Akne Nedenleri


Akne neden olur? Dört ana faktör akneye neden olmaktadır:

  • Yağ üretimi
  • Ölü deri hücreleri
  • Tıkalı gözenekler
  • Bakteriler

Akne tipik olarak yüz, boyun, göğüs, sırt ve omuzlarda daha sık ortaya çıkmaktadır. Bu cilt bölgelerinde yağ bezleri bulunur. Akne ise kıl folikülleri yağ ve ölü deri hücreleri ile tıkandığında ortaya çıkmaktadır. (1)

Kıl folikülleri yağ bezlerine bağlıdır. Bu bezler, saçınızı ve cildi yağlamak için yağlı bir madde (sebum) salgılar. Sebum normalde saç foliküllerinin açıklıkları boyunca cildinizin yüzeyinde dolaşır.

Vücut fazla miktarda sebum ve ölü cilt hücresi ürettiğinde, ikisi saç foliküllerinde birikebilir. Bakterilerin gelişebileceği bir ortam yaratarak yumuşak bir tıpa oluştururlar. Tıkalı gözenek bakterilerle enfekte olursa, iltihaplanma meydana gelir.

Takılan gözenek folikül duvarının şişmesine ve beyaz bir şişlik oluşturmasına neden olabilir. Bu şişlik hemen patlayarak akabilir ve koyulaşabilir ya da siyah bir leke oluşturabilir. Siyah nokta, gözeneklerde sıkışmış kir gibi görünür. Ancak gözenek, havaya maruz kaldıkça kahverengiye dönen bakteri ve yağ ile tıkanır. (2)

Akneler tıkanmış saç foliküllerinin iltihaplandığı veya enfekte olduğu zaman gelişen kırmızı lekelerdir. Saç foliküllerinin derinliklerinde gelişen tıkanıklıklar ve iltihaplanma, cilt yüzeyinin altında kist benzeri yumrular üretir. Ter bezleri delikleri gibi ciltteki diğer gözenekler genellikle akne ile ilgili değildir. (3)

Akneleri Kötüleştirebilecek Faktörler

Bu faktörler mevcut bir akne vakasını tetikleyebilir veya şiddetlendirebilir:

Hormonlar

Akne probleminin en çok yaşandığı dönemlerden biri de ergenlik çağıdır. Bu zamanlarda testosteron adı verilen hormon düzeyinin artmasıyla aknenin tetiklendiği düşünülmektedir. Hormon, erkeklerde cinsel organ büyümesi ve gelişimini arttırmada, kızlarda ise kas ve kemik kuvvetinin korunmasında önemli bir rol oynamaktadır.

Yağ bezleri özellikle hormonlara karşı çok hassastır. Artan testosteron seviyelerinin vücutta üretilmesi gerekenden daha fazla sebum üretilmesine neden olmaktadır. Bu durum da akne oluşumunu tetikleyebilmektedir. (4)

Genetik Faktörler

Akne genetik faktörler nedeniyle de tetiklenebilmektedir. Aile bireylerinde akne oluşumuna eğilimli cilt tipi varsa, muhtemelen kişi de akne problemi yaşayabilmektedir.

Yapılan çalışmalarda, ebeveynlerin akne problemi varsa, erken yaşta daha şiddetli akneye yakalanma ihtimalinin daha fazla olduğu tespit edilmiştir. (5)

Kadınlarda Akne Problemi

Yetişkin akne vakalarının % 80’inden fazlası kadınlarda görülür. Birçok yetişkin akne vakalarının kadınların belirli zamanlarda sahip olduğu hormon düzeylerindeki değişikliklerden kaynaklandığı düşünülmektedir. Hormon düzeylerinde değişikliklerin olduğu bazı belirli zamanlar şunlardır:

  • Dönemler: Bazı kadınlar, regl dönemlerinin hemen öncesinde akne problemi yaşamaktadır.
  • Hamilelik: Birçok kadın, hamileliklerinin ilk üç ayı boyunca akne problemleri yaşamaktadır.
  • Polikistik over sendromu: Yumurtalık içinde küçük kistlerin oluşumu kilo alımı ve akne probleminin yaşanmasına neden olabilmektedir. (6)

Diyet

Araştırmalar, süt ürünleri ve karbonhidrat açısından zengin gıdalar dâhil olmak üzere bazı diyet faktörlerinin akneyi tetikleyebileceğini göstermektedir. Çikolatanın akneyi daha kötü hale getirdiği de söylenmektedir.

Stres

Çoğu sağlıksal problemde olduğu gibi stres akne için de kaçınılmaz bir tetikleyicidir. Akneler, özellikle stresli zamanlarda artmasıyla da bilinmektedir. (7)

Diğer Faktörler

Akneyi alevlendiren diğer tetikleyiciler ise şunları içermektedir:

  • Bazı kozmetik ürünler: Çoğu ürün artık test edildiğinden bu daha az yaygın bir durumdur. Her ne kadar bazı kişilerde akneye neden olsa da kozmetik ürünler lekelere (komedojenik olmayan) neden olmaz.
  • Bazı ilaçlar: Steroid ilaçlar, lityum (depresyon ve bipolar bozukluğu tedavi etmek için kullanılır) ve bazı epilepsi önleyici ilaçlar (epilepsiyi tedavi etmek için kullanılır) akneyi tetikleyebilmektedir.
  • Kullanılan eşyalar: Düzenli olarak, bir kafa bandı veya sırt çantası gibi cildin etkilenen bir alanında baskı uygulayan nesneler kullanılıyorsa o bölgede akneler tetiklenebilir.
  • Sigara içmek: Yaşlı yetişkinlerde sigara içmek akneye katkıda bulunabilir. (8)

Akne üzerinde çok az etkisi bulunan diğer faktörler şunlardır:

Yağlı gıdalar: Yağlı yiyecekleri yemek akne üzerinde çok az etkiye sahiptir ancak yağlı bir alanda çalışmak yağın cilde sinmesine ve kıl foliküllerinin tıkanmasına neden olur. Bu, cildi daha da tahriş eder ve akneyi tetikler.

Kirli cilt: Akne kirden kaynaklanmaz. Aslında cildi sertçe ovmak veya sert sabun veya kimyasallarla temizlemek deriyi tahriş eder ve akneleri daha da kötüleştirebilir. Yağ, ölü cilt ve diğer maddeleri yumuşak bir şekilde uzaklaştırmaya yardımcı olsa da cilt gözeneklerinin hava almaması akneyi tetikleyebilmektedir. (9)

Akne Nedir?

Çoğu insanın hayatının bir noktasında akne problemi yaşamaktadır. Akne veya akne vulgaris, cilt üzerinde lekelere neden olan oldukça yaygın bir cilt durumudur. Hafif ve şiddetli olabilen akneler özellikle yüz, sırt, omuz ve göğüs bölgelerini etkilemektedir.

Akne, özellikle ergenlik döneminde yaygın olarak görülmektedir. Her 10 kişiden 8’i 11-30 yaşları arasında bir noktada akne problemi yaşamaktadır. Daha sonraki zamanlarda akne daha az görülür. Bulaşıcı değildir, dolayısıyla akneye yakalanamazsınız veya başkalarına bulaştıramazsınız. (10)

Detaylı bilgi almak için bakınız: Akne nedir?

Akne Belirtileri

Akne başlangıcı ve ilerlemiş akne problemi genellikle yüz ve omuzlarda görülmektedir. Ayrıca gövde, kollar, bacaklar ve kalçalarda da görülebilir. Akne nasıl anlaşılır? Akne problemi yaşarken oluşabilecek belirtiler şunları içermektedir:

  • Yüz yüzeyinde küçük şişlikler
  • İrin dolu küçük tepecikler
  • Papüller (kırmızı yara benzeri lekeler)
  • Çıbanlar
  • Cildin yaralanması
  • Ciltte patlamalar nedeniyle oluşan kızarıklık
  • Beyaz uçlu şişlikler (irin nedeniyle)
  • Siyah nokta (11)

Akne belirtileri fazlası için tıklayınız

Akne Tedavisi

Akne nasıl geçer? Akne tedavisi, aknenin hafif, orta veya şiddetli bir akne olup olmadığına bağlı olarak değişmektedir. Bazen doktorunuz, en iyi sonuçları elde etmek ve ilaç dirençli bakterilerin gelişmesini önlemek için birkaç tedavi yöntemini birleştirebilir.

Tedavi, göğüs veya sırt gibi bölgelerde bulunan aknelere veya bazen cildin tüm alanlarına topikal olarak uygulayabileceğiniz losyonları veya jelleri içerebilmektedir. Ayrıca ağız yoluyla ilaçlar (oral ilaçlar) da alabilirsin. (12)

Akne Ameliyatı

Sıklıkla kullanılan akne ameliyatı kitle eksizyonu olarak bilinmektedir. Bu işlemde inatçı aknelerin içindeki irin temizlenmektedir. Diğer tedaviler arasında ise lazer tedavileri ve kimyasal peelingler bulunmaktadır. (13)

Akne için hangi doktora gidilir?

Dermatoloji, cilt hastalıkları ve tedavisiyle ilgilenen tıp dalıdır. Bu nedenle, akne teşhisi ve tedavisi için bir dermatolog yani cilt hastalıkları uzmanına başvurabilirsiniz. (14)

Akne tedavisi hakkında daha fazla bilgi almak için tıklayınız.