AIDS Nedenleri


HIV veya İnsan Bağışıklık Yetmezliği Virüsü (Human Immunodeficiency Virus) ilk olarak 1983 yılında bulunan bir retrovirüstür. Bu virüs, AIDS ya da Edinsel İmmun Yetmezlik Sendromu olarak bilinen hastalığın nedenidir.

Virüs vücuda girdikten sonra, HIV, vücudun savunma sistemini oluşturan bağışıklık sisteminin hücrelerine bulaşmaktadır. Sonuç olarak da, onları enfeksiyonlarla mücadeleye karşı etkisiz hale getirmektedir.

HIV virüsü, vücudu çeşitli bakteriler, virüsler ve diğer mikroplara karşı koruyan bağışıklık sisteminin CD4 hücrelerine girmektedir. CD4 hücreleri daha sonra binlerce virüs üretmek için kullanılmaktadır. Bu kopyalar CD4 hücrelerinden ayrılırken bu süreçte virüs onları öldürmektedir.

Virüs çoğalmaya başladığında, CD4 hücrelerinin sayısı önemli ölçüde azalmaktadır. HIV enfeksiyonun, tamamen AIDS vakasına dönüşmesi için yaklaşık 10 yıl veya daha fazla bir süre gerekmektedir. (1)

HIV Nedir?

HIV virüsünün insanlara Afrika’da bulunan şempanzeler ve diğer maymunlardan geçtiği düşünülmektedir. Maymunları etkileyen virüs, HIV’e çok benzemektedir ve SIVcpz (simian immün yetmezlik virüsü) adı verilmektedir. Bu virüs, şempanzelerin avlanması sırasında enfekte şempanze kanıyla temas ettikten sonra insanlara yayılmaktadır.

Uzun yıllar boyunca, insan türü HIV, Afrika’nın uzak bir bölümüyle sınırlıydı. Ancak, zaman içinde, gelişen bağlantılarla virüs dünyaya yayılmaya başlamıştır. (2)

HIV Türleri

Virüs çok hızlı bir şekilde değişmektedir ve vücudun savunma sistemlerinin birçoğuna kolayca girebilmektedir. İki tür HIV bulunmaktadır. Bunlar, HIV-1 ve HIV-2’dir ve birçok alt türü vardır.

HIV-1, dünya genelinde, HIV-2 ise Batı Afrika’da bulunur; ancak nadiren başka yerlerde de bulunmaktadır. HIV-1 ile aynı yollarla bulaşan HIV-2, AIDS’e HIV-1’den çok daha yavaş neden olmaktadır. (3)

AIDS Neden Olur?

Çoğu AIDS hastalığı vakasında en yaygın neden cinsel ilişkidir. Korunmadan cinsel ilişkiye girmek HIV taşıyan kişiden hastalığı kapmaya neden olmaktadır. HIV taşıyan kişi herhangi bir hastalık belirtisi göstermese bile yine de hastalığı başka insanlara geçirebilmektedir. HIV virüsü taşıyan kişi enfeksiyondan birkaç hafta sonra kolayca hastalığı diğer insanlara yayabilmektedir. Bu nedenle, AIDS tedavisi,  HIV virüsünün kolayca yayılma riskini azaltmak için son derece önemlidir. (4)

Diğer AIDS Nedenleri

HIV diğer şekillerde de bulaşabilir. Diğer durumlar şunlardır:

  • İğneler, şırıngalar ve diğer enjeksiyon ekipmanlarının paylaşımı
  • Doğum öncesinde, sırasında ya da emzirirken annemden bebeğe geçmesi
  • Sağlık görevlilerinin kazayla kendilerine enfekte bir iğne batırmaları, ancak bu risk oldukça düşüktür
  • Kan transfüzyonu (kan nakli), bu oldukça nadirdir, ancak gelişmekte olan ülkelerde halen yaşanabilmektedir (5)

AIDS Riskini Artıran Faktörler

HIV bulaşması riski yüksek olan insanlar şu gruplara dâhil olabilir:

  • Erkeğin başka bir erkekle korunmasız olarak cinsel ilişkiye girmesi
  • Kadınların erkeklerle cinsel ilişkiye giren erkeklerle korunmasız bir şekilde ilişkiye girmesi
  • Afrika’da yaşayan veya seyahat eden biriyle korunmasız cinsel ilişki
  • Uyuşturucu enjekte edilen ekipmanların ortak kullanımı
  • Uyuşturucu enjekte edilen ekipmanları ortak kullanan biriyle korunmasız cinsel ilişki
  • Başka cinsel yolla bulaşan enfeksiyonu olan insanlar
  • Afrika, doğu Avrupa, eski Sovyetler Birliği ülkeleri, Asya ya da Orta ve Güney Amerika’da kan nakli yapılan kişiler (6)

HIV’in Yayılması

HIV bir insandan diğerine kolaylıkla geçemez. HIV enfeksiyonu soğuk ve grip virüsleri gibi havayla yayılmaz. HIV, kan ve bazı vücut sıvıları içinde yaşamaktadır. HIV almak için HIV’li birinden gelen bu sıvılardan bir tanesinin kanınıza karışması gerekir.

HIV virüsünün bulaşmasına neden olan vücut sıvıları şunlardır:

  • Sperm
  • Adet kanları da dâhil olmak üzere vajinal sıvılar
  • Anne sütü
  • Kan
  • Anüs içindeki astar (7)

Tükürük, ter veya idrar gibi diğer vücut sıvıları, başka bir kişiye bulaşacak kadar virüs içermez. Virüsün kan dolaşımına girmesinin başlıca yolları şunlardır:

  • Kan dolaşımına enjekte edilen iğneler veya diğer insanlarla paylaşılan enjeksiyon ekipmanlar
  • Anüs, vajina veya cinsel organların üzerindeki veya içindeki ince astar
  • Ağız ve gözlerde bulunan ince astar
  • Ciltte bulunan kesikler ve yaralar

HIV aşağıdaki yollarla bulaşmamaktadır:

  • Tükürmek
  • Öpüşmek
  • Isırılmak
  • Kesik olmayan, sağlıklı cilt ile temas
  • Hapşırmak
  • Banyo, havlu veya çatal bıçak paylaşımı
  • Aynı tuvaletleri veya yüzme havuzlarını kullanmak
  • Ağızdan ağıza resüsitasyon
  • Hayvanlarla veya böcekler ve sivrisineklerle temas (8)

AIDS Nedir?

Edinilmiş immün yetmezlik sendromu yani AIDS, insan immün yetmezlik virüsünün (HIV) neden olduğu, potansiyel olarak hayatı tehdit eden kronik bir hastalıktır. Bağışıklık sistemine zarar veren HIV, vücudun hastalığa neden olan organizmalarla savaşma kabiliyetine etki etmektedir.

HIV cinsel yolla bulaşan bir enfeksiyondur. Ayrıca, enfeksiyonlu kanla temas yoluyla veya hamilelik, doğum veya emzirme döneminde anneden çocuğa bulaşarak da yayılabilmektedir. Tedavi uygulanmıyorsa, HIV’in bağışıklık sistemini zayıflatması ve AIDS’e dönmesi yıllar alabilmektedir.

HIV / AIDS için herhangi bir tedavi yöntemi bulunmamaktadır, ancak hastalığın ilerlemesini önemli ölçüde yavaşlatabilen ilaçlar vardır. Bu ilaçlar birçok gelişmiş ülkede AIDS ölümlerini azaltmaktadır. Fakat HIV, Afrika, Haiti ve Asya’nın bir bölümündeki nüfusu yok etmeye devam etmektedir. (9)

AIDS Belirtileri

HIV enfeksiyonu başlangıcı belirtileri ya da AIDS başlangıcı belirtileri, enfeksiyona maruz kaldıktan 2-12 hafta sonra ortaya çıkmaktadır. Bu noktada virüs bağışıklık hücrelerine hızla yerleşmeye başlamaktadır. AIDS nasıl anlaşılır? Bu sürecin belirtileri gribe benzemektedir ve şunları içermektedir:

  • İshal
  • Yorgunluk veya zayıflık
  • Ateş
  • Baş ağrısı
  • Eklem ağrısı
  • Gece terlemeleri
  • İsilik
  • Şişmiş bezler
  • Kilo kaybı
  • Uzun süre devam eden veya sık ortaya çıkmaya başlayan maya enfeksiyonları (ağız veya vajina) (10)

AIDS Tedavisi

AIDS nasıl geçer? AIDS için bir tedavi yöntemi bulunmamaktadır, ancak, ilaçlarla ve alınan diğer önlemlerle hastalığın ilerleme hızlı yavaşlatılabilir. HIV için en etkili tedavi antiretroviral tedavidir, bunlar vücudunuzdaki virüs miktarını kontrol etmeyi amaçlayan çeşitli ilaçların birleşimidir.

Diğer adımlar şunları içerir:

  • Doğru gıdaları yiyerek, sigarayı bırakarak ve enfeksiyonlardan nasıl kaçınacağınızı öğrenerek bağışıklık sisteminizi güçlü tutmaya çalışın.
  • Virüsün bağışıklık sisteminiz üzerindeki etkisini kontrol etmek için CD4 + (beyaz kan hücreleri) sayımlarınızı düzenli olarak takip ettirin.
  • HIV taşıyıcısı olmayla birlikte gelen güçlü duygular ve stresle baş etmenize yardımcı olması için bir danışmandan yardımcı alın. (11)

AIDS İçin Hangi Doktora Gidilir?

AIDS hastalığı teşhisi ve tedavisi için bir enfeksiyon hastalıkları uzmanına başvurabilirsiniz. (12)