Titreme veya kas seğirmesi
  • Zayıflık ve rehavet
  • Endişe duyduğunuz konu dışında başka herhangi bir şeye net bir şekilde odaklanma veya düşünme konusunda zorluk çekme
  • Uykusuzluk hastalığı
  • Gaz, kabızlık veya ishal gibi sindirim sistemi veya gastrointestinal problemler
  • Endişenizi tetikleyen şeylerden kaçınmak için güçlü bir arzu
  • Bazı düşüncelerle ilgili takıntılar, obsesif kompulsif bozuklu belirtisi
  • Bazı davranışları defalarca tekrarlama
  • Özellikle geçmişte olmuş bir travma sonrası stres bozukluğunun göstergesi olan belirli bir olayı veya tecrübeyi çevreleyen endişe (1)

Panik Atak Belirtileri

Panik atak, birkaç dakika içinde doruğa ulaşan ve aşağıdaki belirtilerin en az dördünü içeren ve korku ya da sıkıntı nedeniyle ortaya çıkan tepkilerdir.

  • Çarpıntı
  • Terleme
  • Sallanma ya da titreme
  • Nefes darlığı
  • Boğulma hissi
  • Göğüs ağrısı veya nefes alamama
  • Bulantı veya gastrointestinal problemler
  • Baş dönmesi veya baygınlık hissi
  • Isınmış ya da üşümüş hissetmek
  • Uyuşma veya karıncalanma hissi (parestezi)
  • Kendinden veya gerçeklerden kopuk hissetmek (duyarsızlaşma ve derealizasyon olarak da bilinir)
  • Delirme korkusu veya kontrolü kaybetmek
  • Ölüm korkusu (2)

Anksiyete bozuklukları dışındaki koşullarda ortaya çıkabilecek bazı anksiyete belirtileri bulunmaktadır. Bunlar genellikle panik ataklardır. Panik atak belirtileri, kalp hastalığı, tiroid sorunları, solunum bozuklukları ve diğer hastalıklarla benzerlik göstermektedir.

Sonuç olarak, panik bozukluğu olan insanlar sıklıkla acil tıbbi yardım alabilmektedir. Endişeden başka yaşamı tehdit eden sağlık koşulları da yaşadıklarını düşünmektedirler. (3)

Anksiyete Türleri

Çeşitli anksiyete bozuklukları bulunmaktadır, bunlara aşağıdakiler dahildir:

Agorafobi

Agorafobi olan insanlar kendilerini sıkışmış, güçsüz veya utanmış hissettiren belirli yerler veya durumlardan korkmaktadır. Bu duygular panik ataklara neden olmaktadır. Agorafobisi olan insanlar panik atakları önlemek için bu yerlerden ve durumlardan kaçmaya çalışır. (4)

Genelleştirilmiş Anksiyete Bozukluğu

Genelleştirilmiş anksiyete bozukluğu olan insanlar normal kaygılar veya rutin şeyler de dâhil olmak üzere sürekli endişe ve kaygı yaşar. Endişe, durumun gerçekliğinden çok daha fazladır. Endişe, vücutta baş ağrısı, mide rahatsızlığı veya uyku bozukluğu gibi fiziksel belirtilere neden olur. (5)

Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB)

Obsesif kompulsif bozukluk, endişeye neden olan istenmeyen ya da müdahaleci olan düşüncelerin ve kaygıların sürekli bir deneyimidir. Kişi bu düşüncelerin önemsiz olduğunu bilir ve belirli ritüelleri veya davranışları gerçekleştirerek kaygılarını hafifletmeye çalışır. Buna el yıkama, sayı sayma ya da ev kapısının kilitli olup olmadığını kontrol etme gibi durumlar dâhildir. (6)

Panik Bozukluğu

Panik bozukluğu, ciddi kaygı, korku veya kargaşa olaylarına birkaç dakika içinde ani ve tekrarlanan tepkiler verme durumudur. Bu durum panik atak olarak da bilinir. Panik atak geçirenler şunları yaşayabilir:

  • Ciddi bir tehlike varmış gibi yaşanan duygular
  • Nefes darlığı
  • Göğüs ağrısı
  • Hızlı veya düzensiz kalp atışı (çırpınma veya vurma gibi hissedilir)

Panik ataklar, endişe verici durum meydana geldiğinde ya da panik atağa neden olan durumdan kaçınmaya çalışırken ortaya çıkabilir. (7)

Travma Sonrası Stres Bozukluğu

Travma sonrası stres bozukluğu aşağıdaki gibi travmatik bir olay yaşadıktan sonra oluşur:

  • Savaş
  • Saldırı
  • Doğal afet
  • Kaza

Belirtiler rahatsız edici rüyalar ya da travmatik olayın veya durumun tekrar yaşanmasını içermektedir. Travma sonrası stres bozukluğu olan insanlar travmayla ilgili olan şeylerden kaçınmalıdır. (8)

Seçici Mutizm (Konuşma Bozukluğu)

Bu durum çocuklarda görülen belirli durumlarda veya belirli yerlerde olan konuşmalarda oluşan konuşma yetersizliğidir. Örneğin, çocuk evde konuşabilirken okulda konuşmayı reddedebilmektedir. Seçici mutizm yani konuşma bozukluğu, okul, iş ve sosyal yaşam gibi günlük yaşamı ve faaliyetleri etkileyebilmektedir. (9)

Ayrılma Kaygısı Bozukluğu

Çocuğun ebeveynlerinden veya velilerinden ayrıldığı zaman endişe yaşamasına neden olan bir çocukluk dönemi durumudur. Ayırma kaygısı çocukluk gelişiminin normal bir parçasıdır. Çoğu çocuk yaklaşık 18 aydan sonra bu durumu atlatır. Bununla birlikte, bazı çocuklarda bu durum günlük faaliyetleri aksatan bir boyutta sürekli olarak tekrarlanır.

Özgül Fobiler

Korku yaşadığınız şeyle karşılaştığınızda şiddetli kaygı yaratan belirli bir nesnenin, olayın veya durumun korkusudur. Araknofobi (örümcek korkusu) veya klostrofobi (kapalı yerden korkma) gibi fobiler, korktuğunuz şeye maruz kaldığınızda panik atak geçirmenize neden olabilir. (10)

Anksiyete Hastalığı Nedir?

Anksiyete yani kaygı bozuklukları, endişe duygularının çok şiddetli olduğu ya da sıklıkla yaşandığı ve günlük hayatı etkilemeye başladığı durumlardır. İnsanların yaklaşık dörtte biri hayatının bir noktasında bir anksiyete bozukluğu yaşamaktadır ancak birçoğu da mevcut tedavilerden uzak durarak çözüm bulamamaktadır.

Anksiyete huzursuzluk ve kaygı duygusudur. Hepimiz stresli durumlarla karşı karşıya kaldığımız zaman endişe ve huzursuzluk hissediyoruz. Zor veya tehlikeli bir şeyle karşı karşıya kalırken endişeli olmak normaldir. Hatta hafif kaygı, özellikle baskı altında çalışıyorsanız, çoğunlukla olumlu ve yararlı bile olabilmektedir.

Bununla birlikte, uzun süren ve şiddetli bir anksiyeteniz varsa bu durum günlük aktivitelerinize engel olabilmektedir. Bu, depresyon gibi diğer zihinsel sağlık sorunlarına da yol açabilmektedir. (11)

Detaylı bilgi almak için bakınız: anksiyete hastalığı nedir?

Anksiyete Nedenleri

Anksiyete neden olur? Çoğu zihinsel sağlık sorunu gibi anksiyete bozuklukları da biyolojik faktörlerin, psikolojik faktörlerin ve zorlu yaşam deneyimlerinin bir kombinasyonu nedeniyle ortaya çıkmaktadır:

  • Stresli veya travmatik bir yaşam olayı
  • Anksiyete bozukluklarının aile öyküsü
  • Çocuklukta gelişme sorunları
  • Alkol, ilaçlar veya yasadışı maddelerin kullanımı
  • Tıbbi veya psikiyatrik sorunlar (12)

Anksiyete nedenleri daha fazlası için

Anksiyete Tedavisi

Anksiyete nasıl geçer? Anksiyete tedavileri son derece etkilidir ve çoğu zaman ilaç veya belirli psikoterapi türlerinin bir birleşimini kapsamaktadır.

Kaygı bozukluklarını etkili bir şekilde tedavi etmek için oldukça fazla ilaç mevcuttur. Bunlara antidepresanlar ve bazı durumlarda antikonvülzanlar dâhildir. Kişi kendisini tedavi eden ilacı veya ilaç kombinasyonunu bulmadan önce birden fazla ilaç denemek zorunda kalabilir.

Anksiyete bozukluklarını tedavi etmek için kullanılan psikoterapinin en etkili biçimlerinden birisi bilişsel-davranışçı terapidir. Bilişsel-davranışçı terapi, insanlara düşünme kalıplarını anlamalarını öğretir; böylece endişe uyandıran durumlara farklı şekilde tepki verebilirler. (13)

Anksiyete için hangi doktora gidilir: Anksiyete tanısı ve tedavisi için bir psikolog ya da psikiyatristten randevu alabilirsiniz. (14)

Anksiyete tedavisi hakkında daha fazla bilgi almak için tıklayınız.